Όλο τον χειμώνα ονειρεύεστε εκείνη τη στιγμή: ξαπλώστρα, ήλιος, ένα βιβλίο στο ένα χέρι και ένα δροσερό ποτό στο άλλο. Λίγες ώρες στο αεροπλάνο, στο πλοίο ή στο αυτοκίνητο είναι το τελευταίο εμπόδιο πριν από τις διακοπές.

Όμως το βιβλίο που βάλατε βιαστικά στη βαλίτσα ίσως λέει πολύ περισσότερα για εσάς απ’ όσα νομίζετε.

Ο γνωστικός επιστήμονας Εντγκάρ Ντιμπούρ, από την École Normale Supérieure στο Παρίσι, υποστηρίζει ότι η επιλογή βιβλίου δεν είναι καθόλου τυχαία. Όπως λέει, η αναγνωστική μας λίστα λειτουργεί σαν ένας χάρτης της προσωπικότητάς μας.

Σύμφωνα με τον ίδιο, όταν διαλέγουμε θρίλερ, ρομαντικά μυθιστορήματα, βιβλία τρόμου ή επιστημονικής φαντασίας, δεν ξεφεύγουμε από τον εαυτό μας. Αντίθετα, ενεργοποιούμε βαθύτερα κομμάτια της προσωπικότητάς μας και παλαιότερα ένστικτα που ήδη υπάρχουν μέσα μας.

Οι επιλογές μας στα βιβλία δεν είναι τυχαίες

Έρευνες δείχνουν ότι τα βιβλία που προτιμάμε μπορούν ασυνείδητα να αποκαλύψουν τι μας ευχαριστεί, τι μας αγχώνει και τι μας συγκινεί περισσότερο.

Η ψυχολόγος Βάλερι βαν Μούλουκομ από το Πανεπιστήμιο Oxford Brookes μελέτησε τη σχέση ανάμεσα στις αναγνωστικές προτιμήσεις και στις λεγόμενες υπαρξιακές ανασφάλειες. Χώρισε τα αγαπημένα είδη βιβλίων σε τέσσερις βασικές κατηγορίες:

• Επικές περιπέτειες σε άλλους κόσμους (φαντασία, επιστημονική φαντασία, δυστοπία, μετα-αποκαλυπτικές ιστορίες)
• Καθημερινή ζωή και ανθρώπινες σχέσεις (ρομαντικά, κωμωδίες, οικογενειακά δράματα)
• Απειλή και κίνδυνος (αστυνομικά, θρίλερ, αληθινά εγκλήματα, τρόμος)
• Γεγονότα και ιστορία (βιογραφίες, ιστορικά βιβλία, ντοκουμέντα)

Αν λατρεύετε τα αστυνομικά, σας ελκύει ο κίνδυνος

Αν δεν μπορείτε να αντισταθείτε σε ένα καλό μυστήριο δολοφονίας, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι σας απασχολεί ή σας γοητεύει η έννοια της απειλής και του κινδύνου.

Δεν αφορά μόνο τα κλασικά αστυνομικά με ντετέκτιβ, αλλά και τα ψυχολογικά θρίλερ, τις ιστορίες κατασκοπείας, τα βιβλία αληθινών εγκλημάτων ή ακόμη και τα υπερφυσικά μυθιστορήματα τρόμου, όπως αυτά του Στίβεν Κινγκ.

Οι άνθρωποι που διαλέγουν τέτοιες ιστορίες συχνά απολαμβάνουν την ένταση, την αγωνία και την προσπάθεια να κατανοήσουν πώς λειτουργεί το κακό ή το απρόβλεπτο.

Αν γεμίζετε την τσάντα της παραλίας με ρομαντικά μυθιστορήματα

Όσοι προτιμούν τις ιστορίες έρωτα και σχέσεων είναι πιθανό να δίνουν μεγαλύτερη σημασία στις προσωπικές τους σχέσεις, είτε ερωτικές είτε φιλικές.

Η έρευνα συνδέει αυτή την κατηγορία με ανησυχίες γύρω από:

• την αποδοχή από τους άλλους,
• την κοινωνική εικόνα,
• την αγάπη και τη συναισθηματική ασφάλεια,
• τη θέση μας μέσα στις σχέσεις και τις παρέες μας.

Τα ρομαντικά βιβλία δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι κάποιος είναι υπερβολικά συναισθηματικός. Συχνά δείχνουν ενδιαφέρον για τη σύνδεση, την οικειότητα και την κατανόηση των ανθρώπων.

