Έλκος Buruli: H νόσος που τρέφεται από το δέρμα σου-Τι να προσέξεις για να μην μολυνθείς

Τι είναι το έλκος Buruli και πώς προκαλείται

Το έλκος Buruli είναι μια χρόνια καταστροφική νόσος  του δέρματος και των μαλακών μορίων, που προκαλείται από ένα μυκοβακτηρίδιο του περιβάλλοντος το Mycobacterium ulcerans. Το Mycobacterium ulcerans αναπτύσσεται σε θερμοκρασίες 29-33oC και ευνοείται η ανάπτυξή του όταν βρεθεί σε περιβάλλον με χαμηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο (2.5%). Η τοξίνη μυκολακτόνη που παράγεται από το μυκοβακτηρίδιο σχετίζεται με την καταστροφή των ιστών και την αναστολή της ανοσολογικής απάντησης.

Γράφει η Φωτεινή Ντζιώρα, Παθολόγος-Λοιμοξιωλόγος

Η λοίμωξη ξεκινά με ένα μικρό ανώδυνο οζίδιο και οίδημα στην προσβεβλημένη περιοχή και εξελίσσεται σε έλκος, με την καταστροφή του δέρματος και των μαλακών μορίων συνήθως των άκρων. Οι ασθενείς συχνά αναζητούν ιατρική βοήθεια σε καθυστερημένο στάδιο της λοίμωξης και όταν πια το έλκος είναι μεγάλο σε μέγεθος και βαθύ.

Η συνήθης αντιμετώπιση περιλαμβάνει εκτεταμένο χειρουργικό καθαρισμό και κατάλληλη συνδυασμένη αντιμικροβική αγωγή για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ μπορεί να είναι απαραίτητη και η τοποθέτηση δερματικού κριμνού ή επί αποτυχίας ακρωτηριασμός του άκρου. Παράγοντες που οδηγούν σε καθυστερημένη διάγνωση και αντιμετώπιση της νόσου σχετίζονται και με τις δυσκολίες για πρόσβαση σε μονάδες υγείας σε ορισμένες χώρες τόσο λόγω απόστασης όσο και λόγω κόστους.

Έλκος Buruli έχει αναφερθεί σε 33 χώρες της Αφρικής, της Αμερικής, της Ασίας και του Ειρηνικού, ενώ οι περισσότερες αναφορές προέρχονται από το Benin, το Καμερούν, την Ακτή Ελεφαντοστού, το Κονγκό και τη Γκάνα. Σύμφωνα με δεδομένα του Π.Ο.Υ. για 13 χώρες το 2017 έχουν αναφερθεί 2.206 περιστατικά με έλκος Buruli σε σχέση με 1.920 το2016, τα περισσότερα από τα οποία στην Αυστραλία και τη Νιγηρία. Οι πλειονότητα των ασθενών από την Αφρική είναι παιδιά έως 15 ετών, ενώ στην Αυστραλία ενήλικες.

Καθώς τα ταξίδια γίνονται συχνότερα θα πρέπει να σκεφτόμαστε την πάθηση αυτή σε ασθενείς που παρουσιάζονται με συμβατή εικόνα και έχουν ταξιδέψει πρόσφατα σε ενδημική περιοχή. Δεν υπάρχουν αρκετά δεδομένα για τον τρόπο μετάδοσης της νόσου, επομένως ακρογωνιαίο λίθο στην προσπάθεια ελέγχου αποτελεί η συνεχιζόμενη εκπαίδευση και η ενεργός επιτήρηση.

Πώς εκδηλώνεται κλινικά

Το έλκος Buruli εμφανίζεται συχνότερα στα κάτω άκρα (55%), στα άνω άκρα (35%) αλλά και σε άλλες περιοχές του σώματος (10%).

Διακρίνεται σε 3 κατηγορίες ανάλογα με τη σοβαρότητα και την έκταση του έλκους:

Κατηγορία Ι: παρουσία μίας ελκωτικής βλάβη μικρής έκτασης

Κατηγορία ΙΙ: παρουσία ελκωτικών και μη-ελκωτικών πλακών και οιδήματος

Κατηγορία ΙΙΙ: παρουσία εκτεταμένων και μεικτών μορφών με παρουσία συνοδού οστεϊτιδας, οστεομυελίτιδας και προσβολής των αρθρώσεων.

Τα περισσότερα από τα περιστατικά με έλκος Buruli που αναφέρθηκαν πρόσφατα από την Αυστραλία και την Ιαπωνία ήταν κατηγορίας Ι (90%).

