«Είναι πιο δύσκολο να χάσεις έναν γονιό όταν είσαι παιδί απ’ ό,τι όταν είσαι ενήλικας;»
Ο θάνατος ενός γονιού είναι μια από τις πιο βαθιές και καθοριστικές απώλειες στη ζωή ενός ανθρώπου. Είτε συμβεί στην παιδική ηλικία είτε στην ενήλικη ζωή, αφήνει ένα ανεξίτηλο αποτύπωμα στον ψυχισμό.
Είναι πράγματι λιγότερο διαχειρίσιμο όταν συμβαίνει νωρίς, στην παιδική ηλικία ή απλώς αλλάζει η μορφή του πόνου;
Παιδική ηλικία: Όταν ο κόσμος χάνει τη σταθερότητά του
Για ένα παιδί, ο γονιός δεν είναι απλώς ένας σημαντικός άνθρωπος. Είναι ασφάλεια, προστασία, σταθερότητα, ολόκληρος ο «κόσμος» του. Βασίζεται σε αυτόν, εξαρτάται από αυτόν και τον έχει ανάγκη.
Στην παιδική ηλικία δεν έχουν ακόμη αναπτυχθεί πλήρως οι ψυχολογικές άμυνες, ούτε η γνωστική ικανότητα να κατανοηθεί οριστικά η έννοια του θανάτου. Ένα μικρό παιδί μπορεί να πιστεύει ότι ο γονιός θα επιστρέψει ή ότι μπορεί να φταίει το ίδιο για την απώλεια.
Σύμφωνα με τον παιδοψυχίατρο – ψυχαναλυτή Θανάση Χατζόπουλο: «Η απώλεια που συμβαίνει σε μικρή ηλικία είναι λιγότερο διαχειρίσιμη από οποιαδήποτε απώλεια συμβαίνει στην ενήλικη ζωή. Το παιδί είναι εξαρτημένο από τη γονεϊκή παρουσία. Όταν ένας ένας από τους δυο λείψει έτσι, δηλαδή με μια οριστική απώλεια, τότε αυτό βάζει προβλήματα σε σχέση με το γονιό που μένει και έχει να κάνει και με το πώς θα διαχειριστεί και ο γονιός που μένει το θέμα της απώλειας σε σχέση με τον εαυτό του και με το παιδί. Για τα παιδιά είναι πάντα πιο δύσκολο, γιατί τα τραύματα που συμβαίνουν όσο πιο νωρίς είναι στη ζωή, είναι πιο μεγάλα τραύματα. Τα παιδιά δεν έχουν δομήσει καλά την προσωπικότητα και τον ψυχισμό τους.»
Ενήλικη ζωή: Περισσότερες άμυνες, αλλά και μεγαλύτερη επίγνωση
Στην ενήλικη ζωή, οι άνθρωποι διαθέτουν πιο ανεπτυγμένους μηχανισμούς άμυνας και μεγαλύτερη κατανόηση της έννοιας της απώλειας. Μπορούν να νοηματοδοτήσουν τον θάνατο, να εκφράσουν το πένθος με λέξεις και να ζητήσουν στήριξη.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι ο πόνος είναι μικρότερος, απλά θα μπορούσαμε να πουμε οτι είναι πιο συνειδητός.
«Ο ενήλικας έχει οργανώσει καλύτερα τον ψυχισμό του, το εγώ” του, τον εαυτό του απ’ ότι ένα παιδί.», λέει ο κ. Χατζόπουλος.
Ο θάνατος ενός γονιού, λοιπον, πονά σε κάθε φάση της ζωής, απλώς για διαφορετικούς λόγους.
Όταν είσαι παιδί, χάνεις την ασφάλεια και τη σταθερότητά σου, ενω όταν είσαι ενήλικας, χάνεις τις ρίζες σου, τον άνθρωπο που ήταν εκεί από την αρχή της ιστορίας σου. Στην πρώτη περίπτωση ο κόσμος σου κλονίζεται· στη δεύτερη, συνειδητοποιείς πιο έντονα πόσο εύθραυστος είναι.
