Πόσες φορές έχουμε νιώσει ότι ζούμε μια ζωή που δεν επιλέξαμε πραγματικά εμείς; Ότι οι αποφάσεις μας επηρεάζονται από τις προσδοκίες των γονιών, του συντρόφου ή των ανθρώπων γύρω μας; Η ανάγκη να ακολουθήσουμε τη δική μας επιθυμία συχνά συνοδεύεται από αμφιβολίες, φόβο και έντονη ενοχή, κάνοντάς μας να αναρωτιόμαστε αν έχουμε το δικαίωμα να χαράξουμε έναν διαφορετικό δρόμο.

Ο παιδοψυχίατρος και ψυχαναλυτής Θανάσης Χατζόπουλος εξηγεί:

«Προκειμένου να ακούσετε τη δική σας φωνή, μπορείτε να πάρετε μια βοήθεια στη σιωπή του άλλου, δηλαδή του ψυχαναλυτή. Η σιωπή του ψυχαναλυτή έχει να κάνει πολύ με το να μπορέσει ο αναλυόμενος να ακούσει τη δική του φωνή.

Αυτό συνδέεται με το κατά πόσο μπορεί ο καθένας να διαφοροποιήσει τη δική του φωνή από τις φωνές που έχει ακούσει από τους δύο γονείς.

Επίσης, όταν κάποιος έχει κάνει μια επιλογή και μετά από κάποιο διάστημα αντιλαμβάνεται ότι αυτή η επιλογή δεν είναι εκείνη που θα ήθελε να είχε κάνει, τότε αρχίζει να σκέφτεται όλο και πιο βαθιά την ίδια την επιλογή, το ίδιο το λάθος. Το κάνει για να καταλάβει τι θα ήταν το σωστό για εκείνον, και συγκεκριμένα τι είναι σωστό σε αυτή τη δεύτερη στιγμή της ζωής του, γιατί αυτό που σήμερα θεωρεί λάθος συνδέεται με την εποχή που έκανε την πρώτη, λανθασμένη επιλογή.

Άρα, δεν σημαίνει ότι αν είχε κάνει τη δεύτερη επιλογή που σκεφτόταν πριν από δέκα χρόνια, και αν μπορούσε να την εφαρμόσει τώρα, αυτή θα ήταν απαραίτητα η ενδεδειγμένη επιλογή για εκείνον σήμερα.

Έχει σημασία το ιστορικό, η ιστορικότητα της ανθρώπινης ζωής. Μπορεί μια επιλογή που θα θέλαμε να κάνουμε στα είκοσι και δεν την κάναμε, να μην είναι η κατάλληλη επιλογή στα τριάντα. Γι’ αυτό χρειάζεται να ξανασκεφτούμε τα πράγματα τόσο σε σχέση με τα είκοσι όσο και σε σχέση με τα τριάντα.

Με αυτή την έννοια, χρειάζεται ο καθένας να δώσει χρόνο στον εαυτό του για να σκεφτεί. Σε αυτή την περίπτωση δεν χάνει καθόλου χρόνο· αντίθετα, δίνει χώρο στη σκέψη του για να ξεκαθαρίσει τη δική του φωνή από τη φωνή των γονιών που κουβαλά μέσα του ή από εκείνες τις φωνές που μπορεί ακόμη και σήμερα να του “πιπιλίζουν το μυαλό” γύρω από το ένα ή το άλλο θέμα.

Ο καθένας καταλαβαίνει πολύ καλά το συναίσθημα της απογοήτευσης και της στεναχώριας. Όμως αυτά τα συναισθήματα μπορούν να λειτουργήσουν και ως κίνητρο, ώστε να μπορέσει να κάνει μια καινούργια επιλογή σε σχέση με την παλιά.

Όλη αυτή η διαδικασία έχει να κάνει με την επεξεργασία του παρελθόντος. Και αυτού του παρελθόντος που οδήγησε στην επιλογή — δηλαδή όσων προηγήθηκαν της επιλογής — αλλά και του παρελθόντος από τη στιγμή που έγινε η επιλογή μέχρι τη στιγμή που θεωρήθηκε ότι δεν ήταν η δέουσα.

Η ενοχή βρίσκεται συνήθως πολύ κοντά στην επιθυμία. Δεν υπάρχει επιθυμία χωρίς ενοχή, ακριβώς γιατί η δική μας επιθυμία μας απομακρύνει από την επιθυμία του άλλου, είτε αυτός είναι ο γονιός, είτε ο σύντροφος, είτε οποιοσδήποτε άλλος.

Για παράδειγμα, σε ένα ζευγάρι μπορεί ο ένας να θέλει διακαώς να κάνουν παιδί, ενώ ο άλλος να είναι πολύ διστακτικός ή να μη θέλει καθόλου. Εκεί παίζεται ένα ολόκληρο γαϊτανάκι, μια διελκυστίνδα ανάμεσα στην επιθυμία και στην ενοχή που γεννά η διαφορετική επιθυμία του καθενός.

Πάντως, ένας βασικός παράγοντας ενοχής είναι η ενοχή που νιώθουμε όταν η δική μας επιθυμία παίρνει διαφορετική κατεύθυνση από εκείνη που είχαν οι γονείς μας για εμάς.»

Τελικά, το να δημιουργήσει κανείς τη ζωή που πραγματικά θέλει δεν σημαίνει ότι δεν θα κάνει λάθη ή ότι θα βρει αμέσως τη σωστή απάντηση για όλα. Σημαίνει να έχει το θάρρος να αμφισβητήσει όσα του επιβλήθηκαν, να ακούσει πιο προσεκτικά τη δική του επιθυμία και να δώσει χρόνο στον εαυτό του να καταλάβει ποιος είναι σήμερα, όχι ποιος ήταν πριν από δέκα χρόνια ούτε ποιος θα ήθελαν οι άλλοι να είναι.

Η απογοήτευση για μια επιλογή που δεν μας έκανε ευτυχισμένους δεν είναι απαραίτητα το τέλος της διαδρομής. Μπορεί να γίνει η αφορμή για βαθύτερη αυτογνωσία, για επαναπροσδιορισμό και για μια νέα αρχή πιο κοντά στις πραγματικές μας ανάγκες.

Η αληθινή ευτυχία δεν βρίσκεται στην τελειότητα των αποφάσεων, αλλά στην ελευθερία να επιλέγουμε συνειδητά τον δικο μας δρόμο και να τον περπατάμε με μεγαλύτερη ειλικρίνεια απέναντι στον εαυτό μας.