Οι ειδικές μουσικές λίστες για κατοικίδια έχουν γίνει ιδιαίτερα δημοφιλείς τα τελευταία χρόνια. Στο διαδίκτυο μπορεί κανείς να βρει αμέτρητα playlists που υπόσχονται να μειώσουν το άγχος των σκύλων και των γατών, ειδικά όταν μένουν μόνα τους στο σπίτι ή βρίσκονται σε αγχωτικές καταστάσεις.
Το ερώτημα, όμως, είναι αν η μουσική έχει όντως αυτή τη δύναμη ή αν πρόκειται απλώς για μια ακόμη τάση της εποχής.
Οι επιστημονικές έρευνες δείχνουν ότι η απάντηση είναι πιο κοντά στο «ναι» απ’ ό,τι πολλοί θα περίμεναν.
Η περίπτωση της Μάργκοτ
Η Σερίνιτι Στρουλ υιοθέτησε τη Μάργκοτ, μια σκυλίτσα τριών ετών, η οποία αντιμετώπιζε έντονα προβλήματα άγχους. Από την πρώτη στιγμή ήταν φανερό ότι δυσκολευόταν να νιώσει ασφάλεια, ιδιαίτερα όταν έμενε μόνη στο σπίτι.
Οι προσπάθειες να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα ήταν πολλές. Εκπαιδευτές, κτηνίατροι και διάφορες τεχνικές χαλάρωσης δοκιμάστηκαν χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία. Τελικά, ένας εκπαιδευτής πρότεινε να ακούει κλασική μουσική ή ήρεμα οργανικά κομμάτια όσο η ιδιοκτήτριά της έλειπε.
Τα αποτελέσματα ήταν άμεσα. Μέσα από την κάμερα ασφαλείας του σπιτιού, η Στρουλ παρατήρησε ότι η Μάργκοτ σταμάτησε να γαβγίζει ασταμάτητα και να περιφέρεται νευρικά στους χώρους του σπιτιού. Αντί γι’ αυτό, χαλάρωνε και συχνά αποκοιμιόταν ακούγοντας συνθέσεις του Μπραμς ή του Μπετόβεν.
Τι δείχνουν οι έρευνες
Η εμπειρία της Μάργκοτ δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Αρκετές επιστημονικές μελέτες έχουν εξετάσει την επίδραση της μουσικής στη συμπεριφορά των ζώων.
Σε μiα από αυτές, ερευνητές παρακολούθησαν περισσότερους από 150 σκύλους, τόσο σε σπίτια όσο και σε καταφύγια. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η πλειονότητα των ζώων παρουσίασε αισθητή μείωση των συμπτωμάτων άγχους μετά την ακρόαση ήρεμης μουσικής, κυρίως με πιάνο και χαμηλούς ρυθμούς.
Παρόμοια συμπεράσματα προέκυψαν και από μελέτη του Πανεπιστημίου Queen’s στο Μπέλφαστ. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η κλασική μουσική βοηθούσε τους σκύλους να παραμένουν πιο ήρεμοι σε καταστάσεις που συνήθως τους προκαλούν στρες, όπως οι επισκέψεις στον κτηνίατρο ή τα πολύωρα ταξίδια με αυτοκίνητο.
Δεν είναι όλα τα μουσικά κομμάτια ίδια
Παρότι συχνά γίνεται λόγος γενικά για «κλασική μουσική», οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν έχουν όλα τα έργα την ίδια επίδραση.
Οι μεγαλύτερες θετικές αντιδράσεις παρατηρούνται σε κομμάτια με αργό τέμπο, απλή δομή και ελάχιστα κρουστά όργανα. Αντίθετα, μουσικές με έντονες εναλλαγές, απότομες κορυφώσεις ή πολύ γρήγορο ρυθμό μπορεί να μην έχουν κανένα αποτέλεσμα ή ακόμη και να προκαλέσουν μεγαλύτερη διέγερση.
