Υπάρχουν άνθρωποι που δεν μπορούν να περάσουν δίπλα από ένα στραβό κάδρο χωρίς να το ισιώσουν. Άλλοι ενοχλούνται όταν τα παπούτσια στην είσοδο του σπιτιού δεν είναι ευθυγραμμισμένα, ενώ κάποιοι νιώθουν μια ανεξήγητη δυσφορία όταν βλέπουν τα μανταλάκια στην απλώστρα ανακατεμένα ή το χαρτί υγείας τοποθετημένο με διαφορετική φορά από αυτή που έχουν συνηθίσει.

Πρόκειται για μικρές καθημερινές συνήθειες που συχνά αποκαλούμε «ψυχαναγκασμούς», χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος αντιμετωπίζει κάποιο ψυχολογικό πρόβλημα. Στην πραγματικότητα, οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν κάποιες μικρές εμμονές ή ιδιορρυθμίες που τους κάνουν να αισθάνονται πιο άνετα μέσα στο περιβάλλον τους.

Η ανάγκη για τάξη και συμμετρία

Ένας από τους πιο συνηθισμένους καθημερινούς ψυχαναγκασμούς είναι η ανάγκη να βρίσκονται όλα στη θέση τους. Για ορισμένους ανθρώπους, η εικόνα ενός χώρου που είναι τακτοποιημένος και συμμετρικός δημιουργεί ένα αίσθημα ηρεμίας και ασφάλειας. Αντίθετα, όταν βλέπουν αντικείμενα τοποθετημένα άναρχα ή ασύμμετρα, μπορεί να νιώσουν μια μικρή ενόχληση που δεν φεύγει μεχρι να διορθώσουν την εικόνα. Ετσι, μπορεί να μετακινούν ξανά και ξανά ένα βάζο στο τραπέζι, να ισιώνουν τα μαξιλάρια στον καναπέ ή να φροντίζουν οι καρέκλες να έχουν όλες ακριβώς την ίδια απόσταση μεταξύ τους.

Τα μανταλάκια που… πρέπει να ταιριάζουν

Μπορεί να ακούγεται υπερβολικό σε κάποιους, όμως υπάρχουν άνθρωποι που δεν απλώνουν απλώς τα ρούχα τους. Θέλουν τα μανταλάκια να ακολουθούν μια συγκεκριμένη σειρά ή να ταιριάζουν χρωματικά με τα ρούχα που κρατούν. Ένα μπλε μπλουζάκι, για παράδειγμα, «πρέπει» να πιαστεί με μπλε μανταλάκια, ενώ μια λευκή μπλούζα δείχνει πιο σωστή με λευκά. Δεν υπάρχει λογικός ή πρακτικός λόγος πίσω από αυτή τη συνήθεια. Ωστόσο, για όσους το κάνουν, η εικόνα της οργανωμένης απλώστρας τους δίνει μια μικρή αίσθηση ικανοποίησης και ολοκλήρωσης.

Το χαρτί υγείας και οι «κανόνες» του μπάνιου

Ένα από τα πιο συχνά θέματα συζήτησης γύρω από τους μικρούς ψυχαναγκασμούς είναι το χαρτί υγείας. Υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν ακράδαντα ότι το ρολό πρέπει να κρέμεται με συγκεκριμένη φορά και ότι κάθε άλλη επιλογή είναι λανθασμένη. Αν μπουν σε ένα μπάνιο και δουν ότι το χαρτί είναι τοποθετημένο διαφορετικά, συχνά το διορθώνουν αμέσως. Το ίδιο συμβαίνει και με άλλα μικρά πράγματα μέσα στο σπίτι, όπως η θέση της οδοντόβουρτσας, ο τρόπος που διπλώνονται οι πετσέτες ή ακόμη και η κατεύθυνση που πρέπει να κοιτάζουν τα πιάτα μέσα στο ντουλάπι.

