Αρχική / Ψυχολογία (page 606)

Ορθορεξία: Μια νέα διατροφική διαταραχή

Ο Π. πάντα ενδιαφερόταν για τη σωστή και υγιεινή διατροφή. Τους τελευταίους μήνες όμως έχει αποκτήσει μια εμμονή με το να διατρέφεται μόνο με βιολογικά προϊόντα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην βγαίνει πια για φαγητό με τους φίλους του, να αρνείται επίμονα τα κεράσματα που του προσφέρουν και να αποκλείει ολοένα και περισσότερες τροφές από το διαιτολόγιό του. Γράφει η Δρ. Καλλιόπη Εμμανουηλίδου, Εκπαιδευτική Συμβουλευτική Ψυχολόγος. Τα τελευταία χρόνια λόγω της κατακόρυφης αύξησης της πληροφόρησης που δεχόμαστε, έχουν αυξηθεί και οι ευκαιρίες να μάθουμε περισσότερα για τη διατροφή μας. Ρεπορτάζ, επιστημονικά άρθρα και βιβλία μας πληροφορούν για το πώς να διατρεφόμαστε υγιεινά αλλά και για τους διάφορους διατροφικούς κινδύνους. Πόσο εύκολο είναι όμως να κρατήσουμε μια ισορροπημένη στάση απέναντι σε αυτόν τον όγκο πληροφοριών; Υπάρχουν περιπτώσεις που κάποιος χάνει το μέτρο και αρχίζει να παθιάζεται υπερβολικά με την υγιεινή διατροφή του; Η ορθορεξία είναι μια διαταραγμένη διατροφική συμπεριφορά που δεν είναι επίσημα αναγνωρισμένη από τα διαγνωστικά εγχειρίδια. Ωστόσο αποτελεί μια παθολογική κατάσταση που πλήττει όλο και περισσότερους ανθρώπους. Προτάθηκε από τον Αμερικανό γιατρό Bratman το 1997 και αφορά την παθολογική εμμονή με την ορθότητα των τροφών που καταναλώνει ένα άτομο. Ο ορθορεξικός αρχίζει να περιορίζει το εύρος των τροφών που περιλαμβάνει στη διατροφή του αποκλείοντας τροφές που κρίνει (είτε υπάρχει επιστημονική βάση είτε όχι) ότι δεν κάνουν καλό στην υγεία του. Συνήθως αποκλείονται τροφές με συντηρητικά, πολλά λιπαρά ή υδατάνθρακες ή τροφές τυποποιημένες, επεξεργασμένες ή μαγειρεμένες με τρόπο ανθυγιεινό.  Οι επιπτώσεις της ορθορεξίας αφορούν και τη σωματική και την ψυχική υγεία. Ενδέχεται το άτομο που πάσχει να αρχίσει πλέον να υποσιτίζεται και να λείπουν από το διαιτολόγιό του απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, ενώ δε σπανίζει και η υπερβολική απώλεια βάρους. Στο ψυχολογικό επίπεδο, ο ορθορεξικός νιώθει μια εμμονή με τις διατροφικές του επιλογές και αναλώνει δυσανάλογο χρόνο και σκέψη για αυτές. Αναστατώνεται έντονα όταν δε βρίσκει τροφές που να πληρούν τις δικές του προδιαγραφές (που μπορεί να έχουν επιστημονική βάση, μπορεί όμως και όχι). Όταν αναγκάζεται να καταναλώσει κάτι που δεν ανήκει στην κατηγορία των «σωστών τροφών» βιώνει βασανιστικές ενοχές. Αντίθετα, νιώθει θριαμβευτική ικανοποίηση όταν καταφέρνει να καταναλώσει «σωστές» τροφές.  Με ποιες άλλες διαταραχές μοιάζει η ορθορεξία; Η ορθορεξία μοιάζει πολύ με την νευρική ανορεξία ως προς τα χαρακτηριστικά προσωπικότητας του πάσχοντος αλλά και ως προς το στοιχείο της παθολογικής εμμονής σχετικά με τις τόσο αυστηρές διατροφικές επιλογές. Επίσης και οι δύο διαταραχές έχουν έντονα ψυχαναγκαστικά στοιχεία: το άτομο που πάσχει νιώθει ότι μια ισχυρή δύναμη, μια αυστηρή «φωνή» μέσα του υπαγορεύει το σωστό και το λάθος, τα οποία τις περισσότερες φορές ανήκουν σε ένα δίπολο, χωρίς ενδιάμεσες λύσεις. Ουσιαστικά η ορθορεξία είναι μια φοβία που οδηγεί σε νευρωτική συμπεριφορά. Πώς αντιμετωπίζεται;  H αντιμετώπιση της ορθορεξίας πρέπει να γίνεται διεπιστημονικά, με τη συμμετοχή και εξειδικευμένου στις διατροφικές διαταραχές διαιτολόγου και με την υποστήριξη εξειδικευμένου ψυχολόγου ή ψυχιάτρου. Ο διαιτολόγος οφείλει να επανεκπαιδεύσει τον ορθορεξικό σχετικά με το τι αποτελεί τη σωστή διατροφή και να προσπαθήσει να «γκρεμίσει» την πεποίθηση ότι οι τροφές ταξινομούνται αυστηρά σε «καλές» και «κακές». Ο ψυχολόγος από την άλλη πλευρά θα προσπαθήσει να εξερευνήσει τα βαθύτερα αίτια που οδήγησαν το άτομο στο να θέλει να ασκήσει τόσο αυστηρό έλεγχο στη ζωή του. Για παράδειγμα μπορεί ο ορθορεξικός να επέλεξε να ελέγξει αυστηρά τη διατροφή του, γιατί άλλοι τομείς της ζωής του, στο παρόν ή στο παρελθόν του, είναι χαοτικοί και δύσκολοι στο να τους χειριστεί αποτελεσματικά. Παράλληλα, ο ψυχολόγος θα χρειαστεί να στοχεύσει στη μείωση του άγχους του ορθορεξικού και στην επανεκπαίδευση σε έναν νέο τρόπο σκέψης, βοηθώντας τον να αντικαταστήσει σταδιακά αυτές τις παράλογες σκέψεις με πιο λογικές και υγιείς. Ενδέχεται βέβαια, στην περίπτωση που παρατηρούνται έντονα καταθλιπτικά ή αγχώδη συμπτώματα, να χρειαστεί να χορηγηθεί ειδική φαρμακευτική αγωγή για να ανακουφιστεί από αυτά το άτομο, παράλληλα όμως με τη διαιτολογική και ψυχολογική υποστήριξη.Τεστ του Bratman Περνάτε περισσότερο από 3 ώρες ημερησίως σκεπτόμενος τη δίαιτά σας; Προγραμματίζετε τα γεύματά σας αρκετές ημέρες πριν; Είναι η θρεπτική αξία του γεύματός σας περισσότερο σημαντική από την ευχαρίστηση της κατανάλωσής του; Μειώθηκε η ποιότητα της ζωής σας με την αύξηση της ποιότητας της διατροφής σας; Έχετε γίνει πιο αυστηροί με τον εαυτό σας πρόσφατα; Αυξάνεται η αυτοπεποίθηση σας όταν τρώτε υγιεινά; Έχετε σταματήσει να καταναλώνετε τα τρόφιμα που απολαμβάνατε, προκειμένου να καταναλώνετε τα «σωστά» τρόφιμα; Η διατροφή σας δεν σας επιτρέπει εύκολα να φάτε έξω, απομακρύνοντάς σας από την οικογένεια και τους φίλους σας; Αισθάνεστε ένοχοι όταν «χαλάτε» τη δίαιτά σας; Αισθάνεστε καλά με τον εαυτό σας και ότι έχετε τον πλήρη έλεγχο όταν τρώτε υγιεινά;Εάν απαντήσατε θετικά σε 4 ή 5 από τα παραπάνω ερωτήματα, αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να χαλαρώσετε.Εάν απαντήσατε θετικά σε όλα τα παραπάνω ερωτήματα, αυτό σημαίνει ότι έχετε πραγματική εμμονή με την κατανάλωση υγιεινών τροφίμων.

