Η Ελλάδα ετοιμάζεται να θεσπίσει ένα νέο πλαίσιο για την πρόσβαση των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, βάζοντας ηλικιακό όριο τα 15 έτη. Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, οι νέοι κανόνες αναμένεται να τεθούν σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027, με στόχο να περιοριστεί η πρόσβαση των μικρότερων ανηλίκων σε πλατφόρμες όπως το Facebook, το Instagram και το TikTok.
Το νέο νομοσχέδιο, με τίτλο «Απαγόρευση χρήσης επιγραμμικών υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους», παρουσιάστηκε σε διυπουργική συνέντευξη Τύπου στο Μέγαρο Μποδοσάκη. Στη συνέντευξη συμμετείχαν ο υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, και ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου.
Το νομοσχέδιο εισάγεται στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή για επεξεργασία, ενώ η προβλεπόμενη ημερομηνία εφαρμογής δίνει χρόνο για την ολοκλήρωση των απαραίτητων προπαρασκευαστικών διαδικασιών.
Ποιες πλατφόρμες αφορά ο νέος περιορισμός
Το σχέδιο προβλέπει ελάχιστο όριο ηλικίας τα 15 έτη για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Στις πλατφόρμες που αναφέρονται περιλαμβάνονται το Facebook, το Instagram, το TikTok και το LinkedIn, ενώ ο ακριβής τρόπος εφαρμογής των κανόνων σε υπηρεσίες με διαφορετικές ή μεικτές λειτουργίες θα πρέπει να αποσαφηνιστεί στο πλαίσιο της τελικής ρύθμισης.
Με βάση τον σχεδιασμό, από την 1η Ιανουαρίου 2027 ο περιορισμός θα αφορά τα παιδιά που έχουν γεννηθεί το 2013 και μετά. Όσα έχουν γεννηθεί το 2012 ή νωρίτερα θα θεωρούνται ότι έχουν συμπληρώσει το ηλικιακό όριο των 15 ετών για τη συγκεκριμένη ρύθμιση. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι παύουν να ισχύουν οι υπόλοιποι κανόνες προστασίας των ανηλίκων ή οι νόμιμοι όροι πρόσβασης κάθε υπηρεσίας.
Στόχος της παρέμβασης είναι να ενισχυθεί η προστασία των παιδιών στο ψηφιακό περιβάλλον, μέσα από ένα πλαίσιο που θα συνδυάζει τον ηλικιακό περιορισμό με την επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών.
Πώς θα γίνεται η επαλήθευση της ηλικίας
Ένα από τα βασικά ερωτήματα αφορά τον τρόπο με τον οποίο οι πλατφόρμες θα ελέγχουν την ηλικία των χρηστών και θα εμποδίζουν την πρόσβαση σε όσους δεν έχουν συμπληρώσει τα 15 έτη.
Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου, ο Άκης Σκέρτσος διαβεβαίωσε ότι η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται σε διαρκή διαβούλευση με τις πλατφόρμες, προκειμένου να προετοιμαστεί η εφαρμογή του μέτρου έως την προβλεπόμενη ημερομηνία.
Από την πλευρά του, ο Δημήτρης Παπαστεργίου αναφέρθηκε στην εμπειρία της Αυστραλίας, όπου η εφαρμογή αντίστοιχων περιορισμών έχει αναδείξει δυσκολίες στον έλεγχο της πρόσβασης των ανηλίκων. Όπως επισήμανε, η ελληνική πλευρά γνωρίζει τα προβλήματα που έχουν προκύψει και επιδιώκει να τα αντιμετωπίσει με τη χρήση κατάλληλων τεχνικών εργαλείων.
Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται η αξιοποίηση υφιστάμενων ψηφιακών εφαρμογών, όπως το Gov.gr Wallet και το KidsWallet, για την επαλήθευση της ηλικίας. Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα χρήσης άλλων ισοδύναμων λύσεων, εφόσον αυτές πληρούν τις απαιτούμενες προδιαγραφές.
Η απλή δήλωση της ημερομηνίας γέννησης δεν θεωρείται από μόνη της επαρκής τρόπος αξιόπιστης επαλήθευσης. Οι μηχανισμοί που θα επιλεγούν θα πρέπει να είναι αποτελεσματικοί και αναλογικοί, να περιορίζουν τη συλλογή προσωπικών δεδομένων και να σέβονται την ιδιωτική ζωή των χρηστών.
