Οι λάμπες LED έχουν γίνει πλέον αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητάς μας, καθώς χρησιμοποιούνται σε σπίτια, γραφεία και δημόσιους χώρους. Η χαμηλή κατανάλωση ενέργειας και η μεγάλη διάρκεια ζωής τους τις έχουν κάνει ιδιαίτερα δημοφιλείς.

Ωστόσο, ο καθηγητής Νευροεπιστήμης του University College London, Γκλεν Τζέφερι, έχει εκφράσει ανησυχίες για τις πιθανές επιδράσεις ορισμένων μηκών κύματος του τεχνητού φωτός στον ανθρώπινο οργανισμό. Μαζί με τον συνάδελφό του, δρ Έντουαρντ Μπάρετ, έχει μελετήσει μεταξύ άλλων την επίδραση του φωτισμού στα μάτια και τη λειτουργία των μιτοχονδρίων.

Ο ίδιος έχει χαρακτηρίσει το ζήτημα «σαφή και άμεση κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία», ενώ έχει κάνει ακόμη και σύγκριση με τον αμίαντο. Οι συγκεκριμένοι χαρακτηρισμοί, ωστόσο, αποτελούν τη θέση του ερευνητή και δεν αντικατοπτρίζουν επιστημονική συναίνεση.

Γιατί βρίσκεται στο επίκεντρο το μπλε φως

Σύμφωνα με τον Τζέφερι, το πρόβλημα ενδέχεται να σχετίζεται κυρίως με το μπλε φως μικρού μήκους κύματος που εκπέμπουν πολλές πηγές LED.

«Τα LED βλάπτουν τα μιτοχόνδρια των κυττάρων και επομένως δεν υπάρχει αμφιβολία ότι επηρεάζεται η συστηματική υγεία», έχει αναφέρει ο ίδιος.

Τα μιτοχόνδρια βρίσκονται μέσα στα κύτταρα και είναι υπεύθυνα για την παραγωγή της ενέργειας που χρειάζεται ο οργανισμός. Παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο σε πολλές λειτουργίες που σχετίζονται με τον μεταβολισμό.

Η υπόθεση που εξετάζει ο ερευνητής είναι ότι μια πιθανή διαταραχή της λειτουργίας τους δεν θα επηρέαζε μόνο τα μάτια, αλλά θα μπορούσε να έχει ευρύτερες επιδράσεις στον οργανισμό.

Neuroscientists warns that our reliance on LED light bulbs has created a 'asbestos-level' public health crisis.

It literally starves our cellular mitochondria of vital near-infrared wavelengths.

Modern light-emitting diodes (LEDs) have revolutionized energy efficiency, but… pic.twitter.com/Y3wmfDGRIK

— Shining Science (@ShiningScience) August 20, 2026

Τι έχουν δείξει οι έρευνες σε ποντίκια

Μια από τις μελέτες που επικαλείται ο Τζέφερι εξέτασε ποντίκια τα οποία εκτέθηκαν καθημερινά σε μπλε φως μικρού μήκους κύματος. Οι ερευνητές παρατήρησαν περίπου 50% μείωση σε δείκτες μιτοχονδριακής δραστηριότητας.

Σε άλλη μελέτη, η έκθεση ποντικών σε LED φωτισμό με αυξημένη παρουσία μπλε μήκους κύματος συνδέθηκε με αλλαγές στη δραστηριότητα, τον μεταβολισμό και τη λειτουργία του ήπατος.

Τα ευρήματα αυτά έχουν ενδιαφέρον και αποτελούν αντικείμενο περαιτέρω έρευνας. Ωστόσο, υπάρχει ένας σημαντικός περιορισμός: οι συγκεκριμένες μελέτες πραγματοποιήθηκαν σε ζώα.

Επομένως, δεν μπορούν από μόνες τους να αποδείξουν ότι η καθημερινή χρήση λαμπτήρων LED προκαλεί μεταβολικές παθήσεις ή άλλες αντίστοιχες επιπτώσεις στους ανθρώπους.

Bulbs are graded on lumens, a 1924 measure that ignores infrared and barely registers the blue spike in LEDs. When 52 bulbs were tested, cool white LEDs suppressed melatonin 8 times more than incandescents, and 248 circadian scientists now want warning labels on them. pic.twitter.com/0wr4D39wCP

— A Midwestern Doctor (@MidwesternDoc) September 18, 2026

Τι έχει βρεθεί για την όραση

Ο Τζέφερι και ο δρ Μπάρετ έχουν εξετάσει και τον τρόπο με τον οποίο διαφορετικοί τύποι φωτισμού επηρεάζουν την ανθρώπινη όραση.

Σε μελέτη τους, ενήλικες εκτέθηκαν για δύο εβδομάδες είτε σε φωτισμό ευρύτερου φάσματος από λάμπες βολφραμίου είτε σε συμβατικό φωτισμό LED. Η ομάδα που εκτέθηκε στο ευρύτερο φάσμα παρουσίασε βελτίωση στην όραση χρωματικής αντίθεσης, κάτι που δεν παρατηρήθηκε αντίστοιχα στην ομάδα του LED φωτισμού.