Διαβάστε Περισσότερα »

Ψυχοσωματικά:Οι πόνοι στην πλάτη οφείλονται στο στρες;

Ψυχοσωματικά:Οι πόνοι στην πλάτη οφείλονται στο στρες;  thumbnail

Η καταπόνηση και οι τραυματισμοί είναι ασφαλώς πολύ συχνά υπεύθυνοι για συγκεκριμένες αλλοιώσεις στη σπονδυλική στήλη που προκαλούν πόνους στην πλάτη. Στις περισσότερες περιπτώσεις όμως πίσω από αυτά κρύβονται πιασίματα που οφείλονται που θεωρούνται ως αντιδράσεις του σώματος στο στρες, τη στεναχώρια, τα προβλήματα, η καταθλιπτική διάθεση και πολλά άλλα. Σε αυτά έρχονται να προστεθούν συνήθως προβλήματα από λάθος στάσεις του σώματος όπως η μόνιμη σκυφτή στάση στο γραφείο και από το αδύναμο μυοσκελετικό σύστημα λόγω ελλιπούς άσκησης. Οι πόνοι στον ώμο και στον αυχένα.  Για να προστατέψετε τον εαυτό σας από χρόνια προβλήματα στην πλάτη πρέπει να μάθετε να συνειδητοποιείτε καλύτερα την κατάσταση του σώματός σας και να αντιλαμβάνεστε  νωρίς τα πρώτα σημάδια των εντάσεων στην περιοχή των ώμων του αυχένα στην οσφυική μοίρα της σπονδυλικής στήλης και σε άλλες περιοχές Η νοημοσύνη του σώματός σας κάτι θέλει να σας πει με αυτούς τους πόνους. Ακούστε τη!  Πώς θα θεραπεύσετε τους πόνους στην πλάτη  Mην αρκεστείτε στη διάγνωση της ανατομικής αλλοίωσης ως ερμηνεία για τους πόνους της πλάτης προπαντός αν αυτοί οι πόνοι παρουσιάσουν διακυμάνσεις. Ιδίως αν η θεραπεία δε βοηθά να υποχωρήσουν είναι καλό να αναζητήσετε και αλλού την αιτία αυτών τον πόνων κυρίως σε ψυχολογικό επίπεδο. Μήπως δεν σας αρέσει η δουλειά σας; Μήπως είστε δυσαρεστημένοι με τον σύντροφό σας ή κάτι δεν πάει καλά στην προσωπική σας ζωή; Μήπως κάτι σας απασχολεί και έχετε χάσει στην καθημερινότητά σας την ψυχραιμία σας; Τολμήστε να αλλάξετε συνηθειες ακόμα και αν αυτό είναι πολύ δύσκολο ιδίως στην επαγγελματική σας ζωή.  Όλοι γνωρίζουμε ότι στη σημερινή οικονομική συγκυρία αυτά είναι πράγματα που λέγονται εύκολα αλλά πραγματοποιούνται δύσκολα. Μπορείτε να ακουλουθήσετε εκτός από ασκήσεις γυμναστικής και κάποιες ειδικές ασκήσεις χαλάρωσης. Μία από αυτές έχει να κάνει με την αναπνοή: Για να χαλαρώσετε προσπαθήστε στην αρχή να συγκεντρωθείτε αποκλειστικά στην αναπνοή σας. Να τη νιώσετε συνειδητά. Συγκεντρωθείτε και νιώστε τον αέρα απλά να μπαίνει και να βγαίνει. Προσπαθήστε να νιώσετε πως διευρύνεται ο θώρακάς σας καθώς εισπνέεται και πως μαζεύετε καθώς εκπνέετε. Μετράτε κάθε φορά που εισπνέετε. Ένα... δύο... τρία... εισπνοή. Το ίδιο και με την εκπνοή. Εφαρμόστε αυτή την τεχνική λίγα λεπτά κάθε μέρα. Όσο περνάει ο καιρός θα διαπιστώσετε πόσο ευεργετική θα είναι αυτή η μικρή χαλάρωση. Θα σας βοηθά να ηρεμείτε εύκολα και γρήγορα και να αποφεύγετε τις ενοχλητικές αρνητικές σκέψεις. Οι περισσότερες τεχνικές χαλάρωσης βασίζονται σε αυτή την τεχνική της αργής αναπνοής. Αναπνεύστε και με το σώμα σας. Καθίστε αναπαυτικά σε ένα ήσυχο μέρος. Τα πέλματά σας πρέπει να ακουμπούν σταθερά στο πάτωμα. Μαζέψτε λίγο τα πόδια σας. Οι μηροί και οι γάμπες πρέπει να σχηματίζουν ορθή γωνία. Ακουμπήστε τα χέρια χαλαρά στους μηρούς. Χαλαρώστε για ένα δυο λεπτά. Σκύψτε λίγο προς τα εμπρός ώστε οι μυς του λαιμού και των ώμων να είναι χαλαροί. Ειδικά στα προβλήματα για την πλάτη καλύτερα να τοποθετήσετε πίσω από τον αυχένα και κάτω από τα γόνατα από ένα μικρό μαξιλάρι για να στηρίξει τις φυσικές καμπύλες της σπονδυλικής στήλης. Αφήστε τα πέλματα στραμμένα λίγο προς τα έξω και ακουμπήστε τα χέρια σας χαλαρά και ελαφρά λυγισμένα. Ξεκινήστε να αναπνέετε  με τον τρόπο που περιγράψαμε πριν. Φροντίζοντας την ψυχολογική σας διάθεση και εξασφαλίζοντας λίγο χρόνο χαλάρωσης μπορείτε να δείτε πολύ καλά αποτελέσματα ακόμα και αν όντως το πρόβλημα είναι ιατρικό και δεν έχει ως μοναδική του αιτία το στρες.  Dr Med. Gabi Müller, ειδικός σε θέματα ψυχοσωματικής, συγγραφέας του βιβλίου "Νοημοσύνη του σώματος", Εκδόσεις Θυμάρι.

Διαβάστε Περισσότερα »

Δίαιτα: 6 ψυχολογικά τρικ για να xάσεις κιλά!

Δίαιτα: 6 ψυχολογικά τρικ για να xάσεις κιλά! thumbnail

Κάνετε δίαιτα και ήδη έχετε ξεκινήσει την  προσπάθεια να τρώτε μικρότερες μερίδες φαγητού; Σήμερα, θα σας δείξουμε 6 κόλπα για να ξεγελάσετε το  αχόρταγο εγκέφαλό σας!Αλλάξτε τον φωτισμό στο χώρο που τρώτε!Στην τραπεζαρία σας, αντικαταστήστε τα δυνατά φώτα, ειδικά τις λάμπες φθορισμού με ένα πιο ήπιο φωτισμό. Ερευνητές από το Cornell University έκαναν το εξής πείραμα. Έδωσε ένα εστιατόριο fast-food μια πιο εξευγενισμένη όψη, χρησιμοποιώντας ένα ζεστό απαλό φωτισμό και το συνδύασαν με ήρεμη μουσική τζαζ. Το αποτέλεσμα; Οι επισκέπτες έμειναν περισσότερο χρόνο στο εστιατόριο απολαμβάνοντας την ατμόσφαιρα και συζητώντας μεταξύ τους δίνοντας όμως πολύ λιγότερη σημασία στις προσφορές φαγητού που έκανε το εστιατόριο και κατά συνέπεια, έφαγαν λιγότερο. Μήπως να δοκιμάσετε το πείραμα και στο σπίτι σας; 2.Τοποθετείστε έναν καθρέφτη στην κουζίνα σας.Εδώ η ματαιοδοξία μπορεί να σας βοηθήσει. Πώς θα αποφύγετε την υπερκατανάλωση βλαβερών λιπαρών τροφών; Βάλτε έναν μεγάλο καθρέφτη στην κουζίνα και κατά προτίμηση, κοντά στο ψυγείο, προτείνουν οι ερευνητές στο αμερικάνικο πανεπιστήμιο LOWA. Σε ανάλογα πειράματα που πραγματοποίησαν κατέληξαν στο ότι οι άνθρωποι που αντιλαμβάνονται την παρουσία ενός καθρέφτη το χώρο του φαγητού καταναλώνουν υποσυνείδητα πολύ λιγότερο παχυντικά τρόφιμα όπως τυριά, αλλαντικά ή κρέμα γάλατος. Η παρουσία του καθρέφτη, δεν αφήνει να ξεχάσεις το σκοπό, την αλλαγή του βάρους που επιθυμείς 3. Αλλάξτε χρώμα... πιάτου!Θα φανταζόσασταν ποτέ ότι το χρώμα του πιάτου κάνει τη διαφορά; Ασυναίσθητα, θα εξυπηρετήσει τον εαυτό σας λιγότερο φαγητό αν το χρώμα του πιάτου σας είναι εκ διαμέτρου διαφορετική από το περιεχόμενό της. Και όμως. Ερευνητές διαπίστωσαν ότι όταν το χρώμα της τροφής είναι παρόμοιο με αυτό του πιάτου, δεν ελέγχουμε την ποσότητα που τρώμε τόσο καλά. Αντίθετα είναι πιο εύκολο να διαπιστώσουμε ότι έχουμε παραγεμίσει το πιάτο όταν το χρώμα του κάνει αντίθετο με το χρώμα της τροφής. Όσο απίστευτο και αν σας φαίνεται ο εγκέφαλος μπορεί εύκολα να μπερδευτεί και να μη μπορεί να ελέγξει με ακρίβεια την ποσότητα της τροφής που λαμβάνετε. Σε ανάλογο πείραμα που πραγματοποιήθηκε οι άνθρωποι που έβαλαν σε κόκκινο πιάτο μακαρόνια με κόκκινη σάλτσα, κατανάλωσαν 22% περισσότερη ποσότητα ζυμαρικών σε σχέση με εκείνους που τα απόλαυσαν σε άσπρο πιάτο. Οι τελευταίοι διατήρησαν τον έλεγχο. 4. Σερβίρετε με διαφορετικό τρόπο!Πώς; Χρησιμοποιώντας λαβίδες αντί για κουτάλι και καταναλώστε λιγότερη τροφή. Συγκεκριμένα, 16,5% λιγότερο, σύμφωνα με τους ερευνητές του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια. Η εξήγηση είναι πολύ απλή. Η μεταφορά του φαγητού είναι πολύ πιο δύσκολη με την τσιμπίδα, οπότε υποσυνείδητα, δε θέλετε να επιμείνετε στο να υπερφορτώσετε το πιάτο σας! Και βέβαια, η λήψη της τροφής με chopstics έχει τα ίδια αποτελέσματα. Επιβραδύνουν την πρόσληψη τροφής, και δημιουργούν πιο εύκολα το αίσθημα του κορεσμού.  Πολύ μικρές λεπτομέρειες που όμως, σύμφωνα με τα πονήματα της μελέτης μακροπρόθεσμα, μπορεί να σας γλιτώσουν από χιλιάδες θερμίδες και κιλά.5. Ξεγελάστε τον εαυτό σας με ένα μικρό γλυκάκι το πρωί.Τα γλυκά είναι η απαγορευμένη λέξη σε όποιον επιθυμεί να κάνει δίαιτα. Αν δεν μπορείτε να τα αποχωριστείτε τότε σας έχουμε ένα καλό νέο. Σε έρευνα που πραγματοποίησε το  πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ όσοι προσέθεταν μαζί με το πρωτεϊνούχο πρωινό τους ένα πολύ μικρό ντόνατς ή ένα δυο cookies όχι μόνο ξεγελάστηκαν και ένιωθαν λιγότερες λιγούρες κατά τη διάρκεια της ημέρας αλλά κατάφεραν να χάσουν πολύ περισσότερους πόντους σε σχέση με όσους απέφευγαν τελείως τα γλυκά.6. Ασκηθείτε αλλά μη σκέφτεστε την άσκηση!Πρόσφατες έρευνες στο Πανεπιστήμιο Cornell απέδειξαν ότι οι άνθρωποι που έχουν στο μυαλό τους συνέχεια την άσκηση, αυξάνουν τις θερμίδες που καταναλώνουν ημερησίως  περισσότερες θερμίδες γιατί παράλληλα σκέφτονται έστω και υποσυνείδητα, την ενέργεια που χρειάζονται για να αντέξουν την κοπιαστική διαδικασία! Ο εγκέφαλός τους ποθεί… θερμίδες!

