Η «υποκινητικότητα», σύμφωνα με τον Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, αποτελεί σήμερα την τέταρτη σημαντικότερη αιτία θανάτου παγκοσμίως και ευθύνεται για περισσότερους από 600.000 θανάτους κάθε χρόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, το οικονομικό κόστος για τις κοινωνίες είναι τεράστιο, ξεπερνώντας τα 80 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως στην Ε.Ε., με τις εκτιμήσεις να δείχνουν ότι τα επόμενα χρόνια το πρόβλημα θα ενταθεί ακόμη περισσότερο.
Οι Έλληνες ανάμεσα στους πιο «υποκινητικούς» Ευρωπαίους
Τα στοιχεία του Ευρωβαρόμετρου του 2022 κατατάσσουν τους Έλληνες στη δεύτερη θέση, μετά τους Πορτογάλους, ως προς την έλλειψη φυσικής δραστηριότητας στην Ευρώπη. Συγκεκριμένα, το 53% των πολιτών δηλώνει ότι «δεν κινείται» αρκετά, ενώ το 68% αναφέρει πως δεν γυμνάζεται καθόλου.
Ανησυχητικά είναι και τα δεδομένα για τα παιδιά και τους εφήβους. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, περίπου το 50% των παιδιών ηλικίας 3-13 ετών παγκοσμίως δεν παρουσιάζει επαρκή επίπεδα φυσικής δραστηριότητας, ενώ στην ηλικιακή ομάδα 14-18 ετών το ποσοστό αυτό αγγίζει σχεδόν το 80%.
Η καθημερινότητα που οδηγεί στην αδράνεια
Ο Βασίλειος Γεροδήμος επισημαίνει ότι η σύγχρονη καθημερινότητα έχει περιορίσει σημαντικά τη σωματική δραστηριότητα των παιδιών. Οι αυξημένες σχολικές υποχρεώσεις, οι καθιστικές συνήθειες, η πολύωρη τηλεθέαση και η χρήση οθονών, σε συνδυασμό με την υιοθέτηση «πρόχειρης» και «γρήγορης» διατροφής, συμβάλλουν στη δημιουργία μιας νέας γενιάς «υποκινητικών» παιδιών.
Παράλληλα, παρατηρείται αύξηση ανθυγιεινών συμπεριφορών, όπως το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ και η κακή ποιότητα ύπνου. Oλα αυτά οδηγούν σε σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως παχυσαρκία, αναπνευστικές δυσκολίες, σακχαρώδη διαβήτη και ορθοσωμικά προβλήματα, τα οποία επηρεάζουν άμεσα την ποιότητα ζωής των παιδιών.
Τι έδειξε η έρευνα στη Δυτική Θεσσαλία
Έρευνα του Εργαστηρίου Προπονητικής του ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, με υπεύθυνους τον δρ. Βασίλειο Γεροδήμο και τη δρ. Κωνσταντίνα Καρατράντου, πραγματοποιήθηκε σε 800 μαθητές δημοτικού, γυμνασίου και λυκείου στη Δυτική Θεσσαλία.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι:
- το 43,9% των μαθητών δημοτικού,
- το 42% των μαθητών γυμνασίου,
- και το 40% των μαθητών λυκείου
είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι.
Παράλληλα, διαπιστώθηκε σημαντική μείωση της φυσικής δραστηριότητας όσο αυξάνεται η ηλικία των παιδιών. Η μη οργανωμένη φυσική δραστηριότητα μειώνεται κατά 8% στο γυμνάσιο και κατά 19% στο λύκειο, ενώ η οργανωμένη άσκηση παρουσιάζει μείωση 15% και 28% αντίστοιχα.
Την ίδια στιγμή αυξάνονται οι ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες, όπως η κατανάλωση γλυκών, αναψυκτικών και «γρήγορου φαγητού».
Η σημασία της άσκησης στην παιδική ηλικία
Η δρ. Κωνσταντίνα Καρατράντου τονίζει ότι η άσκηση και γενικότερα ο υγιεινός τρόπος ζωής μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων.
Η συστηματική φυσική δραστηριότητα συμβάλλει:
- στη βελτίωση του καρδιοαναπνευστικού συστήματος,
- στην ενδυνάμωση του μυϊκού και σκελετικού συστήματος,
- στη σωστή σύσταση σώματος,
- αλλά και στη διατήρηση καλού λιπιδαιμικού προφίλ.
Σύμφωνα με τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, τα παιδιά και οι έφηβοι χρειάζεται καθημερινά να συμμετέχουν:
- για τουλάχιστον δύο ώρες σε μη οργανωμένη φυσική δραστηριότητα,
- και για τουλάχιστον μία ώρα σε οργανωμένη άσκηση υπό την επίβλεψη ειδικών.
Ο ρόλος του σχολείου
Οι ειδικοί θεωρούν ότι το σχολικό περιβάλλον μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση υγιεινών συνηθειών. Μέσα από την εκπαίδευση, τα παιδιά μπορούν να ενημερωθούν για τη σημασία της δια βίου άσκησης, της σωστής διατροφής και της υιοθέτησης υγιεινών συμπεριφορών.
Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες, στην Ελλάδα δεν υπάρχει ακόμη ένα ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης για τη συστηματική προώθηση της φυσικής δραστηριότητας στα σχολεία. Οι δράσεις που υλοποιούνται είναι συνήθως αποσπασματικές, ενώ το αίτημα για καθημερινή άσκηση στο σχολικό πρόγραμμα παραμένει ανεκπλήρωτο.
Μικρές αλλαγές με μεγάλη σημασία
Οι ειδικοί προτείνουν στα παιδιά και στους εφήβους να εντάξουν περισσότερη κίνηση στην καθημερινότητά τους μέσα από απλές συνήθειες:
- να πηγαίνουν στο σχολείο με τα πόδια ή με ποδήλατο,
- να αξιοποιούν το διάλειμμα για παιχνίδι ή περπάτημα,
- να συμμετέχουν σε σχολικά αθλητικά προγράμματα και δραστηριότητες,
- να επιλέγουν ένα άθλημα που τους ταιριάζει,
- και να περιορίζουν τις πολλές ώρες μπροστά σε οθόνες.
Η φυσική δραστηριότητα δεν αποτελεί μόνο μεσο άσκησης, αλλά βασικό παράγοντα για μια καλύτερη ποιότητα ζωής και ενα πιο υγιές μέλλον για τη νέα γενιά.
