Το τι κάνει κάποιον «καλό γονιό» είναι μια από τις πιο δύσκολες ερωτήσεις που μπορεί να θέσει κανείς στον εαυτό του. Στην πραγματικότητα, δεν μιλάμε ποτέ για τελειότητα, ούτε για κάποιον άνθρωπο που δεν κάνει λάθη ή δεν νιώθει ανασφάλειες.
Αυτό που πραγματικά μετράει είναι να μπορεί ο γονιός να προσφέρει στο παιδί του μια αίσθηση ασφάλειας, κατανόησης και σταθερότητας, που θα του επιτρέψουν να μεγαλώσει και να εξελιχθεί με υγιή τρόπο. Αυτό στηρίζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες: την αγάπη, τη φροντίδα και την οριοθέτηση.
1. Η αγάπη: Η ικανότητα του γονιού να «μπαίνει στα παπούτσια» του παιδιού του
Η ουσιαστική γονεϊκή αγάπη δεν είναι μόνο οι αγκαλιές και τα τρυφερά λόγια, ούτε το να εκπληρώνει ο γονιός όλες τις υλικές ανάγκες του παιδιού του. Είναι κάτι πολύ βαθύτερο· η ικανότητα να μπορεί να μπει στη θέση του παιδιού του, να καταλάβει τα συναισθήματά του και τις ανάγκες του ακόμη και όταν το ίδιο δεν μπορεί να τις εκφράσει.
Είναι η στιγμή που ο γονιός «διαβάζει» το παιδί χωρίς να χρειάζεται να ειπωθεί τίποτα· όταν καταλαβαίνει πότε είναι κουρασμένο, πότε φοβάται, πότε έχει ανάγκη από ενθάρρυνση ή απλώς από έναν χώρο για να ηρεμήσει. Αυτή η συναισθηματική σύνδεση, που πολλές φορές λειτουργεί σχεδόν ενστικτωδώς, είναι θεμέλιο της ασφάλειας που χρειάζεται το παιδί για να αναπτυχθεί.
2. Η φροντίδα: Μια καθημερινή διαδικασία που προσαρμόζεται στις ανάγκες του παιδιού
Η φροντίδα δεν είναι μια αποσπασματική πράξη, αλλά μια διαρκής διαδικασία που εξελίσσεται καθημερινά. Στα πρώτα χρόνια της ζωής, ο γονιός – και ειδικά η μητέρα – ταυτίζεται τόσο πολύ με το παιδί, ώστε πολλές φορές καταλαβαίνει τις ανάγκες του πριν ακόμη το ίδιο μπορέσει να τις δείξει. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να αντιληφθεί πότε το παιδί χρειάζεται υποστήριξη ακόμη και σε βασικές λειτουργίες, όπως το να αναπνεύσει πιο άνετα, να ηρεμήσει ή να βολευτεί για να κοιμηθεί καλύτερα.
Καθώς όμως το παιδί μεγαλώνει, η φροντίδα αυτή αλλάζει χαρακτήρα και ο γονιός αρχίζει σταδιακά να κάνει ένα βήμα πίσω, αφήνοντας στο παιδί τον χώρο να προσπαθήσει, να δοκιμάσει και να αναπτύξει μόνο του δεξιότητες που θα το βοηθήσουν να σταθεί ανεξάρτητο. Αυτό το πέρασμα από την απόλυτη εξάρτηση στην αυτονομία είναι κομβικό, και ο γονιός χρειάζεται να δείξει εμπιστοσύνη, αφήνοντας το παιδί να χειριστεί όσα μπορεί χωρίς να νιώθει οτι παρακολουθείται συνεχώς.
3. Η οριοθέτηση: Το πιο κρίσιμο σημείο στη σύγχρονη εποχή
Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, τα όρια αποτελούν ίσως το πιο δύσκολο αλλά και το πιο αναγκαίο κομμάτι της γονεϊκής σχέσης. Πολλοί ενήλικες δυσκολεύονται να βάζουν όρια στον εαυτό τους και στους άλλους, είτε επειδή έχουν μάθει να μη διεκδικούν, είτε επειδή γίνονται υπερβολικά αυστηροί και απαιτητικοί στις σχέσεις τους. Αυτές οι δυσκολίες συχνά έχουν τις ρίζες τους στην παιδική ηλικία, όταν τα όρια ήταν είτε πολύ χαλαρά, σε βαθμό που δεν υπήρχε σταθερότητα, είτε τόσο ασφυκτικά που το παιδί δεν είχε χώρο να αναπνεύσει και να εξελιχθεί.
Ένας γονιός που θέλει να βοηθήσει πραγματικά το παιδί του χρειάζεται να βρει μια ισορροπία. Δηλαδή να ορίζει κανόνες που είναι σαφείς και σταθεροί, αλλά και ευέλικτοι όταν χρειάζεται, να δείχνει κατανόηση αλλά και συνέπεια. Τα όρια δεν υπάρχουν για να φοβίσουν ή να πιέσουν το παιδί, αλλά για να του δείξουν ότι ζει μέσα σε ένα περιβάλλον προβλέψιμο και ασφαλές, όπου οι πράξεις έχουν συνέπειες και οι σχέσεις λειτουργούν με σεβασμό.
Το να είναι κανείς «καλός γονιός» δεν απαιτεί να είναι και τέλειος, ούτε να έχει κάποια υπερφυσική ικανότητα. Χρειάζεται μόνο να προσφέρει αγάπη, φροντίδα και όρια. Αυτό το τρίπτυχο, μπορεί να δημιουργήσει το έδαφος για ένα παιδί που θα μεγαλώσει με αυτοπεποίθηση, ισορροπία και τη δυνατότητα να αναπτύξει υγιείς σχέσεις στη ζωή του.
Κάθε γονιός μπορεί να το καταφέρει αυτό, αρκεί να έχει επίγνωση, καλή διάθεση και τη θέληση να εξελίσσεται μαζί με το παιδί του.