Διαβάστε Περισσότερα »

Ψυχαναγκασμοί στην καθημερινότητα.Τους αναγνωρίζετε;

Θα ήθελα να σας ρωτήσω, τι συμβαίνει όταν σκεφτόμαστε συνέχεια φεύγοντας από το σπίτι αν έχουμε κλείσει το θερμοσίφωνα ή αν ανησυχούμε ότι δεν έχουμε κλειδώσει το σπίτι; Τι είναι οι ψυχαναγκασμοί;  Στέλλα.  Οι ψυχαναγκασμοί περιγράφονται ως σύμπτωμα της Ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής (το άτομο που πάσχει από ΙΨΔ παγιδεύεται από μια σειρά επαναληπτικών σκέψεων (ιδεοληψίες-obsessions) και συμπεριφορών (ψυχαναγκασμοί - compulsions), που αν και δίχως νόημα ακόμη και για τον ίδιο τον πάσχοντα, προκαλούν μεγάλη δυσφορία και είναι πολύ δύσκολο να ξεπεραστούν). Ανατρέξαμε σε κείμενο του συνεργάτη μας Πέτρου Σκαμπιρνάκη, Επίκουρος Καθηγητή Ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.Οι περισσότεροι άνθρωποι με ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή προσπαθούν να εξουδετερώσουν το άγχος που συνδέεται με τις ιδεοληψίες τους με διάφορες επαναληπτικές και επίμονες πράξεις/συμπεριφορές που ονομάζονται ψυχαναγκασμοί ή καταναγκασμοί. Οι ψυχαναγκασμοί ποτέ δεν προκαλούν από μόνοι τους ευχαρίστηση (όπως π.χ. συμβαίνει όταν ο χαρτοπαίκτης παίζει χαρτιά). Το άτομο όμως νιώθει αναγκασμένο να κάνει την ψυχαναγκαστική πράξη γιατί έτσι θα του φύγει το άγχος που του έχει προκαλέσει η ιδεοληψία. Χαρακτηριστικά οι καταναγκασμοί απαιτούν πολύ χρόνο πράγμα που τους διαχωρίζει από φυσιολογικές επαναληπτικές συμπεριφορές Μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα ψυχαναγκασμών. Συνήθως, συγκεκριμένοι τύποι ιδεοληψιών ακολουθούνται από συγκεγκριμένου τύπου ψυχαναγκασμούς. Έτσι οι ιδεοληψίες μόλυνσης συνήθως συνοδεύονται από ψυχαναγκαστικό πλύσιμο π.χ. των χεριών. Αυτό μπορεί να πάιρνει τόση διάρκεια που το άτομο να παθαίνει τοξικές δερματίτιδες και τα χέρια του να είναι κόκκινα και ερεθισμένα. Οι ιδεοληψίες αμφιβολίας συνοδεύονται από ψυχαναγκασμούς ελέγχου. Έτσι το άτομο ελέγχει εάν έκλεισε το μάτι, τον θερμοσίφωνα, σε αντίθεση όμως με τον φυσιολογικό έλεγχο, ο ψυχαναγκαστικός έλεγχος παίρνει πολύ χρόνο, π.χ. το άτομο μπορεί να 'χρειάζεται' να ελέγξει 100 φορές ότι έκλεισε την πόρτα πρίν φύγει. Άλλοι συχνοί ψυχαναγκασμοί είναι οι εξής: μέτρημα (που πολλές φορές συνοδεύει άλλους καταναγκασμούς όπως το πλύσιμο των χεριών), επανάληψη συγκεκριμένων λέξεων ή φράσεων, συχνές ερωτήσεις επιβεβαίωσης προς τους άλλους ή ανάγκη για εξομολόγηση, ψυχαναγκασμοί τάξης και συμμετρίας, η ψυχαναγκαστική φύλαξη άχρηστων αντικειμένων κ.λ.π. Κάποιοι πάσχοντες από ΙΨΔ έχουν έναν συγκεκριμένο τύπο καταναγκασμού. Άλλοι όμως έχουν πολλαπλούς καταναγκασμούς που μπορεί να εναλλάσσονται με την πάροδο του χρόνου. Κοινό στοιχείο όλων των ψυχαναγκασμών είναι ότι η σύνδεσή τους με την ιδεοληψία που υποτίθεται ότι προσπαθούν να εξουδετερώσουν είναι πολύ χαλαρή. Έτσι, ένα άτομο μπορεί να έχει την ιδεοληψία 'Μπορεί να κόλλησα AIDS από την βρωμιά στο πάτωμα' και να απαντά στο άγχος αυτής της σκέψης με εντατικό πλύσιμο των χεριών, αν και γνωρίζει ότι ο ιός του AIDS ούτε κολλά από το πάτωμα ούτε φεύγει με το πλύσιμο. Επίσης, ο πάσχων από ΙΨΔ γνωρίζει ότι δεν χρειάζεται να ελέγξει 100 φορές τον θερμοσίφωνα, νιώθει αναγκασμένος όμως να το κάνει γιατί αλλιώς πιστεύει ότι δεν θα του φύγει το άγχος. Οι πάσχοντες έχουν πλήρη αίσθηση της πραγματικότητας, γνωρίζουν την ματαιότητα αυτών που σκέφτονται και κάνουν είναι όμως παγιδευμένοι στα δίχτυα μιάς αρρώστιας που σε πολλές περπτώσεις δεν γνωρίζουν ούτε την ύπαρξή της.Πώς μπορεί να θεραπευτεί η ΙΨΔ Έρευνες τόσο σε ανθρώπους όσο και σε πειραματόζωα έχουν βοηθήσει στην απόκτηση γνώσεων που οδήγησαν σε διάφορες θεραπείες της ΙΨΔ με αποδεδειγμένη πλέον αποτελεσματικότητα. Σε γενικές γραμμές οι θεραπείες διακρίνονται σε δυο είδη: Α) Φαρμακευτικές θεραπείες και Β) Ψυχοθεραπείες, και κυρίως η συμπεριφορική θεραπεία με ή χωρίς γνωσιακή θεραπεία.

Διαβάστε Περισσότερα »

8 τρόποι για να σας ακούν τα παιδιά σας!

