Περίπου 2,3 εκατομμύρια νέα περιστατικά καρκίνου που καταγράφηκαν παγκοσμίως το 2024 συνδέονταν με λοιμώξεις από ιούς, βακτήρια και παράσιτα, σύμφωνα με νέα μελέτη του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC), του οργανισμού του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας που ασχολείται με την έρευνα για τον καρκίνο.

Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί περίπου στο 12% όλων των νέων περιστατικών καρκίνου παγκοσμίως. Την ίδια στιγμή, η επιβάρυνση δεν είναι ίδια σε όλες τις περιοχές του κόσμου, καθώς πάνω από τα τρία τέταρτα των καρκίνων που αποδίδονται σε λοιμώξεις καταγράφηκαν σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.

«Παραμένουν μια μεγάλη παγκόσμια πρόκληση»

Παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια στον εμβολιασμό και στον προσυμπτωματικό έλεγχο, οι καρκίνοι που συνδέονται με λοιμώξεις εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό ζήτημα δημόσιας υγείας.

«Παρά την πρόοδο στον εμβολιασμό και στον προσυμπτωματικό έλεγχο, οι καρκίνοι που σχετίζονται με λοιμώξεις παραμένουν μια μεγάλη παγκόσμια πρόκληση, με το βάρος να πέφτει δυσανάλογα στους πληθυσμούς χωρών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος», δήλωσε η Χάριετ Ράμγκεϊ, επιστήμονας του IARC και συν-συγγραφέας της μελέτης.

Όπως πρόσθεσε, «τα ευρήματα υπογραμμίζουν τον σημαντικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει ο έλεγχος των λοιμώξεων στη μείωση του παγκόσμιου φορτίου του καρκίνου».

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν τη σημασία της πρόληψης, του προσυμπτωματικού ελέγχου και της έγκαιρης θεραπείας των λοιμώξεων. Μεταξύ των μέτρων που προτείνονται είναι η μεγαλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων εμβολίων, η ανάπτυξη νέων εμβολίων, η ενίσχυση των διαγνωστικών εξετάσεων και η εφαρμογή στοχευμένων μέτρων για τον έλεγχο παρασίτων.

Το βακτήριο που βρίσκεται στην κορυφή

Στην πρώτη θέση βρίσκεται το Helicobacter pylori, ένα βακτήριο που εγκαθίσταται στο στομάχι και μπορεί να προκαλέσει χρόνια φλεγμονή, έλκη και να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του στομάχου.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της IARC, το H. pylori συνδεόταν με περίπου 760.000 νέα περιστατικά καρκίνου το 2024, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο 4% όλων των νέων περιστατικών καρκίνου παγκοσμίως.

Το βακτήριο σχετίζεται κυρίως με καρκίνους του στομάχου, αλλά και με συγκεκριμένη μορφή μη-Hodgkin λεμφώματος.

Δεύτερος στη λίστα ο HPV

Ακολουθεί ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV), ο οποίος συνδέθηκε με περίπου 750.000 νέα περιστατικά καρκίνου το 2024.

Ο HPV είναι ιδιαίτερα συχνός και οι περισσότερες λοιμώξεις υποχωρούν από μόνες τους. Ωστόσο, ορισμένοι τύποι υψηλού κινδύνου μπορούν, όταν επιμένουν, να οδηγήσουν στην ανάπτυξη καρκίνου.

Ο ιός συνδέεται με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, αλλά και με καρκίνους του πρωκτού, του αιδοίου, του κόλπου, του πέους και ορισμένων περιοχών της κεφαλής και του λαιμού. Η πρόληψη μέσω εμβολιασμού και ο προσυμπτωματικός έλεγχος αποτελούν βασικά εργαλεία για τη μείωση του σχετικού κινδύνου.

Ηπατίτιδα Β και Epstein-Barr

Σημαντικό μέρος των περιστατικών αποδίδεται και στον ιό της ηπατίτιδας Β (HBV). Η μελέτη εκτιμά ότι συνδεόταν με περίπου 360.000 νέα περιστατικά καρκίνου το 2024, κυρίως μέσω της χρόνιας λοίμωξης που μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο ήπαρ και να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου του ήπατος. Για την ηπατίτιδα Β υπάρχει αποτελεσματικό εμβόλιο.

Στην τέταρτη θέση βρίσκεται ο ιός Epstein-Barr (EBV), ο οποίος συνδέθηκε με περίπου 260.000 περιστατικά καρκίνου το 2024. Ο ιός είναι εξαιρετικά συχνός και παραμένει στον οργανισμό μετά τη λοίμωξη, ενώ έχει συνδεθεί με ορισμένα λεμφώματα και τον καρκίνο του ρινοφάρυγγα, καθώς και με συγκεκριμένες μορφές καρκίνου του στομάχου.

Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο κατά του EBV, αν και αρκετά υποψήφια εμβόλια βρίσκονται υπό ανάπτυξη.

Μεγάλες διαφορές από περιοχή σε περιοχή

Η Ανατολική Ασία κατέγραψε τον μεγαλύτερο απόλυτο αριθμό καρκίνων που αποδίδονται σε λοιμώξεις, με περίπου 990.000 περιστατικά το 2024, δηλαδή το 42% του παγκόσμιου συνόλου. Το μεγαλύτερο μέρος του φορτίου στην περιοχή συνδέεται με το H. pylori και την ηπατίτιδα Β.

Ωστόσο, το υψηλότερο ποσοστό σε σχέση με το σύνολο των καρκίνων καταγράφηκε στην υποσαχάρια Αφρική, όπου περίπου ένας στους τέσσερις νέους καρκίνους συνδεόταν με λοίμωξη. Στην περιοχή σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν κυρίως οι καρκίνοι που σχετίζονται με τον HPV.

Αντίθετα, χαμηλότερη επιβάρυνση καταγράφεται σε περιοχές όπως η Βόρεια, η Δυτική και η Νότια Ευρώπη, η Βόρεια Αμερική και η Ωκεανία.

Η πρόληψη μπορεί να κάνει τη διαφορά

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι ένα σημαντικό μέρος αυτών των καρκίνων μπορεί να προληφθεί μέσα από ήδη διαθέσιμα εργαλεία, όπως ο εμβολιασμός κατά του HPV και της ηπατίτιδας Β, η ανίχνευση και θεραπεία λοιμώξεων όπως το H. pylori και η ηπατίτιδα, καθώς και τα κατάλληλα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου.

«Η επένδυση σε νέα εργαλεία πρόληψης θα μπορούσε να έχει τον μεγαλύτερο αντίκτυπο», ανέφερε ο Γκάρι Κλίφορντ, ένας από τους συγγραφείς της μελέτης.

Τα ευρήματα της IARC δείχνουν έτσι ότι η αντιμετώπιση ορισμένων λοιμώξεων δεν αφορά μόνο την πρόληψη της ίδιας της λοίμωξης, αλλά μπορεί να αποτελέσει σημαντικό κομμάτι της παγκόσμιας προσπάθειας για τη μείωση του φορτίου του καρκίνου.