Οι ερευνητές έχουν παρατηρήσει ότι αυτού του είδους η ήρεμη μουσική συνδέεται με χαμηλότερα επίπεδα κορτιζόλης, της ορμόνης που σχετίζεται με το στρες. Αν και ο ακριβής μηχανισμός δεν είναι πλήρως κατανοητός, πολλοί επιστήμονες πιστεύουν ότι συγκεκριμένοι ήχοι προκαλούν μια κατάσταση χαλάρωσης παρόμοια με εκείνη που βιώνουν και οι άνθρωποι.
Τι συμβαίνει με τις γάτες;
Οι γάτες διαθέτουν ακόμη πιο ευαίσθητη ακοή από τους σκύλους. Μπορούν να αντιληφθούν πολύ υψηλότερες συχνότητες, γεγονός που τις κάνει ιδιαίτερα ευαίσθητες στους ήχους του περιβάλλοντος.
Παρόλο που οι σχετικές έρευνες είναι λιγότερες, τα πρώτα ευρήματα είναι ενθαρρυντικά. Σε μια μελέτη όπου γάτες άκουγαν διαφορετικά είδη μουσικής κατά τη διάρκεια κτηνιατρικών διαδικασιών, η κλασική μουσική συνδέθηκε με χαμηλότερο καρδιακό ρυθμό και πιο ήρεμη αναπνοή, ενδείξεις που παραπέμπουν σε μειωμένο άγχος.
Μόνο η κλασική μουσική μπορεί να βοηθήσει;
Όχι απαραίτητα. Ορισμένες έρευνες έχουν δείξει ότι και άλλα είδη μουσικής, όπως το ήπιο reggae ή το soft rock, μπορούν να έχουν παρόμοια αποτελέσματα στους σκύλους. Το κοινό τους χαρακτηριστικό δεν είναι τόσο το μουσικό είδος όσο ο αργός ρυθμός, οι ομαλές μελωδίες και η απουσία έντονων, ξαφνικών ήχων.
Αντίθετα, τα ηχητικά βιβλία δεν φαίνεται να προσφέρουν την ίδια ανακούφιση. Σε σχετικές μελέτες, οι σκύλοι έδειχναν περισσότερο ενδιαφέρον για την πηγή της ανθρώπινης φωνής παρά σημάδια χαλάρωσης.
Η μουσική δεν είναι πανάκεια
Παρά τα θετικά αποτελέσματα, οι επιστήμονες τονίζουν ότι η μουσική δεν λειτουργεί το ίδιο σε όλα τα ζώα. Κάθε κατοικίδιο έχει τη δική του προσωπικότητα, τις δικές του εμπειρίες και διαφορετικές ευαισθησίες.
Επιπλέον, οι περισσότερες μελέτες έχουν πραγματοποιηθεί σε καταφύγια, κτηνιατρεία ή άλλους χώρους όπου τα επίπεδα στρες είναι αυξημένα. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται ακόμη περισσότερη έρευνα για να κατανοήσουμε πλήρως πώς και γιατί η μουσική επηρεάζει τη συμπεριφορά των ζώων.
Ένα απλό μέσο χαλάρωσης
Παρότι δεν αποτελεί θεραπεία για κάθε περίπτωση άγχους, η μουσική φαίνεται να είναι ένα εύκολο, ασφαλές και οικονομικό εργαλείο που μπορεί να βελτιώσει την καθημερινότητα πολλών κατοικιδίων. Για ορισμένα ζώα, λίγες ήρεμες νότες πιάνου μπορεί να κάνουν μικρή διαφορά. Για άλλα, όπως η Μάργκοτ, μπορεί να μεταμορφώσουν εντελώς τον τρόπο με τον οποίο βιώνουν τη μοναξιά και το στρες.
Η καλύτερη προσέγγιση είναι ίσως η πιο απλή: να δοκιμάσει κανείς διαφορετικά είδη ήρεμης μουσικής και να παρατηρήσει προσεκτικά τις αντιδράσεις του κατοικιδίου του. Οι πιθανότητες είναι ότι κάπου ανάμεσα στις νότες θα βρεθεί ένας ήχος που το κάνει να νιώθει πιο ασφαλές και πιο ήρεμο.
Πηγή: BBC
