Μια ημέρα μετά την ανάρτησή της για τα «τραγελαφικά των κληρονόμων», η Έρη Ρίτσου επανήλθε σήμερα στο ζήτημα των πνευματικών δικαιωμάτων και της διαχείρισης του έργου μεγάλων δημιουργών.

Μιλώντας στα Παραπολιτικά 90,1 και σχολιάζοντας την απόφαση του γιου του Μάνου Χατζιδάκι να απαγορεύσει τη δημοσίευση έργων του συνθέτη χωρίς προηγούμενη άδεια, η συγγραφέας και κόρη του Γιάννη Ρίτσου εξέφρασε την προσωπική της διαφωνία με τέτοιου είδους απαγορεύσεις.

«Ο πατέρας μου δεν έγραψε ποίηση για να έχω εγώ προίκα»

Η Έρη Ρίτσου εξήγησε ότι, παρότι ο νόμος της αναγνωρίζει τα πνευματικά δικαιώματα του έργου του πατέρα της, θεωρεί πως η τέχνη έχει μια αυτόνομη υπόσταση που υπερβαίνει τους κληρονόμους.

«Εγώ πιστεύω πως ο πατέρας μου δεν έγραψε ποίηση για να έχω εγώ προίκα, ο πατέρας μου έγραψε ποίηση επειδή του ήταν ανάγκη, και κοινοποίησε και γνωστοποίησε την ποίηση του επειδή ήθελε ο κόσμος να εισπράξει αυτό που εκείνος ένιωθε. Κατά συνέπεια θεωρώ ότι ναι μεν εκ του νόμου έχω τα πνευματικά δικαιώματα όμως το έργο είναι κάτι το αυθύπαρκτο το οποίο ο ίδιος ο δημιουργός ήθελε να το κοινοποιήσει στον κόσμο άρα, σε ότι με αφορά, δεν έχω απαγορεύσει ποτέ σε κανέναν να ασχοληθεί με το έργο του Ρίτσου είτε να το μελοποιήσει είτε να το ανεβάσει ως θεατρική παράσταση».

«Το έργο δεν θα βλαφτεί από την οποιαδήποτε προσέγγιση»

Η συγγραφέας υποστήριξε ότι ακόμη και μια προσέγγιση με την οποία μπορεί προσωπικά να διαφωνεί δεν αποτελεί λόγο περιορισμού της καλλιτεχνικής ελευθερίας.

«Μπορεί κάτι να μην μου αρέσει εμένα, μπορεί να μην συμφωνώ όμως αυτό δεν σημαίνει ότι μπορώ να δεσμεύσω κάποιον άλλο. Πιστεύω ότι το έργο υπάρχει και είναι εκεί και δεν πρόκειται να βλαφτεί από την οποιαδήποτε προσέγγιση».

Για να ενισχύσει τη θέση της, ανέφερε ως παράδειγμα την περίπτωση ενός σκηνοθέτη που θα επέλεγε να ανεβάσει κάποιον μονόλογο του Γιάννη Ρίτσου με τρόπο που ενδεχομένως να προκαλούσε αντιδράσεις από το κοινό ή τους κριτικούς.

«Αν κάποιος σκηνοθέτης ανεβάσει τον οποιονδήποτε μονόλογο του Ρίτσου και τον προσεγγίσει με έναν τρόπο που το κοινό ή οι κριτικοί θεωρήσουν ότι απάδει, δεν θα βλαφτεί το έργο. Άρα θεωρώ ότι όλος ο κόσμος που έχει τη διάθεση να προσεγγίσει το έργο του Ρίτσου μπορεί να το κάνει, δεν θεωρώ ότι είμαι ένα είδος σωματοφύλακας του έργου γιατί δεν θεωρώ ότι το έργο έχει ανάγκη τέτοιας προστασίας».

«Δεν ξέρω τι οδηγίες είχαν οι άλλοι»

Αναφερόμενη εμμέσως στην υπόθεση που αφορά τον Μάνο Χατζιδάκι και τον γιο του Γιώργο Χατζιδάκι, η Έρη Ρίτσου απέφυγε να κρίνει τις επιλογές άλλων κληρονόμων.

