Υπάρχει άραγε ένα νόημα που να μπορεί να δώσει απάντηση στο μεγαλύτερο ερώτημα της ανθρώπινης ύπαρξης; Κι αν υπάρχει, είναι το ίδιο για όλους ή μήπως ο καθένας καλείται να το ανακαλύψει και να το δημιουργήσει μόνος του;
Σε μια εποχή όπου οι παλιές βεβαιότητες μοιάζουν να έχουν χάσει τη δύναμή τους και οι άνθρωποι συχνά αναζητούν απαντήσεις έξω από τον εαυτό τους, το ερώτημα για το νόημα της ζωής επιστρέφει πιο επίμονα από ποτέ. Τι κάνουμε με τη ζωή που μας δόθηκε; Πώς επιλέγουμε να τη ζήσουμε; Και τι είναι τελικά αυτό που, όταν κοιτάξουμε πίσω, μας κάνει να αισθανθούμε ότι η διαδρομή μας είχε αξία;
Ο παιδοψυχίατρος-ψυχαναλυτής Θανάσης Χατζόπουλος μιλά για το νόημα της ζωής, τη μοίρα, την αβεβαιότητα και τη σημασία των μικρών πραγμάτων που συχνά θεωρούμε δεδομένα.
Η απάντησή του δεν βρίσκεται σε μια μεγάλη αλήθεια που ισχύει για όλους, αλλά σε μια προσωπική αναζήτηση, σε αυτό που ο καθένας μπορεί να βρει μέσα του και να πλάσει με τον δικό του τρόπο.
«Το νόημα της ζωής είναι κάτι τελείως ξεχωριστό και διαφορετικό για τον καθένα. Παλιότερα αυτό το έδιναν οι θρησκείες, η πολιτική και ο καθένας τραβούσε τον δρόμο του.
Στις μέρες μας είναι πιο δύσκολο, γιατί και οι ιδέες έχουν χάσει την αξία τους, και η πολιτική, και οι θρησκείες. Από εκεί και πέρα, αυτό το μεγάλο διακύβευμα και άνοιγμα της ανθρώπινης ζωής, “τι θα κάνει ο καθένας τη ζωή που του δόθηκε, πώς θα τη χρησιμοποιήσει, πώς θα ζήσει”, είναι κάτι που ο καθένας έχει να το φτιάξει.
Ψάξτε λίγο το ασυνείδητό σας και εκεί θα βρείτε τις απαντήσεις που ζητάτε, ο καθένας για τον εαυτό του. Δεν υπάρχει μια γενική κατευθυντήρια γραμμή. Το νόημα της ζωής ο καθένας το βρίσκει και το πλάθει μόνος του, γιατί έτσι κι αλλιώς η ζωή δεν έχει κανένα νόημα.
Είναι μέσα στο παράλογο, είναι μέσα στην καταστροφικότητα και χρειάζεται, μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το οποίο είναι τελείως αντίξοο ή που οι άνθρωποι το κάνουμε να είναι εντελώς αντίξοο, ο καθένας να βρει με ποιον τρόπο θα ζήσει μια ζωή που θα είναι για τον ίδιο πιο πλήρης και πιο νοηματοδοτημένη, με ένα νόημα που θα ξέρει ότι θα έχει ημερομηνία λήξης.
Το λέω για να πω ότι, ως ποιητής και συγγραφέας, έχω ακούσει πολλά σε σχέση με την αιωνιότητα και με όλα αυτά. Μου φαίνονται επιεικώς ανοησίες όλα αυτά. Δεν ξέρουμε, στην πραγματικότητα, αν το 2100 η Γη θα εξακολουθεί να υπάρχει.
Οπότε καταλαβαίνετε ότι ζούμε μέσα σε τέτοιο άγνωστο, που μπορούμε μόνο να κάνουμε μερικά πολύ απλά, μικρά πράγματα, ο καθένας γύρω από εκεί που έχει βρεθεί και από εκεί που του έχει μοιραστεί.
Και αυτή είναι η έννοια της ανθρώπινης μοίρας, ότι εσείς κι εγώ βρεθήκαμε στην Ελλάδα, κάποιοι άλλοι βρέθηκαν αλλού. Η διαδρομή της ζωής τους είναι πολύ διαφορετική και ο καθένας προσπαθεί να τα βγάλει πέρα όπως νομίζει και όπως μπορεί, προκειμένου να αισθάνεται ευχαριστημένος με τη λύση, με την τροπή που έχει δώσει στη ζωή του.
Αλλά αυτό πάντα εκ των υστέρων το αντιλαμβανόμαστε.
Είναι πολύ σημαντικό αυτό που έλεγαν οι αρχαίοι: “να ξυπνάω το πρωί και να μπορώ να βλέπω το φως του ήλιου”. Αυτό είναι ήδη το πρώτο και το σημαντικότερο.
Από εκεί και πέρα, αν το φως αυτό φωτίζει δυο-τρεις αγαπημένους ανθρώπους, αυτούς που έχουμε επιλέξει να ζούμε μαζί, για μένα δεν υπάρχει μεγαλύτερη ευτυχία από αυτό».
Ίσως το νόημα της ζωής να μην βρίσκεται σε μια μεγάλη απάντηση που κάποια στιγμή θα ανακαλύψουμε, ούτε σε μια υπόσχεση για το μέλλον που δεν μπορούμε να γνωρίζουμε. Ίσως βρίσκεται σε αυτό που συμβαίνει ήδη γύρω μας, στο φως που βλέπουμε όταν ξυπνάμε, στους ανθρώπους που επιλέγουμε να κρατήσουμε κοντά μας και στη δυνατότητα να κοιτάζουμε τη ζωή μας, όσο αβέβαιη και παράλογη κι αν είναι, και να αισθανόμαστε ότι την κάναμε όσο πιο δική μας μπορούσαμε.
Όπως υποδηλώνουν τα λόγια του Θανάση Χατζόπουλου, η μεγαλύτερη ανθρώπινη ελευθερία βρίσκεται στο να έχουμε το θάρρος να δημιουργήσουμε το νόημα μόνοι μας, μέσα στον περιορισμένο χρόνο που μας δίνεται.
