Η ιδέα ότι η θάλασσα βοηθά την ψυχική υγεία δεν είναι καινούργια. Από παλιά, οι άνθρωποι πίστευαν ότι το θαλασσινό νερό, ο καθαρός αέρας και ο ήχος των κυμάτων μπορούν να χαλαρώσουν το σώμα και το μυαλό.
Σήμερα, όλο και περισσότεροι επιστήμονες εξετάζουν αν η επαφή με θάλασσες, λίμνες και ποτάμια μπορεί να λειτουργήσει ως υποστηρικτική θεραπεία για το άγχος, την κατάθλιψη και το τραύμα.
Η ιστορία ενός βετεράνου που βρήκε ξανά τη ζωή του
Ο Ντέιβ Φίλιπς, πρώην στρατιωτικός από τη Βρετανία, πέρασε δύσκολες στιγμές μετά την απώλεια αγαπημένων του προσώπων και τα προβλήματα μετατραυματικού στρες (PTSD).
Όπως περιγράφει, κάποια στιγμή βρέθηκε στην άκρη ενός γκρεμού στην Κορνουάλη, νιώθοντας ότι δεν είχε άλλη διέξοδο. Τελικά αναζήτησε επαγγελματική βοήθεια και γνώρισε τη φιλανθρωπική οργάνωση Turn to Starboard, η οποία βοηθά βετεράνους μέσω της ιστιοπλοΐας.
Ο ίδιος λέει ότι η θάλασσα του χάρισε ξανά ηρεμία:
«Με απομακρύνει από το άγχος της ζωής. Έχει μια δύναμη γαλήνης.»
Σήμερα συμμετέχει σε ταξίδι γύρω από το Ηνωμένο Βασίλειο με ιστιοφόρα, συγκεντρώνοντας χρήματα για την οργάνωση και δηλώνει ότι νιώθει ξανά ενθουσιασμό για τη ζωή.
Τι είναι η θεωρία του “Blue Mind”
Μεγάλη ώθηση σε αυτή την ιδέα έδωσε ο θαλάσσιος βιολόγος Wallace J. Nichols με το βιβλίο του Blue Mind (2014).
Η θεωρία υποστηρίζει ότι η επαφή με το νερό – είτε μέσα, είτε πάνω, είτε κοντά σε αυτό – μπορεί να επηρεάσει θετικά τον εγκέφαλο και την ψυχολογία μας.
Σύμφωνα με τις έρευνες που παρουσιάζει:
- μειώνονται τα επίπεδα της κορτιζόλης (ορμόνη του στρες),
- αυξάνεται το αίσθημα ηρεμίας και ευτυχίας,
- βελτιώνεται η διάθεση και η ψυχική ευεξία.
Το surf ως μορφή θεραπείας
Στην Καλιφόρνια λειτουργεί το πρόγραμμα Waves of Recovery, το οποίο χρησιμοποιεί το surf και τη θάλασσα ως μέρος της υποστήριξης ανθρώπων με προβλήματα ψυχικής υγείας ή εξαρτήσεων.
Η συνιδρύτρια του προγράμματος, Σόφι Πάιν, είχε αντιμετωπίσει εξουθένωση και εθισμό. Όταν ανέβηκε πρώτη φορά σε σανίδα του surf, ένιωσε ξανά – όπως λέει – «ζωντανή και ελεύθερη».
Το πρόγραμμα δεν αντικαθιστά την ιατρική θεραπεία, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά μαζί με ειδικούς ψυχικής υγείας.
Γιατί το νερό μας ηρεμεί;
Η γεωγράφος Κάθριν Κέλι, που μελετά εδώ και χρόνια τα λεγόμενα “blue spaces”, εξηγεί ότι το νερό προκαλεί μια διαφορετική μορφή προσοχής από αυτή που έχουμε στην καθημερινότητα.
Συχνά περνάμε ώρες:
- μπροστά σε οθόνες,
- σε έντονη συγκέντρωση,
- με συνεχή πληροφοριακή πίεση.
Όταν όμως βρισκόμαστε κοντά στη θάλασσα:
- χαλαρώνουν οι ώμοι,
- μαλακώνει η έκφραση του προσώπου,
- αναπνέουμε πιο αργά,
- το μυαλό μπαίνει σε μια κατάσταση ήρεμης περιπλάνησης.
Και οι καταδύσεις βοηθούν;
Νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις χρησιμοποιούν επίσης scuba diving (καταδύσεις με μπουκάλα) και freediving (ελεύθερη κατάδυση).
Ο ψυχίατρος Δρ Τζέιμς Γιουνγκ, πρώην στρατιωτικός βετεράνος, εξηγεί ότι η αίσθηση της έλλειψης βάρους μέσα στο νερό βοηθά πολλούς ανθρώπους να ρυθμίσουν καλύτερα το νευρικό τους σύστημα και να αντιμετωπίσουν το τραύμα με πιο ήρεμο τρόπο.
Υπάρχουν αρκετές αποδείξεις;
Παρότι το ενδιαφέρον αυξάνεται συνεχώς, οι ειδικοί τονίζουν ότι η έρευνα για τα blue spaces βρίσκεται ακόμη σε σχετικά πρώιμο στάδιο.
Μέχρι πρόσφατα, οι περισσότερες μελέτες επικεντρώνονταν στους πράσινους χώρους – όπως πάρκα, δάση και κήποι. Η χρηματοδότηση για έρευνες που αφορούν τη θάλασσα και το νερό μόλις τώρα αρχίζει να αυξάνεται.
Το βασικό μήνυμα
Οι επιστήμονες δεν λένε ότι η θάλασσα θεραπεύει από μόνη της την κατάθλιψη, το PTSD ή άλλες ψυχικές δυσκολίες. Όμως όλο και περισσότερα στοιχεία δείχνουν ότι η επαφή με το νερό μπορεί να αποτελέσει ένα πολύτιμο συμπλήρωμα στην ψυχολογική και ιατρική υποστήριξη.
Όπως λέει ο Ντέιβ Φίλιπς:
«Ήθελα απλώς να ξαναβρώ τον εαυτό μου. Και τώρα νιώθω ότι τον βρήκα ξανά.»
Η θάλασσα ίσως δεν λύνει όλα τα προβλήματα, αλλά για πολλούς ανθρώπους μπορεί να γίνει ένας χώρος ηρεμίας, ανάσας και νέας αρχής.
Πηγή: The Guardian