Σε ξεχωριστή έρευνα του Τζέφερι, μόλις τρία λεπτά έκθεσης σε κόκκινο φως συνδέθηκαν επίσης με βελτίωση της όρασης χρωματικής αντίθεσης.

Ο ερευνητής έχει μελετήσει ακόμη το κόκκινο και το εγγύς υπέρυθρο φως, υποστηρίζοντας ότι συγκεκριμένα μήκη κύματος μπορούν να διεισδύσουν βαθύτερα στους ανθρώπινους ιστούς.

LEDs are more energy-efficient, yet they also pose a threat to human health.

For the past two decades the global shift toward energy-efficient light-emitting diodes has drastically altered how we light our homes and offices. While highly beneficial for reducing electricity… pic.twitter.com/xYZGfb2zKh

— Massimo (@Rainmaker1973) August 15, 2026

Τι λέει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τις LED

Παρά τις προειδοποιήσεις του ερευνητή, η συνολική επιστημονική εικόνα είναι πιο σύνθετη.

Η επιστημονική επιτροπή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Υγεία, το Περιβάλλον και τους Αναδυόμενους Κινδύνους έχει καταλήξει ότι δεν υπάρχουν στοιχεία για άμεσες δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία από τη φυσιολογική χρήση LED στον γενικό υγιή πληθυσμό.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι πιθανές επιδράσεις έχουν μελετηθεί πλήρως. Οι ειδικοί αναγνωρίζουν ότι ο φωτισμός μπορεί να προκαλέσει προσωρινή ενόχληση και να επηρεάσει τον κύκλο ύπνου-αφύπνισης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο κιρκάδιος ρυθμός, δηλαδή ο φυσικός κύκλος ύπνου και εγρήγορσης του οργανισμού. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή αξιολόγηση, χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να διαπιστωθεί ο ειδικός αντίκτυπος των LED στον ύπνο και αν τυχόν μακροχρόνιες διαταραχές του κιρκάδιου συστήματος μπορούν να έχουν συνέπειες στην υγεία.

Η πρόταση για περισσότερο φυσικό φως

Ο Γκλεν Τζέφερι υποστηρίζει ότι μια πιθανή προσέγγιση θα ήταν η μεγαλύτερη έκθεση σε φως ευρύτερου φάσματος.

January 23, 2026 study. The research shows "These data are consistent with the hypothesis that LED lighting undermines human visual performance." (https://t.co/o8MYDKK5Q3).

— Soft Lights Foundation (@softlights_org) January 24, 2026

Για τον λόγο αυτό έχει προτείνει, όπου είναι εφικτό, τη χρήση λαμπτήρων πυρακτώσεως ή αλογόνου αντί για LED, καθώς και μεγαλύτερη έκθεση στο φυσικό φως του ήλιου, ιδιαίτερα κατά τις πρωινές και απογευματινές ώρες.

Η συγκεκριμένη πρόταση αποτελεί θέση του ίδιου του ερευνητή και δεν αποτελεί επίσημη οδηγία των ευρωπαϊκών υγειονομικών αρχών.

Είναι τελικά τα φώτα LED ο «νέος αμίαντος»;

Με τα σημερινά διαθέσιμα στοιχεία, ο χαρακτηρισμός αυτός δεν μπορεί να θεωρηθεί επιστημονικό συμπέρασμα.

Υπάρχουν έρευνες που εξετάζουν πιθανές επιδράσεις του μπλε φωτός και του LED φωτισμού στα μιτοχόνδρια, στον μεταβολισμό, στην όραση και στον κιρκάδιο ρυθμό. Παράλληλα, όμως, σημαντικό μέρος των ευρημάτων προέρχεται από πειράματα σε ζώα και δεν αποδεικνύει ότι οι ίδιες επιδράσεις εμφανίζονται στους ανθρώπους από τη συνηθισμένη χρήση LED.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την πλευρά της, δεν έχει εντοπίσει στοιχεία για άμεσες δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία του γενικού υγιούς πληθυσμού από τη φυσιολογική χρήση των συγκεκριμένων λαμπτήρων.

Έτσι, η σύγκριση των LED με τον αμίαντο αποτυπώνει την έντονη προειδοποίηση του Γκλεν Τζέφερι και όχι μια επιστημονικά αποδεκτή θέση.

Το ζήτημα που παραμένει ανοιχτό αφορά κυρίως τις πιθανές μακροπρόθεσμες επιδράσεις διαφορετικών τύπων τεχνητού φωτισμού, ιδιαίτερα σε σχέση με τον ύπνο, τον κιρκάδιο ρυθμό και ορισμένες βιολογικές λειτουργίες. Πρόκειται για ένα πεδίο στο οποίο η έρευνα συνεχίζεται.