Για πολλούς ανθρώπους, λίγα λεπτά στον ήλιο είναι αρκετά μέσα στην ημέρα, ενώ άλλοι χρειάζονται περισσότερο χρόνο. Το σημαντικό, όμως, δεν είναι απλώς να αποφεύγουμε ή να αναζητούμε τον ήλιο, αλλά να γνωρίζουμε πώς μπορούμε να τον απολαμβάνουμε με ασφάλεια.
Η σχέση μας με τον ήλιο έχει αλλάξει σημαντικά με τα χρόνια. Στις αρχές του 20ού αιώνα, το μαυρισμένο δέρμα θεωρούνταν σημάδι υγείας και ευεξίας. Μάλιστα, οι φωτογραφίες της Κοκό Σανέλ μετά από μια κρουαζιέρα στη Μεσόγειο το 1923 βοήθησαν να γίνει το μαύρισμα μόδα.
Για αρκετές δεκαετίες, ακόμη και η θεραπευτική χρήση του ηλιακού φωτός ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη. Σήμερα, όμως, γνωρίζουμε πολύ περισσότερα για τους κινδύνους της υπερβολικής έκθεσης και κυρίως για τη σχέση της με τον καρκίνο του δέρματος.
Γιατί χρειαζόμαστε τον ήλιο;
Η μέτρια έκθεση στον ήλιο βοηθά τον οργανισμό να παράγει βιταμίνη D, η οποία είναι σημαντική για την υγεία των οστών και τη λειτουργία των μυών. Παράλληλα, υπάρχουν ενδείξεις ότι η επαρκής βιταμίνη D συνδέεται με καλύτερη υγεία και μικρότερο κίνδυνο για ορισμένες παθήσεις.
Το ηλιακό φως φαίνεται επίσης να επηρεάζει θετικά την αρτηριακή πίεση. Οι ακτίνες UVA μπορούν να βοηθήσουν στην απελευθέρωση μονοξειδίου του αζώτου, το οποίο προκαλεί διαστολή των αγγείων και μπορεί να συμβάλλει στη μείωση της πίεσης.
Ο ήλιος δεν επηρεάζει μόνο το σώμα αλλά και τον εγκέφαλο. Το πρωινό φως βοηθά το βιολογικό μας ρολόι να καταλάβει ότι ξεκίνησε η ημέρα, καταστέλλοντας τη μελατονίνη και κάνοντάς μας να αισθανόμαστε πιο ξύπνιοι και ενεργητικοί. Η έκθεση στο φως της ημέρας έχει επίσης συνδεθεί με καλύτερη μνήμη, ταχύτερες αντιδράσεις και καλύτερη γνωστική λειτουργία.
Ο ήλιος μπορεί να επηρεάσει και τη διάθεσή μας
Το ηλιακό φως αυξάνει τα επίπεδα σεροτονίνης στον εγκέφαλο, μιας ουσίας που σχετίζεται με την ηρεμία και τη συγκέντρωση. Αντίθετα, η πολύ περιορισμένη έκθεση στο φυσικό φως έχει συσχετιστεί με χαμηλή διάθεση, συμπτώματα κατάθλιψης και προβλήματα ύπνου.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι όσο περισσότερο καθόμαστε στον ήλιο τόσο το καλύτερο.
Πόση ώρα στον ήλιο είναι αρκετή;
Οι ειδικοί συνήθως προτείνουν σύντομες και συχνές περιόδους έκθεσης στον ήλιο, με τη διάρκεια να εξαρτάται από τον τύπο του δέρματος, την ηλικία, την περιοχή και την ένταση της υπεριώδους ακτινοβολίας.
Για τη σύνθεση βιταμίνης D, η έκθεση είναι πιο αποτελεσματική περίπου στο μέσο της ημέρας, όταν τα επίπεδα της UVB είναι υψηλότερα. Για ανθρώπους με ανοιχτόχρωμο δέρμα, μπορεί να αρκούν λίγα λεπτά έκθεσης αρκετές ημέρες την εβδομάδα, με ακάλυπτα για λίγο τα χέρια, τα πόδια ή τους βραχίονες.
Τα άτομα με πιο σκούρο δέρμα μπορεί να χρειάζονται περισσότερο χρόνο, καθώς η μεγαλύτερη ποσότητα μελανίνης κάνει τη σύνθεση βιταμίνης D από τον ήλιο πιο αργή.
Ρόλο παίζει και ο δείκτης UV
Ο δείκτης UV δείχνει πόσο έντονη είναι η υπεριώδης ακτινοβολία που φτάνει στην επιφάνεια της Γης. Η κλίμακά του ξεκινά από το 0 και φτάνει στο 11+, με τις υψηλότερες τιμές να σημαίνουν πολύ έντονη ακτινοβολία.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται όσοι έχουν πολύ ανοιχτόχρωμο δέρμα, πολλούς σπίλους ή προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό μελανώματος. Το ίδιο ισχύει για ανθρώπους που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα.
Πότε ο ήλιος γίνεται επικίνδυνος;
Το περισσότερο δεν σημαίνει και καλύτερο. Η παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο δεν αυξάνει αντίστοιχα την παραγωγή βιταμίνης D, αυξάνει όμως τον κίνδυνο για ηλιακά εγκαύματα, πανάδες και πρόωρη γήρανση του δέρματος. Η υπερβολική υπεριώδης ακτινοβολία αποτελεί επίσης βασικό παράγοντα κινδύνου για καρκίνο του δέρματος.
Επιπλέον, η υπερβολική έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει βλάβες στα μάτια και να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης καταρράκτη. Για τον λόγο αυτό συνιστάται η χρήση γυαλιών ηλίου με προστασία UV 400.
Το σημαντικό είναι η ισορροπία
Οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν χρειάζεται να αποφεύγουμε εντελώς τον ήλιο. Μικρές και τακτικές ποσότητες έκθεσης μπορούν να προσφέρουν οφέλη, ενώ η παρατεταμένη έκθεση χωρίς προστασία αυξάνει τους κινδύνους.
Όπως επισημαίνεται, «We only need small to moderate amounts to have good health», ενώ η παρατεταμένη έκθεση χωρίς προστασία, ιδιαίτερα μεταξύ 10:00 και 16:00, καλό είναι να αποφεύγεται.
Το πόσο ήλιο χρειάζεται κάθε άνθρωπος δεν είναι ίδιο για όλους. Το χρώμα και ο τύπος του δέρματος, η ένταση της ακτινοβολίας και η εποχή παίζουν σημαντικό ρόλο.
Επομένως, το ζητούμενο δεν είναι ούτε να φοβόμαστε τον ήλιο ούτε να περνάμε ώρες κάτω από αυτόν. Λίγη έκθεση, συχνά και με την απαραίτητη προστασία, μπορεί να είναι ο πιο ασφαλής τρόπος για να κρατήσουμε τα οφέλη χωρίς να πληρώνουμε το τίμημα της υπερβολής.
Πηγή: BB
