«Η διευθύντρια στη δουλειά έχει πολύ καλή σχέση με τους άντρες και τους προωθεί, ενώ εμένα και τις συναδέλφους μου μας θάβει» – Τι είναι ο εσωτερικευμένος μισογυνισμός και τι σημαίνει το σύνδρομο της βασίλισσας μέλισσας;

«Η διευθύντρια στη δουλειά έχει πολύ καλή σχέση με τους άντρες, δείχνει πολύ φιλική απέναντί τους, εκφράζει πραγματικό ενδιαφέρον και τους προωθεί. Από την άλλη, εμένα και τις συναδέλφους μου μας θάβει και μοιάζει να μην θέλει να πετύχουμε κάτι καλό. Είναι λες και χαίρεται να μας βλέπει σε δεύτερη μοίρα. Δεν ξέρω τι ακριβώς συμβαίνει και θα ήθελα πραγματικά να πάρω μία γνώμη για τη συγκεκριμένη περίπτωση. Πιστεύω ότι δεν συμβαίνει μόνο στο δικό μου εργασιακό περιβάλλον, αλλά και σε πολλά άλλα».

Τι απάντηση δίνουν οι ειδικοί;

Έχουμε συνηθίσει να νομίζουμε ότι μόνο οι άντρες είναι μισογύνηδες, ενώ στην πραγματικότητα υπάρχουν πάρα πολλές γυναίκες εκεί έξω που έχουν εσωτερικεύσει την υποτίμηση των άλλων γυναικών και νιώθουν ένα μίσος και μία περιφρόνηση απέναντί τους.

Στην προκειμένη περίπτωση, λοιπόν, από μία ψυχολογική σκοπιά, πρόκειται για εσωτερικευμένο μισογυνισμό, καθώς και για το σύνδρομο της βασίλισσας μέλισσας.

Τι είναι αυτά;

– Εσωτερικευμένος μισογυνισμός

Ο εσωτερικευμένος μισογυνισμός αναφέρεται στην εσωτερίκευση σεξιστικών πεποιθήσεων και στάσεων από τις γυναίκες, γεγονός που τις οδηγεί στην υποτίμηση του εαυτού τους και των άλλων γυναικών. Αυτή η εσωτερίκευση μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορους τρόπους, συμπεριλαμβανομένης της αυτοκριτικής, της ανταγωνιστικότητας και της αστυνόμευσης των συμπεριφορών άλλων γυναικών. Οι ψυχολόγοι υποστηρίζουν ότι ο εσωτερικευμένος μισογυνισμός είναι αποτέλεσμα της διαβίωσης σε μια πατριαρχική κοινωνία, όπου οι γυναίκες συχνά εκτιμώνται λιγότερο από τους άνδρες και υπόκεινται σε διάχυτα στερεότυπα φύλου.

– Σύνδρομο της βασίλισσας μέλισσας

Το «σύνδρομο της βασίλισσας μέλισσας» περιγράφει ένα φαινόμενο κατά το οποίο μια γυναίκα σε θέση εξουσίας ή δύναμης βλέπει ή αντιμετωπίζει τους υφισταμένους της πιο επικριτικά αν είναι γυναίκες. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο φόβο του ανταγωνισμού, στην επιθυμία διατήρησης μιας μοναδικής θέσης ή στην εσωτερικευμένη πεποίθηση ότι οι γυναίκες είναι λιγότερο ικανές. Οι έρευνες υποδεικνύουν ότι η συμπεριφορά αυτή αποτελεί συχνά μηχανισμό αντιμετώπισης σε περιβάλλοντα όπου κυριαρχούν οι άνδρες και οι γυναίκες αισθάνονται την ανάγκη να συμμορφωθούν με τα ανδρικά πρότυπα για να επιτύχουν.

