Κατ’ αρχάς, ας ξεκαθαρίσουμε τι είναι η κατάθλιψη.

Δεν είναι μόνο το να αισθάνεσαι λυπημένος ή να έχεις μια κακή μέρα.

Η κατάθλιψη είναι μια κατάσταση ψυχικής υγείας που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αισθάνεσαι, σκέφτεσαι και χειρίζεσαι τις καθημερινές σου δραστηριότητες.

Μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορους τρόπους, όπως:

• η επίμονη θλίψη
• η απώλεια ενδιαφέροντος για πράγματα που κάποτε ήταν απολαυστικά
• οι αλλαγές στην όρεξη ή στις συνήθειες του ύπνου
• ακόμη και σωματικά συμπτώματα όπως η κόπωση ή οι μυϊκοί πόνοι
• κεφαλαλγίες
• εντερικές δυσλειτουργίες
• δερματοπάθειες

Γιατί μπορεί κάποιος να μην ξέρει ότι έχει κατάθλιψη;

Ένας λόγος είναι ότι τα συμπτώματα μπορεί να είναι ανεπαίσθητα και να αναπτύσσονται σταδιακά. Φανταστείτε ότι είναι σαν να χαμηλώνετε πολύ αργά τη φωτεινότητα στο κινητό σας. Μπορεί να μην παρατηρήσετε την αλλαγή, μέχρι να γίνει πραγματικά αμυδρό το φως.

Παρομοίως, οι άνθρωποι μπορεί να προσαρμοστούν σε μία πεσμένη διάθεση, χωρίς να συνειδητοποιήσουν ότι κάτι δεν πάει καλά. Μπορεί να νομίζουν ότι πρόκειται απλώς για άγχος, κούραση ή μέρος της προσωπικότητάς τους.

Κάλυψη και παρερμηνεία των συναισθημάτων

Μερικές φορές, οι άνθρωποι δεν έχουν πλήρη επίγνωση της συναισθηματικής τους κατάστασης, επειδή είναι καλοί στο να καλύπτουν τα συναισθήματά τους.

Για παράδειγμα, μπορεί ένα άτομο να είναι ο τύπος που είναι απασχολημένος ή φαίνεται πάντα χαρούμενος, ακόμη και αν παλεύει με κάτι δύσκολο μέσα του. Η κοινωνία συχνά επιβραβεύει το να «παραμένει δυνατός» κάποιος, να «μην λυγίζει», γεγονός που μπορεί να οδηγήσει τους ανθρώπους να απορρίπτουν ή να αγνοούν τις δικές τους συναισθηματικές δυσκολίες.

Επίσης, η κατάθλιψη δεν μοιάζει πάντα με τεράστια θλίψη. Μπορεί να εμφανιστεί ως ευερεθιστότητα, μούδιασμα ή έλλειψη ενέργειας. Κάποιοι μπορεί να μπερδέψουν αυτά τα συναισθήματα με την κούραση, την υπερκόπωση ή τη γήρανση. Είναι εύκολο να ρίξει κανείς το φταίξιμο αυτών των συμπτωμάτων σε άλλους παράγοντες της ζωής, ειδικά αν δεν υπάρχει κάποια δραματική, αναγνωρίσιμη αιτία.

Ο ρόλος της άρνησης και του στίγματος

Ένας άλλος μεγάλος παράγοντας είναι η άρνηση και το στίγμα. Τα θέματα ψυχικής υγείας μπορεί να εξακολουθούν να φέρουν ένα στίγμα, κάνοντας τους ανθρώπους απρόθυμους να αναγνωρίσουν ή να αποδεχτούν ότι μπορεί να έχουν κάποιο πρόβλημα.

Η άρνηση μπορεί να είναι ένας μηχανισμός άμυνας – αν δεν αναγνωρίσεις το πρόβλημα, δεν χρειάζεται να το αντιμετωπίσεις.

Επιπλέον, το να παραδεχτείς ότι παλεύεις με κάτι δυσάρεστο μέσα σου μπορεί να είναι δύσκολο, ειδικά αν έχεις συνηθίσει να είσαι εκείνος ο άνθρωπος που τα έχει όλα υπό έλεγχο στη ζωή του.

Η σημασία της ευαισθητοποίησης

Πώς μπορεί λοιπόν κάποιος να συνειδητοποιήσει ότι έχει κατάθλιψη, αν δεν το έχει πάρει χαμπάρι;

Η επίγνωση, η συναίσθηση της πραγματικότητας είναι το κλειδί.

Μπορεί να ξεκινήσει με το να παρατηρήσει αλλαγές στον εαυτό του ή να ακούσει τα σχόλια των γύρω του. Μερικές φορές, ένας φίλος ή ένα μέλος της οικογένειας μπορεί να επισημάνει αλλαγές που το ίδιο το άτομο δεν είχε παρατηρήσει, όπως το ότι φαίνεται λυπημένο ή ότι έχει απομακρυνθεί από κοινωνικές δραστηριότητες και έχει κλειστεί στον εαυτό του.

Είναι επίσης χρήσιμο να ενημερωθούμε για τα συμπτώματα της κατάθλιψης. Γνωρίζοντας ότι μπορεί να εκδηλωθεί με διαφορετικούς τρόπους, έτσι θα μπορέσουμε να την εντοπίσουμε και στον εαυτό μας. Αν αρχίσουμε να παρατηρούμε σταθερά μοτίβα που μας κάνουν να αισθανόμαστε ότι έχουμε πεσμένη διάθεση, χωρίς κίνητρα, ίσως αξίζει να προβληματιστούμε για το αν υπάρχει κάτι περισσότερο που πρέπει να προσέξουμε.

Τι να κάνεις στη συνέχεια;

Εάν πιστεύεις ότι μπορεί να αντιμετωπίζεις κατάθλιψη, το καλύτερο βήμα είναι να ζητήσεις βοήθεια. Αυτό θα μπορούσε να είναι ένας έμπιστος φίλος, ένα μέλος της οικογένειας ή ένας επαγγελματίας ψυχικής υγείας.

Η ψυχανάλυση μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά. Να θυμάσαι, η αναγνώριση ενός προβλήματος είναι το πρώτο βήμα για την αντιμετώπισή του και δεν είναι ντροπή να ζητήσεις βοήθεια.

Μάλιστα, ο ψυχίατρος και ψυχαναλυτής Σάββας Σαββόπουλος λέει πως η αιτία που κάποιοι άνθρωποι δεν ζητούν βοήθεια και διαψεύδουν αυτό που νιώθουν, συμβαίνει εξαιτίας του φόβου που έχουν να αντιμετωπίσουν τραύματα, τα οποία σχετίζονται με την απώλεια ή την κακοποίηση και τα έχουν διαψεύσει, φοβούμενοι να τα ξαναζήσουν μέσα στη θεραπεία. Δηλαδή, φοβούνται να ξαναζήσουν τον ίδιο πόνο, που ήταν αφόρητος και γι’ αυτό ακριβώς διέψευσαν όλα τα δυσάρεστα συναισθήματα που ένιωθαν.

Τελικά, ναι, είναι απολύτως πιθανό να έχεις κατάθλιψη χωρίς να το γνωρίζεις. Αλλά με λίγη αυτογνωσία και υποστήριξη, μπορείς να λάβεις μέτρα για να νιώσεις καλύτερα.

Εξάλλου, όλοι αξίζουν να αισθάνονται καλά και να απολαμβάνουν τη ζωή στο έπακρο!