8 τρόποι για να σας ακούν τα παιδιά σας! thumbnail

Συχνά τα παιδιά όχι μόνο δεν υπακούν, ούτε καν ακούν τι τους λέμε -είτε από αφηρημάδα, είτε επειδή είναι απορροφημένα με κάποιο παιχνίδι. Όμως υπάρχουν κάποια τρικ που θα μας βοηθήσουν να ακουστούμε!Αιφνιδιάστε ταΌλοι οι γονείς επαναλαμβάνουν κάποιες συγκεκριμένες φράσεις όπως «σήκω», «φόρεσε τα παπούτσια σου», «μην λες κακές κουβέντες», «μην βγάζεις το μπουφάν σου». Είναι φυσικό όταν ακούν τα ίδια κάποια στιγμή να τους φαίνονται βαρετά. Αν τα αιφνιδιάσετε με κάποιες εναλλακτικές  προτάσεις όπως: «μωρό μου, έχω κάτι σημαντικό να σου πω…δεν θα ξαναμιλήσεις άσχημα», ίσως το μήνυμα καταγραφεί πιο εύκολα.   Κάντε μια προσπάθεια να κατανοήσετε τον κόσμο τουςΤα παιδιά έχουν μάθει να παίρνουν από εσάς μόνον οδηγίες που αφορούν καθήκοντα που έχουν. «Διάβασε», «ήρθε η ώρας για πιάνο», «έφαγες;» Ποτέ όμως δεν ενδιαφερόμαστε για το τι κάνει το χάμστερ, πως ντύθηκε η νέα τους πριγκίπισσα, ή πως νιώθει ο δεινόσαυρός τους. Αν ξεκινούσαμε με μια πιο σουρεαλιστική ερώτηση όπως «τι διαβάσατε σήμερα ο δεινόσαυρος κι εσύ;», που σημαίνει ότι ενδιαφερόμαστε για τον κόσμο του, ίσως να μας κάνει τη χάρη να μας αποκαλύψει αν έφαγε.«Κοίταξε με λίγο»Πριν του υποβάλετε μια ερώτηση κοιτάξτε αν η προσοχή του είναι στραμμένη αλλού. Ζητήστε του να σας κοιτάξει. Είναι ένας πολύ αποτελεσματικός και γρήγορος τρόπος να του πείτε αυτό που θέλετε. Προσοχή, όμως το άγγιγμα δεν σημαίνει τράβηγμα, ούτε σπρώξιμο. Οι άγριες χειρονομίες μπορεί να φέρουν το αντίθετο αποτέλεσμα.Αγγίξτέ τοΑγγίξτε το χέρι του πριν του μιλήσετε, ώστε να προλάβει να αποσπαστεί από αυτό που ήδη κάνει. Γονατίστε στο ύψος του, κοιτάξτε το στα μάτια. Χαμογελάστε και μιλήστε του φιλικά. Οι άνθρωποι όλων των ηλικιών συνεργάζονται πολύ πιο εύκολα όταν έχουν απέναντί τους ένα ζεστό χαμόγελο και έναν φιλικό τόνο φωνής.«Τι είπα;»Ζητήστε από το παιδί, (ευγενικά και όχι απειλητικά) να επαναλάβει τι του είπατε, ώστε να είστε βέβαιη ότι το άκουσε. Η επανάληψη θα το βοηθήσει να εμπεδώσει την εντολή σας.Κάντε το να γελάσειΥποβάλετε την ερώτηση (ή την εντολή) με μια φωνή καρτούν ή με μια ξενική αστεία προφορά. Τα παιδιά είναι πάντα ανοιχτά στις πλάκες. Επίσης ζητήστε του να σας απαντήσει με την ίδια φωνή. Αυτή η «συνωμοτική» συνεννόηση, μπορεί να γίνει ένας κοινός σας κώδικας επικοινωνίας, ώστε να μαθαίνετε καθημερινά τα νέα του.Δώστε σύντομες. ξεκάθαρες και συγκεκριμένες οδηγίεςΑν αρχίσετε την πρόταση σας μακρηγορώντας και με μακρόσυρτη φωνή, τότε είστε χαμένες εξ αρχής. α παιδιά δεν μπορούν τις εκτενείς αναλύσεις και τις μακροσκελείς εξηγήσεις. Βαριούνται και αποσπάται εύκολα η προσοχή τους. «Αυτό το παιχνίδι». «Τρώμε στις εννιά». «Πάρτε τα μπουφάν» είναι προτάσεις που μπορούν να κατανοήσουν και να ανταποκριθούν.Χρησιμοποιήστε μέχρι επτά λέξεις. Τόσες είναι αυτές που μπορούν να αποθηκεύσουν τα νήπια. «Τρία – δύο – ένα…κρεβάτι» ή «Πλύσιμο χέρια-τραπέζι»www.imommy.gr

Διαβάστε Περισσότερα »

Ποια είναι τα σημάδια της διπολικής διαταραχής;