Αν περνάτε το καλοκαίρι στη φαντασία και την επιστημονική φαντασία

Όσοι χάνονται σε κόσμους με δράκους, διαστημόπλοια, δυστοπικές κοινωνίες ή επικές μάχες φαίνεται να έχουν πιο έντονο ενδιαφέρον για το μέλλον του κόσμου.

Αν επιλέγετε βιβλία όπως το Παιχνίδι του Στέμματος ή άλλες μεγάλες σειρές φαντασίας και επιστημονικής φαντασίας, είναι πιθανό να σας απασχολούν θέματα όπως:

• η κλιματική αλλαγή,
• οι πόλεμοι,
• η πορεία της ανθρωπότητας,
• η πολιτική και οι κοινωνικές συγκρούσεις.

Αυτά τα βιβλία χρησιμοποιούν φανταστικούς κόσμους για να μιλήσουν για πραγματικά προβλήματα και φόβους της εποχής μας.

Αν προτιμάτε βιογραφίες και ιστορικά βιβλία

Δεν θέλουν όλοι να «χαθούν» σε έναν φανταστικό κόσμο στις διακοπές. Πολλοί προτιμούν αυτοβιογραφίες, ιστορικά γεγονότα ή βιβλία που βασίζονται στην πραγματικότητα.

Ο Ντιμπούρ εξηγεί ότι σημασία έχει η αφήγηση και όχι το αν μια ιστορία είναι αληθινή ή φανταστική.

Οπως επισημαίνει, όλοι οι άνθρωποι καταναλώνουν αφηγήσεις: μέσα από τις ειδήσεις, τις προσωπικές ιστορίες, τα περιστατικά που ακούν από φίλους ή τις ιστορίες που κυκλοφορούν στις γειτονιές.

Όσοι επιλέγουν βιβλία γνώσεων και ιστορίας συχνά αναζητούν:

• εξηγήσεις για τον κόσμο,
• γνώση και κατανόηση,
• πραγματικές εμπειρίες ανθρώπων,
• ιστορικά μαθήματα που βοηθούν να ερμηνεύσουμε το παρόν.

Με άλλα λόγια, δεν ψάχνουν τόσο την απόδραση όσο τις απαντήσεις.

Αν επιλέγετε βιβλία αυτοβελτίωσης

Τα βιβλία αυτοβελτίωσης δεν υπήρχαν ως ξεχωριστή κατηγορία στην έρευνα, όμως οι ψυχολόγοι θεωρούν ότι συνδέονται περισσότερο με την ανάγκη για έλεγχο, εξέλιξη και προσωπική ασφάλεια.

Άνθρωποι που διαβάζουν βιβλία για παραγωγικότητα, συνήθειες, ψυχολογία, σχέσεις ή οικονομική ανεξαρτησία συχνά αναζητούν:

• τρόπους να βελτιώσουν τη ζωή τους,
• μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση,
• καλύτερη διαχείριση του άγχους,
• αίσθηση προόδου και σκοπού.

Η επιλογή ενός τέτοιου βιβλίου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος είναι δυσαρεστημένος με τη ζωή του. Συχνά δείχνει ότι έχει έντονη διάθεση να εξελιχθεί, να κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό του και να νιώσει ότι κινείται προς μια καλύτερη εκδοχή του εαυτού του.

Σε αντίθεση με το μυθιστόρημα που προσφέρει κυρίως μια ιστορία, το βιβλίο αυτοβελτίωσης υπόσχεται κάτι πιο πρακτικό: μια ιδέα, μια μέθοδο ή ένα νέο τρόπο σκέψης που μπορεί να εφαρμοστεί στην καθημερινότητα.

Τελικά, τι λέει το βιβλίο των διακοπών για εσάς;

Το επόμενο βιβλίο που θα βάλετε στη βαλίτσα σας ίσως δεν είναι απλώς «κάτι που φαίνεται ενδιαφέρον». Μπορεί να αποτελεί έναν μικρό καθρέφτη του τρόπου με τον οποίο βλέπετε τον κόσμο, των φόβων σας, των επιθυμιών σας και όσων σας απασχολούν βαθύτερα.

Είτε διαλέγετε ένα σκοτεινό θρίλερ, μια ρομαντική ιστορία, μια επική περιπέτεια φαντασίας ή μια βιογραφία, η επιλογή αυτή ίσως αποκαλύπτει ένα σημαντικό κομμάτι της ψυχολογίας σας, πολύ πριν ανοίξετε την πρώτη σελίδα στην ξαπλώστρα της παραλίας.

Πηγή: BBC