Μια γυναίκα μοιράστηκε την παρακάτω εμπειρία, όπου περιγράφει τον κυκλώνα συναισθημάτων και ψυχοσωματικών αντιδράσεων που βίωσε μετά τη διάγνωση του πατέρα της με καρκίνο το 2018:
«Το 2018 διαγνώστηκε ο μπαμπάς μου με καρκίνο και τότε δεν μπορούσα να το διαχειριστώ, μου ήρθε πάρα πολύ απότομα. Τον είχα στο σπίτι, κάναμε χημειοθεραπείες, ακτινοβολίες, όλο αυτό δεν το άφηνα να εξωτερικευτεί. Προσπαθούσα όλους να τους κάνω να είναι καλά, τη μαμά μου, τον αδερφό μου, οπότε έτρεχα για όλα και δεν άφησα ποτέ μα ποτέ να βγει αυτό. Κάποια στιγμή λοιπόν, βγήκε με τον εξής τρόπο: παραιτήθηκα, δεν ήθελα να κάνω τίποτα, έκλαιγα σε έναν καναπέ, και όλα αυτά τα ψυχοσωματικά. Αλλά δεν δεχόμουν να πάρω βοήθεια, γιατί έλεγα ότι θα το ξεπεράσω, μέχρι που ο γιος μου είπε “μαμά δεν θέλω να πεθάνεις” και τότε ξεκίνησα την ψυχοθεραπεία. Πήρα αγωγή, έβγαλα μετά άλλα συμπτώματα, ψυχοσωματικά, είχα πονοκεφάλους, είχα το στομάχι μου, κάθε μέρα έβγαζα και κάτι άλλο. Με την αγωγή 5 χρόνων ήμουν πάρα πολύ καλά.
Ο μπαμπάς μου εδώ και εξήμισι χρόνια από τότε ήταν κλινήρης, στο σπίτι με τη μητέρα μου, δεν είχε επαφή μαζί μας – ένα άλλο πράγμα που με έτρωγε συνέχεια. Τον Ιούνιο (2024) ο μπαμπάς μου συγχωρέθηκε, έφυγε από τη ζωή. Εγώ ελευθερώθηκα και νιώθω ενοχικά γι’ αυτό, αλλά παράλληλα νιώθω ότι έφυγε από πάνω μου όλο αυτό. Τα ψυχοσωματικά δεν σταμάτησαν, έρχονται και φεύγουν. Και η ερώτηση είναι: πότε θα σταματήσουν; Γιατί τώρα πλέον νιώθω ότι περνάω στην αρρωστοφοβία. Δηλαδή έχω πονοκέφαλο, έχω καρκίνο στο κεφάλι. Έχω το στομάχι μου, έχω καρκίνο στο στομάχι. Ο μπαμπάς μου είχε στο πνεύμονα και μετάσταση στο κεφάλι. Εγώ πότε θα ηρεμήσω; Αυτό θέλω να μάθω.»
Η απάντηση του ψυχιάτρου – ψυχαναλυτή Σάββα Σαββόπουλου
Ο ειδικός απάντησε με σαφήνεια και ενσυναίσθηση:
«Όταν σας φύγουν οι ενοχές σας. Όταν μπορέσετε και συγχωρήσετε τον εαυτό σας και πείτε: τόσα μπορούσα να κάνω, δεν μπορούσα να κάνω κάτι άλλο. Γιατί ο τρόπος που κινηθήκατε τον πρώτο καιρό, να κάνετε τα πάντα για τους πάντες, έδειχνε σαν να ήσασταν παντοδύναμη, που θα μπορούσατε να σώσετε όλους τους άλλους, όλη την οικογένεια.
Μάλλον σαν ένα υπόλειμμα αυτής της εντύπωσης είναι, σαν να έχετε την εντύπωση ότι κακώς δεν σώσατε τον μπαμπά σας, κακώς δεν κάνατε εκείνο, κακώς δεν φροντίσατε αρκετά. Μάλλον έχετε μέσα σας ένα υπερεγώ πολύ, πολύ αυστηρό, που σας κρίνει πολύ σκληρά.»
Τι δείχνει αυτή η ιστορία
Αυτή η ιστορία δείχνει κάτι πολύ βασικό. Όταν κάποιος γίνεται το «στήριγμα» της οικογένειας σε δύσκολες στιγμές, παίρνει πάνω του ευθύνες που ξεπερνούν τις δυνάμεις του. Τότε το σώμα αρχίζει να εκφράζει όσα η ψυχή δεν προλαβαίνει ή δεν τολμά να πει. Όταν έρχεται η απώλεια ενός ανθρώπου που φροντίζαμε για χρόνια, είναι φυσικό να νιώσουμε μια μορφή ανακούφισης. Όμως αυτή η ανακούφιση συχνά μπερδεύεται με ενοχές, δημιουργώντας περισσότερο άγχος και φόβο για την υγεία μας.
Τα ψυχοσωματικά δεν σημαίνουν ότι κάποιος είναι αδύναμος. Είναι μια ένδειξη, ένας τρόπος του σώματος να πει ότι μέσα μας υπάρχουν συναισθήματα που χρειάζονται χώρο και επεξεργασία. Το σώμα μιλάει αντί για το στόμα. Και συνήθως αρχίζουν να υποχωρούν όταν το άτομο δουλέψει τις ενοχές, την εξάντληση, τη θλίψη και το πένθος του, όχι απλώς όταν σταματήσει το σύμπτωμα.
Η ηρεμία, λοιπόν, δεν έρχεται από τη στιγμή που σταματούν οι πόνοι, αλλά από τη στιγμή που συμφιλιωνόμαστε με όσα ζήσαμε, με όσα κάναμε και – ίσως πιο σημαντικό – με όσα δεν μπορούσαμε να κάνουμε. Η αποδοχή, η ψυχοθεραπεία και η φροντίδα του εαυτού είναι η πραγματική θεραπεία· τα ψυχοσωματικά απλώς μας δείχνουν τον δρόμο προς αυτήν. Αργά ή γρήγορα, η ηρεμία έρχεται, όταν επιτρέπουμε και στον εαυτό μας να θεραπευτεί.