Η Διπολική Διαταραχή, που αναφερόταν στο παρελθόν με τον όρο «μανιοκατάθλιψη», είναι μια σοβαρή ψυχική νόσος η οποία χαρακτηρίζεται κυρίως από διαταραχή στη συναισθηματική λειτουργία του ατόμου. Βασική εκδήλωσή της είναι οι ακραίες διακυμάνσεις στη διάθεση που συμπαρασύρουν τη σκέψη, τη δραστηριότητα και τη γενικότερη συμπεριφορά του ατόμου. Κύριο χαρακτηριστικό της είναι η εναλλαγή φάσεων μανίας με φάσεις κατάθλιψης, μεταξύ των οποίων παρεμβάλλονται διαστήματα με φυσιολογική διάθεση («νορμοθυμία»). Από το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής και το Πρόγραμμα κατά του Στίγματος των Ψυχικών Διαταραχών,  "ΑΝΤΙ-ΣΤΙΓΜΑ". Mε την επιστημονική ευθύνη της Mαρίνας Οικονόµου-Λαλιώτη. Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής.Όλοι οι άνθρωποι βιώνουν καθημερινά διακυμάνσεις στη διάθεσή τους, οι οποίες εξαρτώνται από τα ερεθίσματα του περιβάλλοντος και από τον τρόπο με τον οποίο το άτομο τα επεξεργάζεται, τα ερμηνεύει και τα εσωτερικεύει. Οι διακυμάνσεις αυτές κινούνται κυρίως ανάμεσα στο συναίσθημα της χαράς και το συναίσθημα της λύπης και μπορούν να εμφανιστούν σε μια ποικιλία αποχρώσεων και παραλλαγών. Στη διπολική διαταραχή όμως, η μεταβλητότητα της διάθεσης είναι πολύ διαφορετική από τη συνηθισμένη. Οι διακυμάνσεις της έχουν ιδιαίτερα σοβαρό χαρακτήρα, λόγω της μεγάλης έντασης, της μακράς διάρκειας και των σημαντικών αρνητικών επιπτώσεών τους στην κοινωνική και επαγγελματική ζωή του ατόμου. Ωστόσο, η διπολική διαταραχή είναι δυνατό να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, δίνοντας στο άτομο τη δυνατότητα να έχει μια ως επί το πλείστον ομαλή και δημιουργική ζωή. Η διπολική διαταραχή μπορεί να ξεκινήσει είτε με ένα καταθλιπτικό επεισόδιο, είτε με ένα επεισόδιο μανίας. Όποιο από τα δύο και αν συμβεί, τις περισσότερες φορές τα πρώτα συμπτώματα εμφανίζονται σταδιακά.Τα συμπτώματα της κατάθλιψηςΠρώτα απ’ όλα πρέπει να επισημανθεί ότι υπάρχει διαφορά ανάμεσα στη θλίψη, που είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα και στη νόσο κατάθλιψη.   Η διαφορά ανάμεσα στη φυσιολογική θλίψη και στη νόσο κατάθλιψη έγκειται στο πλήθος των συμπτωμάτων, την ένταση, τη σοβαρότητα και τη διάρκειά τους. Προκειμένου να θέσουν τη διάγνωση της κατάθλιψης, οι ειδικοί θεωρούν ότι το άτομο πρέπει να εμφανίζει τουλάχιστον πέντε από τα συμπτώματα που παρατίθενται παρακάτω, τις περισσότερες ώρες της ημέρας, για τουλάχιστον δύο εβδομάδες και σχεδόν σε καθημερινή βάση.  Μερικές φορές, τα συμπτώματα αυτά είναι πιο έντονα το πρωί και υποχωρούν κατά τη διάρκεια της μέρας.Στη φάση ενός καταθλιπτικού επεισοδίου ένα άτομο μπορεί να εμφανίσει :Καταθλιπτική διάθεση, με ή χωρίς άγχος Αίσθημα κενού Απαισιοδοξία ή απελπισία και αίσθημα αβοηθησίας Ιδέες ενοχής αναξιότητας Απώλεια των ενδιαφερόντων και αδυναμία άντλησης ικανοποίησης από τη συμμετοχή σε δραστηριότητες που ήταν προηγουμένως ευχάριστες Μείωση της ενεργητικότητας, εύκολη κόπωση Δυσκολία στη συγκέντρωση, τη μνήμη και στη δυνατότητα λήψης αποφάσεων Ανησυχία ή ευερεθιστότητα Διαταραχές του ύπνου Διαταραχές της όρεξης Μείωση της σεξουαλικής διάθεσης Σκέψεις θανάτου ή αυτοκτονίας και συχνά απόπειρες αυτοκτονίαςΤα συμπτώματα της μανίαςΣτη διπολική διαταραχή, στον αντίθετο πόλο της κατάθλιψης βρίσκεται η μανία. Η ευφορία, που είναι το χαρακτηριστικό συναίσθημα στη φάση της μανίας, ξεπερνά τα όρια του φυσιολογικού και γίνεται παθολογική. Μιλάμε για μανία όταν τουλάχιστον τρία από τα παρακάτω συμπτώματα εκδηλώνονται ταυτόχρονα, συνοδευόμενα από ευφορική ή ευερέθιστη διάθεση, και είναι παρόντα κατά το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, σχεδόν κάθε ημέρα και για διάστημα μεγαλύτερο της μιας εβδομάδας. Τα περισσότερα συμπτώματα της μανίας είναι αντίθετα από αυτά της κατάθλιψης.Στη φάση ενός μανιακού επεισοδίου ένα άτομο μπορεί να εμφανίσει:Υπερβολικά ευφορική διάθεση, υπεραισιοδοξία Έντονη δραστηριότητα Εκνευρισμό, ανησυχία, ευερεθιστότητα Παρορμητική ή επιθετική συμπεριφορά Γρήγορη και συχνά ανοργάνωτη σκέψη και ομιλία Διάσπαση προσοχής και αδυναμία συγκέντρωσης Μειωμένη ανάγκη για ύπνο Υπερεκτίμηση δυνάμεων και ικανοτήτων, ιδέες μεγαλείου Περιορισμένη κριτική ικανότητα, που επηρεάζει την επαφή του με την πραγματικότητα Έντονα υπερκαταναλωτική συμπεριφορά, αλόγιστες οικονομικές δαπάνες Σεξουαλική υπερδραστηριότητα Κατάχρηση ουσιών Αδυναμία κατανόησης του νοσηρού της κατάστασηςΠρόδρομα συμπτώματαΤις περισσότερες φορές, η αλλαγή στη διάθεση δεν συμβαίνει εντελώς ξαφνικά. Μερικές φορές, περιστατικά της ζωής ενός ατόμου, ακόμη κι αν αυτά φαίνονται ασήμαντα, μπορεί να πυροδοτήσουν αυτή την αλλαγή, η οποία συνήθως αρχίζει να εμφανίζεται με κάποια προειδοποιητικά σημάδια, που υποδηλώνουν ότι κάτι πρόκειται να συμβεί άμεσα. Τις πρώτες φορές, το πιο πιθανό είναι το άτομο με διπολική διαταραχή να μην προσέξει αυτά τα σημάδια εγκαίρως. Σταδιακά, όμως, μπορεί να μάθει να τα αναγνωρίζει μόνο του, ή με τη βοήθεια του συντρόφου, της οικογένειας ή των φίλων του. Τα προειδοποιητικά σημάδια είναι συνήθως διαφορετικά για το κάθε άτομο.Πώς εισβάλλει η κατάθλιψηΑκεφιά, θλίψη, απαισιοδοξία Ατονία, αδυναμία, εύκολη κόπωση Άγχος, δυσφορία Διαταραχές του ύπνου Περιορισμένο ενδιαφέρον για κοινωνικές επαφές Μειωμένες δραστηριότητες Πώς εισβάλλει η μανίαΥπερένταση, ανησυχία Πολλές κοινωνικές επαφές, υπερδραστηριότητα Περιορισμένη ανάγκη για ύπνο Υπερβολική  αισιοδοξία, ευφορική διάθεση Φλυαρία, σπατάλες και υπερκαταναλωτική συμπεριφοράΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΠΟΛΙΚΗΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗΣ Στην αντιμετώπιση της διπολικής διαταραχής ο δρόμος προς την πλήρη και οριστική θεραπεία δεν είναι εύκολος. Υπάρχουν όμως αρκετοί τρόποι που μπορούν να βοηθήσουν το άτομο με διπολική διαταραχή όχι μόνο να βελτιώσει την κατάσταση του, αλλά και να διατηρηθεί σε αυτή την καλή κατάσταση. Κανείς από αυτούς δεν είναι αποτελεσματικός στο 100% των περιπτώσεων. Ωστόσο, οι πιθανότητες για επιτυχή θεραπευτική αντιμετώπιση αυξάνουν όταν ακολουθείται ο κατάλληλος για το κάθε άτομο θεραπευτικός συνδυασμός.Ι. Φαρμακευτική αγωγήΤα φάρμακα αποτελούν το θεμελιώδη λίθο στη θεραπεία της διπολικής διαταραχής. Μελέτες των τελευταίων 20 ετών έχουν δείξει ότι τα άτομα που λαμβάνουν τα κατάλληλα φάρμακα παραμένουν καλά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, συγκρινόμενα με εκείνα που δεν παίρνουν φάρμακα.Στόχος της φαρμακευτικής αγωγής είναι η αντιμετώπιση των οξέων συμπτωμάτων και η πρόληψη των υποτροπών. Σε πρώτη φάση δηλαδή, ο στόχος είναι να αντιμετωπιστούν τα οξέα συμπτώματα της κατάθλιψης ή της μανίας, να μειωθεί η ένταση και να περιοριστεί η διάρκειά τους. Στη συνέχεια, γίνεται προσπάθεια για τη διατήρηση αυτής της βελτίωσης και για έλεγχο της κυκλικής πορείας της διπολικής διαταραχής, δηλαδή για πρόληψη μιας πιθανής υποτροπής.Η θεραπεία είναι σύνθετη, καθώς υπάρχουν πολλά διαφορετικά συμπτώματα που απαιτούν την προσοχή του ειδικού. Αυτός είναι και ο λόγος που συχνά συνταγογραφείται ένας συνδυασμός διαφορετικών φαρμάκων. Είτε μόνα, είτε σε συνδυασμό, τα φάρμακα συνταγογραφούνται με κριτήριο την προσωπικότητα του ασθενή και τη φάση της διαταραχής.Τα σταθεροποιητικά της διάθεσης είναι φάρμακα που διασφαλίζουν ότι η διάθεση του ατόμου όχι μόνο θα γίνει αλλά και θα παραμείνει φυσιολογική. Το λίθιο είναι το πιο παλιό και το πιο διαδεδομένο σταθεροποιητικό. Κάποιες άλλες ουσίες, που αρχικά προορίζονταν για τη θεραπεία της επιληψίας, βρέθηκε στη συνέχεια ότι μπορούν να δράσουν και ως σταθεροποιητικά της διάθεσης. Τα σταθεροποιητικά της διάθεσης χρησιμοποιούνται στη θεραπεία της οξείας μανίας, αλλά κυρίως στη σταθεροποίηση της διάθεσης και την πρόληψη μελλοντικών υποτροπών.Τα νεότερα (άτυπα) αντιψυχωσικά χρησιμοποιούνται κυρίως για την αντιμετώπιση των φάσεων της μανίας και των οξέων μανιακών επεισοδίων. Ορισμένα από αυτά έχει βρεθεί ότι σε κατάλληλη δόση βελτιώνουν τη διάθεση του ασθενή και κατά την καταθλιπτική φάση, αλλά και ότι δρουν ως σταθεροποιητικά της διάθεσης. Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκονται συνεχιζόμενες έρευνες, που διερευνούν αυτές τις νέες θεραπευτικές δυνατότητες. Όλα τα προαναφερθέντα φάρμακα δε διαφέρουν μόνο στην αποτελεσματικότητά τους, αλλά και στις ανεπιθύμητες ενέργειές τους.Τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα χορηγούνται στη φάση της οξείας κατάθλιψης, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις εκείνες που τα συμπτώματα αντιστέκονται στα σταθεροποιητικά της διάθεσης.Κάθε φάρμακο έχει, ασφαλώς, πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα.  Ο πιο κατάλληλος άνθρωπος, που θα συμβουλεύσει υπεύθυνα για τη φαρμακευτική αγωγή που ενδείκνυται για την περίπτωση του κάθε ασθενή, είναι αποκλειστικά και μόνο ο ψυχίατρός του.ΙΙ. Ψυχοκοινωνικές θεραπείεςΕκτός από τη φαρμακευτική αντιμετώπιση, οι ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις συμπληρωματικά στη φαρμακευτική αγωγή, μπορούν να συμβάλουν σημαντικά, παρέχοντας στήριξη και εκπαίδευση στα άτομα με διπολική διαταραχή και στις οικογένειές τους.Οι θεραπείες αυτού του τύπου παρέχονται συνήθως από ψυχολόγο, κοινωνικό λειτουργό ή σύμβουλο ψυχικής υγείας, σε συνεργασία με τον ψυχίατρο που παρακολουθεί τον ασθενή, έτσι ώστε να υπάρχει μια συνολική, πολύπλευρη και ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του ατόμου με διπολική διαταραχή. Η διάρκεια, η συχνότητα και ο τύπος της θεραπείας ποικίλει και εξαρτάται από τις ανάγκες του ατόμου που νοσεί. Είναι πάντα χρήσιμο να γνωρίζει κανείς τι του συμβαίνει, ποιο ακριβώς είναι το πρόβλημά και πως αντιμετωπίζεται.Η Ψυχοεκπαίδευση είναι μια σύγχρονη θεραπευτική παρέμβαση η οποία παρέχει ενημέρωση για τη νόσο και εκπαίδευση για την έγκαιρη αναγνώριση των πρώιμων προειδοποιητικών συμπτωμάτων της υποτροπής, τη συστηματική λήψη της φαρμακευτικής αγωγής, την αντιμετώπιση του στρες και των προβλημάτων που προκύπτουν από τη διαταραχή. Η παρέμβαση αυτή μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη τόσο για το άτομο με διπολική διαταραχή, όσο και για την οικογένειά του.Η Γνωσιακή – Συμπεριφορική ψυχοθεραπεία βοηθάει το άτομο με διπολική διαταραχή να τροποποιήσει εκείνες τις απόψεις που τον οδηγούν σε δυσλειτουργία και σχετίζονται με την ασθένεια.Η Οικογενειακή Θεραπεία βασίζεται στη χρήση συγκεκριμένων στρατηγικών που έχουν ως  στόχο τη μείωση του άγχους που βιώνει η οικογένεια, το οποίο μπορεί να ενισχύει τα συμπτώματα του ατόμου με διπολική διαταραχή, ή και να απορρέει από αυτά. 