Τα αντικείμενα που πρέπει να βρίσκονται πάντα στο ίδιο σημείο

Πολλοί άνθρωποι έχουν μια συγκεκριμένη θέση για κάθε αντικείμενο που χρησιμοποιούν καθημερινά. Τα κλειδιά μπαίνουν πάντα στο ίδιο σημείο, το κινητό αφήνεται στο ίδιο σημείο του τραπεζιού και το πορτοφόλι τοποθετείται πάντοτε στο ίδιο συρτάρι. Όταν κάποιος μετακινήσει αυτά τα αντικείμενα, ακόμη κι αν βρίσκονται λίγα εκατοστά πιο πέρα, δημιουργείται μια αίσθηση εκνευρισμού ή αναστάτωσης. Δεν είναι απαραίτητα θέμα ελέγχου, αλλά μια ανάγκη να υπάρχει μια προβλέψιμη σειρά στα καθημερινά πράγματα.

Οι αριθμοί που μας φαίνονται πιο «σωστοί»

Ένας ακόμη συνηθισμένος ψυχαναγκασμός αφορά τους αριθμούς. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν αντέχουν να αφήσουν την ένταση της τηλεόρασης στο 17 ή στο 23 και προτιμούν να τη ρυθμίζουν στο 20 ή στο 25. Άλλοι προτιμούν να ανεβαίνουν τα σκαλιά με συγκεκριμένο ρυθμό ή να ελέγχουν δύο και τρεις φορές αν έχουν κλειδώσει την πόρτα, αν έχουν κλείσει το μάτι της κουζίνας, τον θερμοσίφωνα κλπ. Παρότι γνωρίζουν ότι πιθανότατα τα έχουν κάνει όλα σωστά, η επανάληψη της κίνησης τούς προσφέρει μια αίσθηση σιγουριάς.

Οι 25 πιο συνηθισμένοι καθημερινοί ψυχαναγκασμοί

1. Να ελέγχεις 2 ή 3 φορές αν κλείδωσες την πόρτα.
2. Να επιστρέφεις για να βεβαιωθείς ότι έκλεισες το μάτι της κουζίνας.
3. Να θέλεις η ένταση της τηλεόρασης να είναι σε ζυγό αριθμό.
4. Να μην αντέχεις να βλέπεις αδιάβαστες ειδοποιήσεις στο κινητό.
5. Να τακτοποιείς τα βιβλία ανά ύψος ή χρώμα.
6. Να ευθυγραμμίζεις τα προϊόντα στο ψυγείο ή στο ντουλάπι.
7. Να διπλώνεις τις πετσέτες με συγκεκριμένο τρόπο.
8. Να στρώνεις το κρεβάτι αμέσως μόλις ξυπνήσεις.
9. Να μην μπορείς να κοιμηθείς αν το σπίτι είναι ακατάστατο.
10. Να ελέγχεις συνεχώς την ώρα.
11. Να κρατάς συγκεκριμένη σειρά στο περπάτημα, π.χ. να μην πατάς τις γραμμές στα πλακάκια.
12. Να βάζεις τα ρούχα στην ντουλάπα ανά χρώμα.
13. Να θέλεις οι κρεμάστρες να κοιτάζουν όλες προς την ίδια κατεύθυνση.
14. Να ευθυγραμμίζεις τα παπούτσια στην είσοδο.
15. Να μην αντέχεις τα ανοιχτά ντουλάπια ή συρτάρια.
16. Να τσεκάρεις ξανά και ξανά αν έχεις μαζί σου κινητό, κλειδιά και πορτοφόλι.
17. Να διαβάζεις ξανά ένα μήνυμα πριν το στείλεις.
18. Να σβήνεις και να ξαναγράφεις ένα μήνυμα πολλές φορές.
19. Να μην μπορείς να αφήσεις ένα παζλ, ένα σταυρόλεξο ή μια εργασία μισοτελειωμένη.
20. Να τοποθετείς τα μαχαιροπίρουνα με συγκεκριμένη σειρά στο συρτάρι.
21. Να πλένεις τα χέρια σου περισσότερο από όσο χρειάζεται.
22. Να σε ενοχλεί όταν οι κορνίζες δεν είναι ίσιες.
23. Να θες τα τηλεκοντρόλ να είναι πάντα στο ίδιο σημείο.
24. Να τσεκάρεις ξανά αν έστειλες σωστά ένα email ή ένα μήνυμα.
25. Να φορτίζεις το κινητό πριν πέσει κάτω από ένα συγκεκριμένο ποσοστό μπαταρίας.

