Υπάρχουν άνθρωποι που δείχνουν δυνατοί, ανεξάρτητοι και απόλυτα αυτάρκεις. Είναι γοητευτικοί, κοινωνικοί και συχνά φαίνεται πως δεν έχουν ανάγκη κανέναν. Πίσω όμως από αυτή την εικόνα κρύβεται πολλές φορές ένας βαθύς φόβος για τη συναισθηματική εγγύτητα.

Στην ψυχολογία, αυτό περιγράφεται ως αποφευκτικός τύπος δεσμού (avoidant attachment). Πρόκειται για ανθρώπους που από μικρή ηλικία έμαθαν να καταπιέζουν τα συναισθήματά τους, επειδή μεγάλωσαν σε περιβάλλον όπου η έκφραση φόβου, λύπης ή ευαλωτότητας δεν γινόταν αποδεκτή. Έτσι, ως ενήλικες δυσκολεύονται να αφεθούν πραγματικά σε μια σχέση, ακόμα κι αν αγαπούν τον άνθρωπο που έχουν απέναντί τους.

Αυτό γίνεται ιδιαίτερα εμφανές ακόμη και στις πιο προσωπικές στιγμές ενός ζευγαριού.

Είναι κοντά σου σωματικά, αλλά όχι συναισθηματικά

Ένας άνθρωπος με αποφευκτικό τύπο δεσμού μπορεί να μην έχει κανένα πρόβλημα με τη σωματική επαφή ή το σεξ. Εκεί που δυσκολεύεται πραγματικά είναι να εκφράσει όσα νιώθει.

Μπορεί να γνωρίζεις την καθημερινότητά του, τις συνήθειές του ή τις ιστορίες που αφηγείται, αλλά να αισθάνεσαι πως ποτέ δεν έχεις γνωρίσει πραγματικά τον εσωτερικό του κόσμο. Αποφεύγει να μιλήσει για φόβους, ανασφάλειες ή βαθιά συναισθήματα και δημιουργεί μια αόρατη απόσταση, ακόμη κι όταν βρίσκεται δίπλα σου.

Η τρυφερότητα τον κάνει να νιώθει άβολα

Για πολλούς ανθρώπους, τα χάδια, η αγκαλιά, τα φιλιά και το παιχνίδι πριν από τη σεξουαλική επαφή αποτελούν σημαντικό κομμάτι της σύνδεσης.

Για έναν αποφευκτικό σύντροφο όμως, αυτή η μορφή οικειότητας μπορεί να προκαλεί δυσφορία. Συχνά βιάζεται να περάσει στο επόμενο στάδιο, αποφεύγοντας τη μακρά οπτική επαφή, τις τρυφερές κινήσεις και τις στιγμές συναισθηματικής εγγύτητας. Έτσι, η σχέση μπορεί να αποκτήσει περισσότερο σωματικό παρά ουσιαστικά συναισθηματικό χαρακτήρα.

Μετά το σεξ… απομακρύνεται

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημάδια είναι η συμπεριφορά αμέσως μετά τη σεξουαλική επαφή.

Αντί να μείνει κοντά, να αγκαλιάσει τον σύντροφό του ή να συζητήσει, μπορεί να γυρίσει πλευρό, να ασχοληθεί με το κινητό του, να σηκωθεί από το κρεβάτι ή να βρει οποιαδήποτε αφορμή για να απομακρυνθεί.

Οι στιγμές αυτές απαιτούν συναισθηματική έκθεση, κάτι που για εκείνον μοιάζει ιδιαίτερα δύσκολο.

Κάθε σοβαρή συζήτηση… σταματά απότομα

Όταν η κουβέντα αφορά τις ανάγκες της σχέσης, τα συναισθήματα ή όσα δεν λειτουργούν καλά ανάμεσα στο ζευγάρι, ο αποφευκτικός σύντροφος συχνά αλλάζει θέμα.

Μπορεί να κάνει χιούμορ, να αποφύγει να απαντήσει, να ασχοληθεί με κάτι άλλο ή ακόμη και να αποχωρήσει από τη συζήτηση. Οι βαθιές κουβέντες τον κάνουν να αισθάνεται πιεσμένος, με αποτέλεσμα τα ουσιαστικά προβλήματα να μένουν άλυτα για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Θέλει την οικειότητα μόνο όταν εκείνος το αποφασίζει

Η σχέση συχνά λειτουργεί με τους δικούς του όρους.

Μπορεί τη μια ημέρα να δείχνει ιδιαίτερα τρυφερός και την επόμενη να απομακρύνεται εντελώς χωρίς προφανή λόγο. Αυτή η εναλλαγή δημιουργεί μεγάλη σύγχυση στον σύντροφό του, ο οποίος δεν γνωρίζει ποτέ πότε θα δεχτεί αγάπη και πότε θα συναντήσει έναν «τοίχο».

Αυτό το συνεχές πλησίασμα και απομάκρυνση είναι από τα πιο χαρακτηριστικά μοτίβα της αποφευκτικής προσκόλλησης.

Νιώθει πιο ασφαλής στη φαντασία παρά στην πραγματική οικειότητα

Ορισμένοι άνθρωποι με αποφευκτικό τύπο δεσμού αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια μέσα από τη φαντασία, την πορνογραφία ή περιστασιακές γνωριμίες, όπου δεν απαιτείται συναισθηματική δέσμευση.

Αξίζει όμως να σημειωθεί ότι αυτό δεν σημαίνει πως όλοι έχουν έντονη σεξουαλική ζωή. Πολλοί, αντίθετα, ξεκινούν τις σχέσεις αρκετά αργότερα από τους συνομηλίκους τους ή περνούν μεγάλα διαστήματα χωρίς ερωτική επαφή, ακριβώς επειδή η πραγματική εγγύτητα τους προκαλεί φόβο.

Είσαι μαζί του… αλλά αισθάνεσαι μόνος/-η

Ίσως αυτό είναι το πιο επώδυνο σημάδι. Μπορεί να κοιμάστε στο ίδιο κρεβάτι, να βγαίνετε μαζί, να έχετε μια φυσιολογική καθημερινότητα, όμως μέσα σου να αισθάνεσαι ότι κάτι λείπει. Ότι ο άνθρωπος που αγαπάς βρίσκεται δίπλα σου μόνο σωματικά και όχι ουσιαστικά, όπως θα ήθελες.

Η συναισθηματική μοναξιά μέσα σε μια σχέση είναι πολλές φορές πιο δύσκολη από τη μοναξιά που νιώθει κάποιος όταν είναι πραγματικά μόνος.

Μπορεί να αλλάξει ένας άνθρωπος με αποφευκτικό τύπο δεσμού;

Η απάντηση είναι ναι, αρκεί να υπάρχει επίγνωση και πραγματική διάθεση για αλλαγή.

Οι αποφευκτικές συμπεριφορές δεν αποτελούν μόνιμο χαρακτηριστικό της προσωπικότητας, αλλά έναν μηχανισμό άμυνας που δημιουργήθηκε συνήθως από δύσκολες εμπειρίες της παιδικής ηλικίας. Μέσα από ψυχοθεραπεία, προσωπική δουλειά και μια ασφαλή σχέση, πολλοί άνθρωποι καταφέρνουν να εκφράζουν τα συναισθήματά τους, να εμπιστεύονται περισσότερο και να δημιουργούν βαθύτερους δεσμούς.

Ωστόσο, η κατανόηση δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποδεχόμαστε μια σχέση όπου οι δικές μας συναισθηματικές ανάγκες μένουν μόνιμα ανικανοποίητες. Μια υγιής σχέση απαιτεί προσπάθεια και από τους δύο ανθρώπους. Η αγάπη από μόνη της δεν αρκεί όταν ο ένας δεν είναι πρόθυμος να γκρεμίσει τα τείχη που έχει χτίσει γύρω από τον εαυτό του.