Διαβάστε Περισσότερα »

Όταν η μητέρα εργάζεται και δε δίνει χρόνο στο παιδί;

Όταν η μητέρα εργάζεται και δε δίνει χρόνο στο παιδί;  thumbnail

Τι γίνεται σήμερα που όλες οι μητέρες εργάζονται; Η μυρωδιά, η φωνή της μητέρας τα χάδια και οι χειρισμοί δεν μπορούν να λείψουν. Πρέπει να μείνουν τα ίδια και να επαναλαμβάνονται για να νιώθει το παιδί ασφάλεια. Γράφει ο ψυχίατρος- ψυχοθεραπευτής, Ματθαίος Γιοσαφάτ. To παιδί πρέπει να μπορεί να σκεφτεί. Πεινώ και η μάνα μου θα κάνει αυτό ή πονάω και θα κάνει το άλλο. Όταν υπάρχει αλληλουχία των χειρισμών της μητέρας αρχίζει το παιδί και έχει μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στο περιβάλλον στη μάνα του. Τώρα, με πέντε μητέρες , η γιαγιά, η Φιλιππινέζα ή οποιαδήποτε άλλη είναι δύσκολο και έχει τεράστιες συνέπειες για τα παιδιά. Άλλο το ηχόχρωμα της φωνής άλλο το χάδι. Το παιδί μπερδεύεται δεν είναι ακόμα έτοιμο να μάθει. Και τα παιδιά όταν μεγαλώνουν είναι επαναστατημένα. Βγαίνει ο θυμός που έχει  μαζέψει το βρέφος για την ανεπαρκή φροντίδα. Όταν έχει πολλές μητέρες το βρέφος νιώθει ανασφάλεια, έλλειψη αυτοεκτίμησης δυσκολία να καταλάβει τον εαυτό του και τον κόσμο, μιλάμε για ένα άγχος αφανισμού που είναι η πηγή του άγχους που έχουμε αργότερα. Έρχονται μετά στον ψυχίατρο με άγχος φοβίες, πανικούς. Η βάση όλων των ψυχιατρικών συμπτωμάτων είναι το άγχος θανάτου. Αυτό δημιουργείται τον πρώτο χρόνο. Εάν τότε δε δημιουργηθεί τίποτε μετά δε θα νιώθετε τίποτα αρνητικό. Μπορεί να έχετε στεναχώριες αλλά αυτό το άγχος το έχουν, όσοι το έχουν, χωρίς να συμβαίνει κάτι ιδιαίτερο. Εκεί που κάθεται, σου λέει ο ασθενής, τον πιάνει ένας πανικός ένα καταλυτικό άγχος ότι θα πεθάνει. Τρέμει από φόβο. Και βέβαια η κρίση περνάει δίχως να πεθάνει. Είναι πολύ συχνό φαινόμενο σήμερα και σε νέους 15, 25, 30 ετών γι´αυτό και το xanax μαζί με το λεξοτανίλ έχουν γίνει τα καθημερινά χάπια του Έλληνα σε ποσοστό 30% και παραπάνω. Τα παιδιά εκτός από το άγχος έχουν άλλες δυο δυνατότητες. Κάποια γίνονται επιθετικά. Κλαίνε, διεκδικούν, φωνάζουν δε λένε να ησυχάσουν με τίποτα. Έρχονται κάποιες μητέρες και μου λένε. Τι να του κάνω; Δεν κοιμάται, δεν τρώει, φωνάζει... βγάζει τα μάτια του μικρότερου αδερφού αργότερα. Αυτά τα παιδιά έχουν θυμώσει τότε με τη μητέρα Οι πρώτοι πανικοί είναι όταν μεγαλώνει πέφτει κάτω, χτυπιέται. Αργότερα αυτά τα παιδιά θα τα σπάσουν στην Αθήνα στο σχολείο, μέσα στο γήπεδο. Η σχολική βία είναι φοβερή ανάμεσα στα παιδιά. Τα ίδια τα παιδιά συνδέονται αργότερα με κοινωνικές απαιτήσεις, απεργίες... Πολλοί τέτοιοι άνθρωποι μπορεί να κάνουν αργότερα αποδεκτές δουλειές. Επί παραδείγματι βίαιοι άνθρωποι γίνονται χειρουργοί, μετατρέπουν ένα σαδιστικό κομμάτι μέσα τους- που αν δεν το έχεις δε γίνεσαι καλός χειρουργός- σε κοινωνικά αποδεκτή μορφή και είναι χρήσιμοι για την κοινωνία. Άλλα παιδιά πιο αδύναμα γίνονται πιο παθητικά. Είναι τα παιδιά που δε μιλάνε από βρέφη ακόμα είναι τα παιδιά που είναι πολύ ήσυχα. Αυτά έχουν άλλα προβλήματα καθώς μεγαλώνουν. Όταν είναι μικρά γίνονται αυτιστικά, ψυχωσικά, με διάφορα παιδοψυχιατρικά σύνδρομα. Αργότερα θα είναι άνθρωποι φοβισμένοι , μαζεμένοι, δε θα εμπιστεύονται τους άλλους. Απόσπασμα από το βιβλίο "Μεγαλώνοντας στην ελληνική οικογένεια", εκδόσεις ΑΡΜΟΣ.

Διαβάστε Περισσότερα »

Αν η γυναίκα βγάζει πιο πολλά χρήματα από τον άνδρα;

Αν η γυναίκα βγάζει πιο πολλά χρήματα από τον άνδρα; thumbnail

Είμαι 47 ετών ιδιωτική υπάλληλος. Ο άνδρας μου μέχρι πρόσφατα είχε δυο δουλειές μία βασική και άλλη μία περιστασιακή από την οποία κέρδιζε αρκετά χρήματα. Πρόσφατα η επιχείρηση στην οποία εργαζόταν έκλεισε και παρέμεινε πλέον με μία εργασία. Το θέμα που με απασχολεί είναι όχι μόνο το ότι μειώθηκε το οικογενειακό μας εισόδημα. Πλέον βγάζει λιγότερα χρήματα από εμένα και αυτό έχει δημιουργήσει προβλήματα στη σχέση μας γιατί καταλαβαίνω πως έχει γίνει απέναντί μου επιθετικός και ανταγωνιστικός. Πολλές φορές αναφέρει με παράπονο "κανόνισε εσύ τα οικονομικά μας αφού βγάζεις περισσότερα..." Δε φταίω γι αυτή την κατάσταση, θέλω να κάνω μια κουβέντα μαζί του αλλά δεν ξέρω τι να του πω. Χρειάζομαι μια συμβουλή από τους ειδικούς σας, ευχαριστώ.  Μιλήσαμε με τον συνεργάτη μας, κύριοΧρήστο Ζιούβα, Ψυχοθεραπευτή-Οικογενειακό θεραπευτή και συνεργάτη του Εργαστηρίου Διερεύνησης Ανθρώπινων Σχέσεων. Πώς επηρεάζεται μια σχέση όταν ο ένας σύντροφος κερδίζει από την εργασία του περισσότερα από τον άλλον; Όλα τα ζευγάρια έχουν να διαπραγματευτούν θέματα δύναμης και οικειότητας. Ποιος αποφασίζει και σε ποια θέματα; Πόσο κοντά είναι ο ένας στον άλλο και πόσο δικαιούνται να κινούνται αυτόνομα; Η διαφορετική δυνατότητα που έχει κάθε σύντροφος σε διαφορετικές χρονικές περιόδους να συνεισφέρει στα οικονομικά σίγουρα ανατρέπει το ισοζύγιο δύναμης και συχνά επιδρά και στο πόσο κοντά ή μακριά έρχονται ο ένας με τον άλλο. Μια συντροφική σχέση χρειάζεται πολύ περισσότερα από χρήματα για να ευδοκιμήσει. Το χρήμα εκτός από αναγκαίο για την επιβίωση μας, έχει και μεταφορική σημασία. Για παράδειγμα μια χειρονομία οικονομικού χαρακτήρα,  μπορεί να έχει διαμετρικά αντίθετα νοήματα: από την μια μπορεί να σημαίνει εξαγοράζω τον θυμό του άλλου ή καταλαγιάζω τις ενοχές μου ή από την άλλη, αναγνωρίζω τις ανάγκες σου, σε σκέφτομαι και ψάχνω τρόπους να σε φροντίσω. Μια συζήτηση για το τι συνεισφέρει καθένας σε μια σχέση  θα είναι αδιέξοδη αν δεν συμπεριλάβει εκτός από την εισοδηματική διάσταση και το πώς αλλιώς νιώθει ο καθένας ότι  υποστηρίζει και θρέφει μια σχέση. Επίσης, μια τέτοια συζήτηση δεν πρέπει να περιοριστεί στην παρούσα χρονική συγκυρία. Οι άνθρωποι νιώθουν συχνά αδικημένοι όταν δεν συνυπολογίζεται η συνεισφορά τους σε προηγούμενες δύσκολες περιόδους της σχέσης ή του συντρόφου τους. Οι άνδρες παραδοσιακά έχουν γαλουχηθεί να παίξουν το ρόλο του «κουβαλητή» στην οικογένεια. Όταν η οικονομική κρίση τους στερεί ή αποδυναμώνει αυτό τον ρόλο, μπορεί να νιώσουν έντονη απουσία νοήματος και απαξίωση προς τον εαυτό. Το ζευγάρι χρειάζεται να βρει νέα κατανομή αρμοδιοτήτων και κυρίως να αναγνωριστεί η νέα συμβολή του καθένα στην καινούργια συνθήκη.