Οι «περίεργοι» ψυχαναγκασμοί που έχουν πολλοί χωρίς να το ξέρουν

Πολλοί άνθρωποι:

• μετράνε τα σκαλιά όταν ανεβαίνουν μια σκάλα,
• μετράνε νοερά αντικείμενα γύρω τους,
• προτιμούν συγκεκριμένη πλευρά του κρεβατιού,
• θέλουν να κάθονται πάντα στην ίδια θέση στο τραπέζι,
• διαλέγουν πάντα το ίδιο ταμείο στο σούπερ μάρκετ,
• βάζουν ξυπνητήρι αρκετές φορές παρότι ξυπνούν με το πρώτο,
• κοιτούν επανειλημμένα αν έχουν μαζί τους το κινητό ακόμα κι όταν το κρατούν στο χέρι τους.

Γιατί συμβαίνουν όλα αυτά;

Οι ψυχολόγοι εξηγούν ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος αγαπά την τάξη και την προβλεψιμότητα. Όταν γνωρίζουμε πού βρίσκεται κάθε αντικείμενο ή όταν βλέπουμε γύρω μας μια οργανωμένη εικόνα, νιώθουμε μεγαλύτερη ασφάλεια και λιγότερη εσωτερική ένταση. Για τον λόγο αυτό, πολλοί άνθρωποι παρατηρούν ότι οι μικρές αυτές συνήθειες γίνονται πιο έντονες σε περιόδους άγχους ή πίεσης. Είναι σαν ο εγκέφαλος να προσπαθεί να βάλει σε τάξη το περιβάλλον όταν αισθάνεται ότι δεν μπορεί να ελέγξει όλα όσα συμβαίνουν γύρω του.

Πότε ένας ψυχαναγκασμός παύει να είναι αθώος;

Οι μικρές καθημερινές ιδιορρυθμίες είναι απολύτως φυσιολογικές και αποτελούν μέρος της προσωπικότητας πολλών ανθρώπων. Ωστοσο, υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα σε μια συνήθεια που μας αρέσει και σε μια συμπεριφορά που αρχίζει να ελέγχει τη ζωή μας. Όταν κάποιος δεν μπορεί να λειτουργήσει αν δεν επαναλάβει μια πράξη πολλές φορές, όταν βιώνει έντονο άγχος ή όταν οι σκέψεις αυτές καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος της ημέρας του, τότε ίσως πρόκειται για κάτι βαθύτερο που χρειάζεται τη βοήθεια ειδικού.

Οι μικρές παραξενιές που μας κάνουν ανθρώπους

Εν τέλει, οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν κάποια μικρή συνήθεια που οι άλλοι μπορεί να θεωρούν παράξενη. Κάποιος τακτοποιεί τα βιβλία του ανά χρώμα, κάποιος άλλος διπλώνει τις πετσέτες με συγκεκριμένο τρόπο και κάποιος τρίτος δεν αντέχει να βλέπει ένα στραβό κάδρο στον τοίχο. Αυτές οι μικρές καθημερινές εμμονές είναι συνήθως αθώες και πολλές φορές αποτελούν κομμάτι της προσωπικότητάς μας. Ίσως, τελικά, να είναι και ένας από τους λόγους που κανένας άνθρωπος δεν μοιάζει πραγματικά με κάποιον άλλον.