«Επειδή οι σχέσεις είναι δύσκολες και υπάρχουν συγκρούσεις, πώς μπορούμε να προφυλαχθούμε και να χτίσουμε ψυχική ανθεκτικότητα, ώστε να μην μας καταβάλουν αυτές οι συγκρούσεις;»
Η απάντηση που δίνει ο κλινικός ψυχολόγος Νίκος Τάκης:
«Αρχικά πρέπει να πούμε τι είναι η “ψυχική ανθεκτικότητα”;
Ψυχική ανθεκτικότητα θα πει ότι έχω την ικανότητα να αντέχω την αντιξοότητα και να ξεπερνάω τα προβλήματα. Δηλαδή, σημαίνει ότι τα πάω καλά όταν έχω περάσει μια αντιξοότητα ή κάτι τραυματικό.
Η ψυχική ανθεκτικότητα προϋποθέτει ότι έχω καταφέρει να ξεπεράσω το τραύμα.
Πώς μπορούμε όμως να το χτίσουμε αυτό το πράγμα;
Δεν μπορούμε να το χτίσουμε μόνοι μας, ποτέ! Είναι ένας συνδυασμός τριών παραγόντων:
- έχεις κάποια χαρακτηριστικά προσωπικότητας που σε βοηθάνε να κάνεις το πρόβλημα “ελατήριο” να σε πετάξει ψηλά.
- πρέπει να έχεις ένα περιβάλλον – όχι αναγκαστικά την οικογένεια – όπου να υπάρχει έστω ένας άνθρωπος (δάσκαλος, φίλος, θείος κλπ), ο οποίος θα πιστέψει σε εσένα. Ένας αρκεί! Αυτό είναι σημαντικό, γιατί δεν μπορώ να πω για τον εαυτό μου ότι είμαι καλός, αν δεν υπάρχει έστω ένας που να πει “α, είσαι κάτι καλό”. Πρέπει να ταυτιστώ με αυτό το καλό που αναγνωρίζει ο άλλος σε εμένα, αλλιώς θα ταυτιστώ με το ότι “είμαι ένα μάτσο χάλια” και δεν θα βρω κάπου μέσα μου να πατήσω και ακόμα κι αν είμαι έξυπνος, ακόμα κι αν έχω τις προσωπικές ικανότητες, θα τις χρησιμοποιήσω για κακό, για να βλάψω, όχι για να φτιάξω κάτι καλό.
- χρειάζεται να υπάρχει κάτι που να με κάνει να νιώσω ασφάλεια, είτε αυτό είναι το σπίτι μου, το σχολείο, ή το σπίτι του παππού και της γιαγιάς.»
Συνοψίζοντας, η ψυχική ανθεκτικότητα δεν είναι κάτι που αποκτάμε από μόνοι μας ούτε έρχεται μαγικά με τον χρόνο. Είναι αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης ανάμεσα στα προσωπικά μας χαρακτηριστικά, στη στήριξη που λαμβάνουμε από έστω έναν άνθρωπο που πιστεύει σε εμάς και στο αίσθημα ασφάλειας που νιώθουμε στο περιβάλλον μας. Όσο περισσότερα από αυτά τα στοιχεία υπάρχουν στη ζωή μας, τόσο πιο εύκολα μπορούμε να αντιμετωπίζουμε συγκρούσεις και δυσκολίες χωρίς να νιώθουμε καταβεβλημένοι.
Η ψυχική ανθεκτικότητα δεν σημαίνει απουσία προβλημάτων ή συναισθημάτων, αλλά την ικανότητα να τα διαχειριζόμαστε, να μαθαίνουμε από αυτά και να βγαίνουμε πιο δυνατοί. Με λίγα λόγια, πρόκειται για την τέχνη του να βρίσκουμε «σημεία στήριξης» μέσα στον ίδιο μας τον εαυτό και στους ανθρώπους γύρω μας, και να χτίζουμε πάνω σε αυτά μια πιο γερή και υγιή ψυχολογική βάση.