Ουσιαστικά, η συγκεκριμένη γυναίκα φαίνεται να θεωρεί τον εαυτό της ανώτερο από τις άλλες γυναίκες και τουλάχιστον ισότιμο, αν όχι ανώτερο, από τα κορυφαία αρσενικά που συναντά μέσα στο χώρο της δουλειάς. Ενδεχομένως να θεωρεί ότι οι άλλες γυναίκες είναι ανέντιμες, παράλογες, ανίκανες ή μη ευφυείς, αλλά εκείνη αισθάνεται κατά κάποιο τρόπο ότι εξαιρείται. Βρίσκεται σε διαρκή ανταγωνισμό με τις άλλες γυναίκες και γι’ αυτό προτιμά να πετάξει μια γυναίκα από τη σκάλα της καριέρας, παρά να τη βοηθήσει να προοδεύσει.

Παράγοντες που συμβάλλουν στο μίσος μεταξύ γυναικών:

  • Κοινωνικοποίηση και πολιτισμικά πρότυπα: Από νεαρή ηλικία, τα κορίτσια συχνά κοινωνικοποιούνται να βλέπουν τα άλλα κορίτσια ανταγωνιστικά για να κερδίσουν την προσοχή των άλλων ή την έγκριση των ανδρών. Οι απεικονίσεις των γυναικών από τα μέσα ενημέρωσης συχνά δίνουν έμφαση στην αντιπαλότητα και τη σύγκρουση παρά στην αλληλεγγύη και την υποστήριξη.
  • Νοοτροπία έλλειψης: Σε πολλά επαγγελματικά ή κοινωνικά περιβάλλοντα, υπάρχει η αντίληψη ότι οι ευκαιρίες για τις γυναίκες είναι περιορισμένες. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει μια «νοοτροπία έλλειψης», οδηγώντας τις γυναίκες να ανταγωνίζονται μεταξύ τους αντί να συνεργάζονται.
  • Πατριαρχική ενίσχυση: Οι πατριαρχικές δομές ενισχύουν την ιδέα ότι οι άνδρες είναι το πρότυπο και οι γυναίκες είναι δευτερεύουσες. Οι γυναίκες που έχουν εσωτερικεύσει αυτές τις πεποιθήσεις μπορεί να υποτιμήσουν το δικό τους φύλο, οδηγώντας σε συμπεριφορές που υπονομεύουν άλλες γυναίκες.
  • Ψυχολογικοί μηχανισμοί άμυνας: Πολλές φορές οι άνθρωποι τείνουν να προβάλουν στον άλλο αυτό που οι ίδιοι αισθάνονται για τον εαυτό τους. Οι γυναίκες μπορεί να προβάλλουν τις ανασφάλειές τους και τις κοινωνικές τους απογοητεύσεις σε άλλες γυναίκες, προκειμένου να αντιμετωπίσουν το δικό τους ζόρι μέσα στο πατριαρχικό σύστημα.

Επιπτώσεις:

Οι επιπτώσεις του μίσους των γυναικών προς τις άλλες γυναίκες είναι σημαντικές, καθώς υπονομεύουν την αλληλεγγύη των φύλων και μπορούν να διαιωνίσουν τις ανισότητες μεταξύ των φύλων.

  • Χαμηλή αυτοπεποίθηση: Ο εσωτερικευμένος μισογυνισμός επηρεάζει αρνητικά την αυτοεκτίμηση και την εικόνα των γυναικών, οδηγώντας σε αυτοαμφισβήτηση και μειωμένη αυτοπεποίθηση. Αυτό μπορεί να εμποδίσει την προσωπική και επαγγελματική ανάπτυξη.
  • Διαπροσωπικές σχέσεις: Μπορεί να επιβαρύνει τις σχέσεις μεταξύ των γυναικών, καλλιεργώντας ένα περιβάλλον δυσπιστίας και ανταγωνισμού αντί για συνεργασία και υποστήριξη.
  • Ενίσχυση της πατριαρχίας: Με τη διαιώνιση των σεξιστικών προτύπων, ο εσωτερικευμένος μισογυνισμός συντηρεί το πατριαρχικό σύστημα, καθιστώντας δυσκολότερη την επίτευξη της ισότητας των φύλων. Οι γυναίκες μπορεί ασυνείδητα να επιβάλλουν τους ίδιους περιορισμούς που περιορίζουν την ελευθερία και τις ευκαιρίες τους.
  • Ψυχική υγεία: Η εσωτερική σύγκρουση και το άγχος που προκαλείται από τον εσωτερικευμένο μισογυνισμό μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα ψυχικής υγείας, όπως άγχος, κατάθλιψη και χαμηλή αυτοεκτίμηση.