Διαβάστε Περισσότερα »

Μπορούν τα παιδιά να νοσήσουν από σχιζοφρένεια;

Μπορούν τα παιδιά να νοσήσουν από σχιζοφρένεια;  thumbnail

Περίπου το 1% του πληθυσμού αναπτύσσει ΣΧ. κατά την διάρκεια της ζωής του. Κατά την διάρκεια ενός έτους περίπου 0,11 - 0,14 ανά 1000 άτομα θ εμφανίσουν για πρώτη φορά σχιζοφρένεια. Μια δεδομένη χρονική στιγμή, 2,5 - 5 ανά 1000 άτομα έχουν την διάγνωση της σχιζοφρένειας. Τα δεδομένα αυτά αναγόμενα στον Ελληνικό πληθυσμό σημαίνουν ότι κάθε χρόνο περιμένουμε στην Ελλάδα 1000 - 1500 περίπου άτομα να εμφανίσουν για πρώτη φορά ΣΧ., 25000 - 50000 άτομα πάσχουν από αυτή μια δεδομένη χρονική στιγμή και 100000 περίπου Έλληνες θα αναπτύξουν ΣΧ. κατά την διάρκεια της ζωής τους. Άραγε η σχιζοφρένεια αφορά και τα παιδιά; Γράφει ο Επίκουρος Καθηγητής Ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Πέτρος Σκαπινάκης.Η διαταραχή εμφανίζεται το ίδιο συχνά σε άντρες και γυναίκες και οι πληροφορίες που αναφέρονται σ'αυτό το κείμενο ισχύουν και για τα δύο φύλα. Μια διαφορά μεταξύ των δύο φύλων αφορά την ηλικία εμφάνισης των πρώτων ψυχωτικών εκδηλώσεων : οι άντρες νοσούν πιό συχνά μεταξύ 15 - 25 ετών και οι γυναίκες μεταξύ 25 - 35 ετών.Μπορούν τα παιδιά να νοσήσουν από Σχιζοφρένεια;  Παιδιά πάνω από 5 ετών μπορούν να αναπτύξουν ΣΧ αλλά γενικά η νόσος είναι πολύ σπάνια πριν την εφηβεία. Επιπλέον, δεν έχει ακόμη ξεκαθαριστεί η σχέση της ΣΧ της παιδικής ηλικίας με εκείνη που αναπτύσσεται στους εφήβους και ενηλίκους. Αν και μερικοί ενήλικοι που αναπτύσσουν ΣΧ σαν παιδιά ήταν 'διαφορετικοί', τα ψυχωτικά συμπτώματα της ΣΧ των ενηλίκων (π.χ. ψευδαισθήσεις, παραλήρημα, ασύνδετος λόγος) σπάνια εμφανίζονται στα παιδιά. Ποια είναι τα αίτια της Σχιζοφρένειας;  Δεν έχει βρεθεί έως τώρα κάποιο μοναδικό αίτιο για την ΣΧ. 1/4πως και με πολλά άλλα νοσήματα της Ιατρικής, φαίνεται ότι γενετικοί παράγοντες δημιουργούν μια προδιάθεση στη ΣΧ, ενώ περιβαλλοντικοί παράγοντες συμμετέχουν σε διαφορετικό βαθμό στην εκδήλωσή της . Οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει ως προς το ποιοί παράγοντες είναι εκείνοι που μπορεί να συμβάλλουν στην εκδήλωση της ΣΧ. Μέχρι στιγμής δεν έχει βρεθεί κανένα υπεύθυνο γονίδιο, ούτε κάποια ειδική βιοχημική ανωμαλία. Επίσης κανένα στρεσογόνο γεγονός δεν μπορεί από μόνο του να προκαλέσει ΣΧ.Είναι κληρονομική η ΣΧ; Είναι γνωστό από παλιά ότι η ΣΧ έχει κληρονομική βάση. Οι στενοί συγγενείς των ασθενών με ΣΧ έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να προσβληθούν από αυτή απ'ότι ο γενικός πληθυσμός. Για παράδειγμα, εάν κάποιος έχει έναν γονιό με ΣΧ. η πιθανότητα να προσβληθεί κατά την διάρκεια της ζωής του από ΣΧ. είναι περίπου 10%. Για την σύγκριση, ένα άτομο χωρίς κληρονομικότητα, έχει πιθανότητα περίπου 1% να προσβληθεί κατά την διάρκεια της ζωής του από ΣΧ.Τα τελευταία 25 χρόνια, δύο ομάδες ιδιαίτερα εκλεπτυσμένων ερευνών κατέδειξαν την σημασία των γενετικών παραγόντων στην ανάπτυξη της σχιζοφρένειας. Η πρώτη ομάδα ερευνών, μελέτησε την συχνότητα ΣΧ. σε πανομοιότυπους και μη-πανομοιότυπους διδύμους (μελέτες διδύμων ). Οι πανομοιότυποι δίδυμοι προέρχονται από το ίδιο ωάριο ('μονοωογενείς') και γι'αυτό έχουν 100% ίδιο γενετικό υλικό. Οι δίδυμοι που προέρχονται από δύο διαφορετικά ωάρια ('διωογενείς') δεν μοιάζουν περισσότερο απ'ότι δύο κανονικοί αδερφοί : έχουν κοινό το 50% του γενετικού υλικού. Η άλλη ομάδα ερευνών μελέτησε υιοθετημένα παιδιά γονιών με ΣΧ. ( μελέτες υιοθεσίας ). Οι πρόσφατες μελέτες διδύμων επιβεβαίωσαν τις παλιότερες και λιγότερο εξονυχιστικές μελέτες. Το γενικό τους συμπέρασμα είναι ότι ζεύγη πανομοιότυπων διδύμων εμφανίζουν πολύ συχνότερα ΣΧ. Σε σχέση με ζεύγη διωογενών διδύμων ( δηλαδή οι πανομοιότυποι δίδυμοι νοσούν πιό συχνά ΚΑΙ οι δύο από ΣΧ. σε σχέση με τους διωογενείς). Μολονότι οι μελέτες διδύμων φανερώνουν με τρόπο αδιαμφισβήτητο τη σημασίατων γενετικών παραγόντων στην γένεση της ΣΧ., ωστόσο δεν εξηγούν απόλυτα το φαινόμενο. Το γεγονός ότι ο πανομοιότυπος δίδυμος αδερφός ατόμου που πάσχει από ΣΧ. δεν έχει πιθανότητα να νοσήσει 100% αλλά περίπου 40%-60%, σημαίνει ότι (όσο ψηλή και αν είναι η πιθανότητα αυτή - συγκρίνετε με το 1% του γενικού πληθυσμού) και άλλοι παράγοντες του περιβάλλοντος πρέπει να συμμετέχουν Οι μελέτες υιοθεσίας εστίασαν το ενδιαφέρον τους σε υιοθετημένα παιδιά για να εξετάσουν την σχετική σημασία κληρονομικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Στην καλύτερη εργασία αυτού του είδους, που έχει γίνει στη Δανία, μελετήθηκαν παιδιά που είχαν γονείς με ΣΧ. και τα οποία υιοθετήθηκαν από άλλες οικογένειες. Τα παιδιά αυτά συγκρίθηκαν με υιοθετημένα παιδιά που οι βιολογικοί τους γονείς δεν έπασχαν από ΣΧ. Η μελέτη αυτή και άλλες παρόμοιες έδειξαν ότι τα παιδιά που οι βιολογικοί τους γονείς έχουν ΣΧ. έχουν περισσότερες πιθανότητες να νοσήσουν από ΣΧ. ακόμη και όταν δεν υπάρχει προσωπική επαφή (και άρα επίδραση του 'περιβάλλοντος') όπως συμβαίνει στα υιοθετημένα παιδιά. 1/4λες οι έρευνες δείχνουν ότι η ΣΧ. έχει κληρονομική βάση, αλλά ο βαθμός της γενετικής επίδρασης παραμένει ακόμη αδιευκρίνιστος. Οι περισσότεροι επιστήμονες συμφωνούν ότι αυτό που μπορεί να κληρονομείται είναι η ευπάθεια προς τη νόσο - μιά κληρονομική προδιάθεση η οποία σε συνδυασμό με κάποιους άλλους παράγοντες μπορεί να οδηγεί στη ΣΧ. Αυτή η προδιάθεση μπορεί να έχει την μορφή κάποιας βιοχημικής ή ενζυμικής ανωμαλίας, μιάς λεπτής νευρολογικής βλάβης, ή κάποια άλλη μορφή ή ακόμη και συνδυασμό τους.Μέχρι σήμερα δεν γνωρίζουμε πώς μεταβιβάζεται η κληρονομική αυτή προδιάθεση και έτσι δεν είμαστε σε θέση να προβλέψουμε με ακρίβεια εάν ένα συγκεκριμένο άτομο πρόκειται να νοσήσει ή όχι. Σε μερικούς ανθρώπους, ο γενετικός παράγοντας μπορεί να είναι κρίσιμος για την ανάπτυξη της νόσου, σε άλλους μπορεί να μην είναι.Μήπως η ΣΧ. οφείλεται στον τρόπο που μεγαλώνουν οι γονείς τα παιδιά τους ; Οι περισσότεροι ερευνητές σήμερα συμφωνούν ότι οι γονείς δεν προκαλούν την ΣΧ. Σε παλιότερες εποχές υπήρχε μιά τάση από μερικούς ειδικούς να κατηγορούν τους γονείς για την διαταραχή του παιδιού τους. Σήμερα, η στάση αυτή θεωρείται όχι μόνο ανακριβής αλλά και αντιπαραγωγική. Σήμερα, οι ειδικοί προσπαθούν να εντάξουν όλη την οικογένεια στο θεραπευτικό πρόγραμμα, ενώ επίσης δείχνουν ιδιαίτερη ευαισθησία και κατανόηση στο βαρύ φορτίο που η οικογένεια σηκώνει όταν τύχει κάποιο μέλος της να έχει ΣΧ.Οφείλεται η ΣΧ. σε κάποια βιοχημική ανωμαλία; Αν και κανένας νευροβιοχημικός αιτιολογικός παράγοντας δεν έχει μέχρι στιγμής συνδεθεί απόλυτα με την ΣΧ., ωστόσο η γνώση σχετικά με την βιοχημεία του εγκεφάλου και η σχέση της με την ΣΧ. αυξάνεται πολύ γρήγορα. Εδώ και πολλά χρόνια οι νευρομεταβιβαστές - ουσίες που επιτρέπουν την επικοινωνία μεταξύ των νευρικών κυττάρων του εγκεφάλου - έχουν ενοχοποιηθεί για την γένεση της ΣΧ. Φαίνεται πιθανό η νόσος να σχετίζεται με μια διαταραχή της ισορροπίας των περίπλοκων και αλληλοσυσχετιζόμενων χημικών συστημάτων του εγκεφάλου. Μολονότι δεν έχουμε ακόμη οριστικές απαντήσεις, η έρευνα πάνω στην ΣΧ. είναι και πολύ δραστήρια και συναρπαστική.Οφείλεται η ΣΧ. σε δομική ανωμαλία του εγκεφάλου; Το ενδιαφέρον γι'αυτήν την ερώτηση αναθερμάνθηκε μετά την ανακάλυψη της αξονικής τομογραφίας - ένα είδος ακτινογραφίας με το οποίο μπορούμε να δούμε με αρκετή σαφήνεια τον ζωντανό εγκέφαλο . Μερικές μελέτες που χρησιμοποίησαν την τεχνική αυτή έδειξαν ότι οι ασθενείς με ΣΧ. παρουσιάζουν πιό συχνά ανωμαλίες της δομής (της κατασκευής) του εγκεφάλου απ'ότι υγιείς άνθρωποι της ίδιας ηλικίας (π.χ. οι εσωτερικές κοιλότητες του εγκεφάλου -οι κοιλίες του εγκεφάλου - παρουσιάζονται μεγαλύτερες). Πρέπει όμως να τονιστεί ότι όλες αυτές οι ανωμαλίες που έχουν αναφερθεί είναι αφενός πάρα πολύ λεπτές και αφετέρου ούτε είναι χαρακτηριστικές της ΣΧ. ούτε συναντώνται μόνο σε άτομα με ΣΧ.