«Δεν μπορώ να μιλήσω για τους άλλους ανθρώπους γιατί δεν ξέρω ούτε τι ζωή ζήσανε ούτε τι έχουνε μέσα στην ψυχούλα τους, ούτε τι προβλήματα αντιμετωπίζουμε ούτε και τι οδηγίες είχανε».

Όπως αποκάλυψε, όταν η ίδια είχε ζητήσει από τον πατέρα της να της πει τι επιθυμούσε να γίνει με το αρχείο του μετά τον θάνατό του, εκείνος δεν θέλησε να δώσει συγκεκριμένες οδηγίες.

«Είχε αρνηθεί να μου πει το οτιδήποτε γιατί δεν ήθελε να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο του θανάτου. Ήταν ένας αιώνια νέος άνθρωπος ο οποίος δούλευε μέχρι τελευταία στιγμή και ο οποίος δεν ήθελε να σκεφτεί τι θα γίνει μετά».

Κλείνοντας τη συνέντευξή της, τόνισε πως εκφράζει αποκλειστικά τη δική της στάση απέναντι στο ζήτημα:

«Για αυτό λέω ότι δεν ξέρω πως είναι και πως αισθάνεται ο άλλος για αυτό και λέω την προσωπική μου θέση».

Η ανάρτηση για τα «τραγελαφικά των κληρονόμων»

Το θέμα είχε ανοίξει από χθεσινή ανάρτησή της στο Facebook, στην οποία η Ερη Ρίτσου έκανε έναν προσωπικό απολογισμό για τους γονείς της και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τη σχέση της με το έργο τους.

Στο κείμενό της έγραψε:

«Ομολογώ πως είμαι ένας ευτυχισμένος άνθρωπος, που είχε την τύχη να έχει για γονείς δυο εξαιρετικά καλούς ανθρώπους και να εισπράξει από αυτούς άπειρη αγάπη.

Σαν αποτέλεσμα θεωρώ πως βγήκα ισορροπημένος άνθρωπος χωρίς συμπλέγματα (πέραν αυτού, που στα νιάτα μου είχε δημιουργήσει η καμπούρα μύτη μου).

Στη ζωή μου προσπαθώ να είμαι και να γίνομαι καλός άνθρωπος σαν και τους γονείς μου και να επιβεβαιώνω πως αξίζει να υπάρχω στη γη λόγω των πράξεών μου και όχι λόγω της δημιουργίας/προσφοράς των γονιών μου, που ανήκε στους ίδιους καθώς και σε όσους εκείνοι αφιέρωναν το έργο τους, είτε ήταν το αναγνωστικό κοινό στο οποίο απευθυνόταν ο πατέρας μου, είτε οι ασθενείς τους οποίους θεράπευε η μητέρα μου.

Τα παραπάνω σκεφτόμουνα με αφορμή την επικαιρότητα και τα διάφορα τραγελαφικά των “κληρονόμων”».

Η προσωπική της φιλοσοφία για την κληρονομιά του έργου

Μέσα από τις δημόσιες τοποθετήσεις της, η Έρη Ρίτσου φαίνεται να υπερασπίζεται μια πιο ανοιχτή αντίληψη για την πολιτιστική κληρονομιά, σύμφωνα με την οποία το έργο ενός δημιουργού ανήκει πρωτίστως στον ίδιο τον δημιουργό και στους ανθρώπους που συνεχίζουν να το διαβάζουν, να το ακούνε και να το ερμηνεύουν.

Η στάση αυτή έρχεται σε μια περίοδο όπου το ζήτημα της διαχείρισης των πνευματικών δικαιωμάτων μεγάλων Ελλήνων δημιουργών βρίσκεται έντονα στο δημόσιο προσκήνιο και προκαλεί συζητήσεις τόσο στον καλλιτεχνικό κόσμο όσο και στην κοινή γνώμη.