Είναι σημαντικό, επίσης, να διευκρινιστεί ότι η επαλήθευση ηλικίας δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την αποκάλυψη της ταυτότητας του χρήστη στην πλατφόρμα. Η πληροφορία που χρειάζεται να επιβεβαιωθεί είναι εάν κάποιος πληροί το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο, χωρίς αυτό να συνεπάγεται γενικευμένη ταυτοποίηση ή παρακολούθηση όλων των χρηστών.
Γιατί η ευθύνη μεταφέρεται στις πλατφόρμες
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ευθύνη των ίδιων των εταιρειών για την αποτελεσματική εφαρμογή των περιορισμών. Ο Άδωνις Γεωργιάδης υπογράμμισε ότι, εφόσον η νομοθεσία προβλέπει υποχρεώσεις για την επαλήθευση της ηλικίας, θα υπάρχει δυνατότητα προσφυγής στα αρμόδια δικαστήρια σε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι πλατφόρμες δεν εφαρμόζουν επαρκείς ελέγχους.
Χαρακτηριστικά, ο υπουργός ανέφερε:
«Εάν είναι να πληρώσεις, όπως θα πληρώσει 18 δισ. ευρώ η εταιρεία Meta, η οποία διαχειρίζεται το facebook, στις πολιτείες των ΗΠΑ οι οποίες προσέφυγαν γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο, δηλαδή ότι η πλατφόρμα δεν προστάτευσε τους ανηλίκους από το επίφοβο και επικίνδυνο περιεχόμενο, τότε το σκέφτεσαι διπλά και τριπλά για να φτιάξεις ένα σύστημα αποκλεισμού με ”τρύπες”. Θα υπάρχουν οι σχετικές αστικές ευθύνες, ασφαλώς, και η καταβολή μεγάλων χρηματικών ποσών ως πρόστιμο ενδιαφέρει πολύ τις εταιρείες».
Η κυβερνητική προσέγγιση στηρίζεται, επομένως, στην υποχρέωση των πλατφορμών να εφαρμόζουν αποτελεσματικά τους ελέγχους, με την προοπτική νομικών συνεπειών όταν δεν τηρούνται οι προβλεπόμενες απαιτήσεις.
Τι προβλέπει το νέο νομοσχέδιο
Το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει σειρά ρυθμίσεων για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο. Μεταξύ των βασικών σημείων του είναι:
- Ηλικιακό όριο τα 15 έτη για την πρόσβαση στις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης που θα υπάγονται στη ρύθμιση.
- Υποχρέωση επαλήθευσης ηλικίας, με κατάλληλους μηχανισμούς που θα μπορούν να ελέγχουν εάν ο χρήστης πληροί το ηλικιακό όριο.
- Συμβατότητα με το ευρωπαϊκό δίκαιο, και συγκεκριμένα με τον Κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA) και τις σχετικές κατευθυντήριες γραμμές του άρθρου 28.
- Ενεργοποίηση του ευρωπαϊκού μηχανισμού εποπτείας, στο πλαίσιο των προβλεπόμενων κανόνων για τις ψηφιακές υπηρεσίες.
- Έναρξη εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 2027, ώστε να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες προετοιμασίες.
Το ελληνικό σχέδιο εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ενίσχυσης της προστασίας των παιδιών στο διαδίκτυο, χωρίς να προβλέπει γενικευμένη ταυτοποίηση όλων των χρηστών ή υποχρεωτική χρήση μίας και μόνο εφαρμογής για τον έλεγχο της ηλικίας.
Τα υπόλοιπα μέτρα για την προστασία των ανηλίκων
Ο ηλικιακός περιορισμός στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έρχεται να προστεθεί σε ήδη υπάρχουσες πρωτοβουλίες για την ασφαλέστερη χρήση της τεχνολογίας από παιδιά και εφήβους.
Στις παρεμβάσεις αυτές περιλαμβάνονται η λειτουργία της πλατφόρμας parco.gov.gr, το KidsWallet, τα εργαλεία γονικού ελέγχου και η ψηφιακή βεβαίωση ηλικίας, καθώς και ο περιορισμός της χρήσης κινητών τηλεφώνων στα σχολεία.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να αποσαφηνιστούν οι επιμέρους λεπτομέρειες εφαρμογής του νέου πλαισίου, καθώς και οι τεχνικές διαδικασίες που θα χρησιμοποιηθούν για την επαλήθευση της ηλικίας. Το ζητούμενο θα είναι ο περιορισμός να λειτουργεί αποτελεσματικά, με παράλληλη προστασία των προσωπικών δεδομένων και σεβασμό στο ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο.