Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 2000, η Σκωτία είχε τη φήμη μιας από τις πιο βίαιες χώρες του ανεπτυγμένου κόσμου. Οι συμπλοκές συμμοριών, οι επιθέσεις με μαχαίρια και οι ανθρωποκτονίες ήταν σχεδόν καθημερινό φαινόμενο, ιδιαίτερα στη Γλασκώβη.
Σήμερα, όμως, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Η χώρα έχει καταφέρει να μειώσει θεαματικά τη βία, χάρη σε μια πρωτοποριακή στρατηγική που αντιμετώπισε το πρόβλημα όχι μόνο ως ζήτημα αστυνόμευσης, αλλά και ως θέμα δημόσιας υγείας.
Η καθοριστική στιγμή
Τον Οκτώβριο του 2008 πραγματοποιήθηκε μια ασυνήθιστη συνάντηση σε δικαστήριο της Γλασκώβης. Περισσότερα από 80 μέλη αντίπαλων συμμοριών συγκεντρώθηκαν για να ακούσουν μαρτυρίες ανθρώπων που είχαν πληγεί από τη βία.
Μητέρες θυμάτων, γιατροί, χειρουργοί και άνθρωποι που είχαν χάσει αγαπημένα τους πρόσωπα περιέγραψαν τις τραγικές συνέπειες της εγκληματικότητας. Το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο: η βία πρέπει να σταματήσει.
Μετά τη συνάντηση, στους νέους δόθηκε η δυνατότητα να ζητήσουν βοήθεια για να απομακρυνθούν από τον κόσμο των συμμοριών. Από τους 473 νέους που συμμετείχαν συνολικά σε αντίστοιχες δράσεις, σχεδόν 400 επικοινώνησαν τελικά για υποστήριξη.
Μια διαφορετική φιλοσοφία
Το 2005 δημιουργήθηκε η Scottish Violence Reduction Unit (SVRU), μια ειδική μονάδα που άλλαξε εντελώς τον τρόπο αντιμετώπισης της βίας.
Αντί να εστιάζει αποκλειστικά στις συλλήψεις και στις ποινές, αντιμετώπισε τη βία σαν μια «ασθένεια» που μπορεί να προληφθεί.
Η στρατηγική βασίστηκε στην αναζήτηση των αιτιών που οδηγούν κάποιον στη βία, αλλά και στην ενίσχυση των παραγόντων που προστατεύουν τους νέους.
Οι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο
Οι ειδικοί διαπίστωσαν ότι η βία συνδέεται συχνά με:
- τη φτώχεια,
- την ανεργία,
- τις δύσκολες οικογενειακές συνθήκες,
- την εγκατάλειψη του σχολείου,
- την κοινωνική απομόνωση.
Αντίθετα, η παραμονή στην εκπαίδευση, η υποστήριξη από την οικογένεια και οι υγιείς κοινωνικές σχέσεις λειτουργούν προστατευτικά.
Συνεργασία ολόκληρης της κοινωνίας
Το πρόγραμμα δεν περιορίστηκε στην αστυνομία.
Γιατροί, εκπαιδευτικοί, κοινωνικοί λειτουργοί, ψυχολόγοι, ακόμη και οδοντίατροι εκπαιδεύτηκαν ώστε να αναγνωρίζουν περιστατικά βίας και να παραπέμπουν έγκαιρα όσους χρειάζονταν βοήθεια.
Παράλληλα εφαρμόστηκαν προγράμματα στα σχολεία, δράσεις υποστήριξης νέων και οικογενειών, καθώς και υπηρεσίες συμβουλευτικής για όσους κινδύνευαν να εμπλακούν σε εγκληματικές ομάδες.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά
Μέσα σε περίπου μία δεκαετία:
- οι ανθρωποκτονίες στη Γλασκώβη μειώθηκαν κατά 56%,
- σε ολόκληρη τη Σκωτία μειώθηκαν κατά 38%,
- τα περιστατικά βίαιης εγκληματικότητας υποχώρησαν σχεδόν κατά ένα τρίτο.
Σήμερα, η Σκωτία καταγράφει το χαμηλότερο ποσοστό ανθρωποκτονιών των τελευταίων 20 και πλέον ετών και θεωρείται μία από τις ασφαλέστερες χώρες της Ευρώπης.
Η βοήθεια ξεκινά από νωρίς
Η SVRU δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη από την παιδική ηλικία.
Μέσα από ομάδες υποστήριξης γονέων, εκπαιδευτικά προγράμματα και παρεμβάσεις στις κοινότητες, στόχος είναι να σπάσει ο κύκλος της βίας πριν περάσει από τη μία γενιά στην επόμενη.
Πολλοί γονείς που συμμετείχαν στις δράσεις δηλώνουν ότι κατάφεραν να διαχειριστούν καλύτερα το άγχος, να βελτιώσουν τις οικογενειακές τους σχέσεις και να δημιουργήσουν ένα πιο ασφαλές περιβάλλον για τα παιδιά τους.
Οι προκλήσεις παραμένουν
Παρά τη μεγάλη πρόοδο, οι ειδικοί τονίζουν ότι η προσπάθεια δεν έχει ολοκληρωθεί.
Η φτώχεια, οι επιπτώσεις της πανδημίας, η έλλειψη ασφαλών χώρων για τους νέους και η επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικές προκλήσεις.
Ωστόσο, το παράδειγμα της Σκωτίας δείχνει ότι η βία δεν είναι αναπόφευκτη. Με σωστή πρόληψη, συνεργασία και έγκαιρη παρέμβαση, μπορεί να μειωθεί σημαντικά και να αλλάξει η πορεία μιας ολόκληρης κοινωνίας.
Πηγή: BBC