Στόχοι – Δράσεις για το μέλλον

Πριν από μια δεκαετία η θεραπεία του έλκους Buruli περιελάμβανε εκτεταμένο χειρουργικό καθαρισμό και επί αποτυχίας ακρωτηριασμό του πάσχοντος άκρου. Μεγάλη πρόοδος έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια και η θεραπεία με κατάλληλη συνδυασμένη αντιμικροβιακή αγωγή μπορεί να είναι εφικτή εάν η διάγνωση τεθεί έγκαιρα. Η ανάπτυξη διαγνωστικών μεθόδων που να μπορούν να χρησιμοποιηθούν εύκολα και γρήγορα στο σημείο πρώτης επαφής με μονάδα υγείας (point-of-care) φαίνεται να ενισχύει τις ελπίδες για καλύτερη αντιμετώπιση της νόσου. Στις άμεσες προτεραιότητες του Π.Ο.Υ. περιλαμβάνονται μελέτες για νεότερα θεραπευτικά σχήματα και για παρεμβάσεις που να περιορίζουν τη μετάδοση της νόσου.

Σε έξαρση το τελευταίο διάστημα

Με αφορμή την πρόσφατη αύξηση των ασθενών με έλκος Buruli και σχετική ανακοίνωση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (World Health Organization, WHO) θα θέλαμε να δώσουμε κάποιες πληροφορίες σχετικά με το θέμα αυτό.

Πρώιμη διάγνωση – Έγκαιρη έναρξη θεραπείας

Από το Πανεπιστήμιο του Harvard ξεκίνησε η ανάπτυξη μιας εργαστηριακής μεθόδου που επιτρέπει την ανίχνευση και πρώιμη διάγνωση του παθογόνου που σχετίζεται με το έλκος Buruli. Μια από τις δυσκολίες στην αντιμετώπιση του έλκους Buruli είναι και η μη έγκαιρη διάγνωση και η καθυστέρηση στην έναρξη κατάλληλης αντιμικροβιακής θεραπείας.

Στο πρόβλημα αυτό έδωσε λύση η ανάπτυξη μιας προτυποποιημένης μεθόδου εύκολης στη χρήση, που να μπορεί να εφαρμοστεί και σε απομακρυσμένες από Νοσοκομείο περιοχές (point-of-care testing).

Οι πρώτες μελέτες που πραγματοποιήθηκαν στη Γκάνα και το Benin έδειξαν ότι με τη μέθοδο αυτή ανιχνεύεται επιτυχώς η μυκολακτόνη (mycolactone), μια τοξίνη που παράγεται από τα μυκοβακτήρια, προκαλεί καταστροφή ιστών και οδηγεί τελικά στην εμφάνιση έλκους Buruli. Το πλεονέκτημα της μεθόδου, που έχει μεγαλύτερη ευαισθησία σε σχέση με την άμεση μικροσκόπηση, είναι ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ευκολία και από μη εξειδικευμένο προσωπικό εργαστηρίου και να δώσει έγκυρα αποτελέσματα εντός μιας ώρας.

Σύμφωνα με δήλωση του Dr Kingsley Asiedu από το τμήμα των Παραμελημένων Τροπικών Νόσων (Neglected Tropical Diseases) η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να αλλάξει την πορεία της νόσου καθώς η έγκαιρη χορήγηση κατάλληλων αντιβιοτικών δύναται να οδηγήσει σε πλήρη θεραπεία του έλκους Buruli.

Η κλινική διάγνωση απαιτεί εξειδικευμένο και πεπειραμένο ιατρονοσηλευτικό προσωπικό και εξέταση με αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης (Polymerase Chain Reaction, PCR), που είναι μια εργαστηριακή μέθοδος υψηλής ευαισθησίας, μπορεί να γίνει μόνο σε εργαστήρια αναφοράς και συχνά το αποτέλεσμα μπορεί να καθυστερήσει μέχρι και εβδομάδες, λόγω των προβλημάτων που μπορεί να υπάρχουν για τη συλλογή και μεταφορά των δειγμάτων των ασθενών από απομακρυσμένες δυσπρόσιτες περιοχές.

Φωτεινή Ντζιώρα

Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος

Επιμελήτρια ΕΣΥ-Α’ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική

Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Λαϊκό»

 

 

[fbcomments]
X

Αγαπητοί αναγνώστες,

Σας ενημερώνουμε ότι το boro.gr προσφέρει καθημερινά (Δευτέρα-Παρασκευή) δωρεάν ψυχολογική υποστήριξη με επαγγελματίες ψυχολόγους.

Κάντε κλίκ εδώ για να συνδεθείτε και να ενημερωθείτε για τις ώρες λειτουργίας.
X