Η καταπολέμηση του εσωτερικευμένου μισογυνισμού απαιτεί:

  • Εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση: Η ευαισθητοποίηση σχετικά με τον εσωτερικευμένο μισογυνισμό μέσω της εκπαίδευσης μπορεί να βοηθήσει τις γυναίκες να αναγνωρίσουν και να αμφισβητήσουν αυτές τις βαθιά ριζωμένες πεποιθήσεις.
  • Θετικά πρότυπα: Η προώθηση διαφορετικών και ενδυναμωμένων γυναικείων προτύπων μπορεί να προσφέρει εναλλακτικές αφηγήσεις που εξουδετερώνουν τις εσωτερικευμένες σεξιστικές συμπεριφορές.
  • Θετική επιρροή από τα ΜΜΕ: Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και οι πολιτιστικές αναπαραστάσεις των γυναικών θα πρέπει να δίνουν έμφαση στη συνεργασία, την ποικιλομορφία και την αμοιβαία υποστήριξη και όχι στον ανταγωνισμό και τη σύγκρουση.
  • Υποστηρικτικές κοινότητες: Η δημιουργία υποστηρικτικών περιβαλλόντων όπου οι γυναίκες μπορούν να μοιράζονται εμπειρίες και να αλληλοϋποστηρίζονται προάγει την αλληλεγγύη και τη συλλογική ενδυνάμωση.
  • Θεραπευτικές παρεμβάσεις: Η θεραπεία και η συμβουλευτική μπορούν να βοηθήσουν τις γυναίκες να αντιμετωπίσουν τον εσωτερικευμένο μισογυνισμό, να ενισχύσουν την αυτοεκτίμηση και να αναπτύξουν υγιέστερες αυτοαντιλήψεις.
  • Θεσμική αλλαγή: Οι οργανισμοί θα πρέπει να προωθούν πολιτικές που υποστηρίζουν την ισότητα των φύλων και να δημιουργούν περιβάλλοντα όπου οι γυναίκες μπορούν να επιτύχουν χωρίς να αισθάνονται την ανάγκη να ανταγωνίζονται η μία την άλλη.

Aν αντιληφθούμε ότι είμαστε ξεχωριστές οντότητες, η καθεμία με τα δικά της ιδιαίτερα στοιχεία και χαρακτηριστικά, θα καταλάβουμε ότι δεν υπάρχει λόγος για μίσος. Δεν χρειάζεται να θάψουμε κάποιον για να ανέβουμε επίπεδο και να νιώσουμε νικητές. Αυτό που χρειάζεται είναι να προσπαθούμε για το καλύτερο και να αφήνουμε το χώρο στους άλλους να αναπνέουν και να αναπτύσσονται όπως θα θέλαμε να συμβεί και για εμάς. Στο χώρο της δουλειάς δεν βρισκόμαστε για να κάνουμε εχθρούς, αλλά για να συνεργαστούμε και να στηρίξουμε ο ένας τον άλλο εκεί που πρέπει.

Το κλειδί, λοιπόν, για τη διασφάλιση της ισορροπίας και της αρμονίας είναι η ενσυναίσθηση και η αγάπη!

Σχετικά άρθρα