Διαβάστε Περισσότερα »

Αυτοεκτίμηση:Βελτιώνει την επίδοση στις εξετάσεις!

Οι γονείς ανησυχούν πολύ για τις επιδόσεις των παιδιών στο σχολείο και έχουν δίκιο. Οι μελέτες όμως που  έχουν δίκιο. Οι μελέτες που έχουν γίνει όμως μέχρι σήμερα καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι μοναδικό μέλημα των γονιών δεν πρέπει να είναι πώς θα βοηθήσουν το παιδί στα μαθήματα. Δεν είναι απλά να εξετάσουν το παιδί αν έχει διαβάσει τα μαθήματά του μέσα στη διάρκεια της ημέρας ή αν έχει προετοιμαστεί καλά για τις εξετάσεις. Οι γονείς πρέπει να δημιουργούν υπεύθυνα άτομα αλλά κυρίως άτομα με αυτοπεποίθηση.  Γράφει ο ψυχοθεραπευτής, Christophe AndreΌσο υψηλότερη είναι η αυτοπεποίθηση ενός παιδιού τόσο καλύτερες επιδόσεις θα έχει στο σχολείο και στις εξετάσεις. Ανάλογα με την αυτοεκτίμησή του το παιδί του το παιδί θα χρησιμοποιήσει και τους κατάλληλους μηχανισμούς για να επιλύσει τις δυσκολίες που θα συναντήσει στο σχολείο και στο διάβασμα. Γιατί; Γιατί θα καταφέρει να έχει μεγαλύτερη ευκολία προσαρμογής στη δυσκολία. Γιατί θα βλέπει με σιγουριά το μέλλον του και θα αντιμετωπίζει με περισσότερο θάρρος την πραγματικότητα: Ένας 15χρονος μαθητής κάποτε μου είχε πει. "Η περασμένη χρονιά ήταν πολύ δύσκολη για μένα. Είχα μείνει πολύ πίσω, κυρίως στα μαθηματικά. Μίλησα με τον πατέρα μου και μου ανέφερε πως και εκείνος αντιμετώπιζε τις δυσκολίες. Μου έδειξε τον εαυτό του σαν παράδειγμα. Δες μου είπε, και εγώ αντιμετώπιζα δυσκολίες και έγινα πολιτικός μηχανικός! Μου έδωσε πολύ κουράγιο το παράδειγμά του! Δούλεψα περισσότερο όταν κατάλαβα ότι μπορώ να τα καταφέρω. Το επόμενο τρίμηνο οι βαθμοί στα μαθηματικά ήταν πολύ καλύτεροι!"Τι συμβαίνει όταν η αυτοεκτίμηση του παιδιού είναι χαμηλή; Δεν καταβάλλει την απαιτούμενη προσπάθεια γιατί τα βλέπει όλα αρνητικά.Κρατά μια μοιρολατρική στάση και δεν μπορεί να αλλάξει τις επιδόσεις του. Είναι σίγουρο πώς δεν θα τα καταφέρει ό, τι και αν κάνει.Μια 18χρονη μου είχε αναφέρει κάποτε."Όταν έφτασα στη Β λυκείου σταμάτησα τις σπουδές μου. Η χρονιά είχε ξεκινήσει άσχημα από την αρχή δεν μπορούσα να παρακολουθήσω τους εντατικούς ρυθμούς που μας επέβαλλαν οι καθηγητές. Μόλις πήρα την πρώτη κακή βαθμολογία άρχισα να έχω αμφιβολίες και να μη θέλω να συνεχίσω. Πέταγα την τσάντα μου σε μια γωνία όταν γύριζα σπίτι και την ξανάνοιγα το πρωί. Έλεγα στον εαυτό μου πώς δεν ήμουν άξια για σπουδές αφού είχα τέτοιο άγχος και χρειαζόμουν τόση προσπάθεια" . Συμβουλές για καλύτερη στήριξη του παιδιού. -Πριν ασχοληθείτε με το πώς θα αυξήσετε την αυτοεκτίμηση του παιδιού σας ασχοληθείτε με τη  δική σας πρώτα! -Η καλύτερη διαπαιδαγώγηση να ξέρετε είναι το παράδειγμά σας. Τα παιδιά αποτυπώνουν και μιμούνται τον τρόπο με τον οποίο εσείς αντιμετωπίζετε τις δυσκολίες σας.  -Να εκδηλώνετε συστηματικά την αγάπη σας προς αυτά. -Ποτέ μην κάνετε ψυχολογικό εκβιασμό. Μην δείξετε ποτέ ότι αν δεν τα πάνε καλά στις εξετάσεις ή αν δεν διαβάσουν όσο θα έπρεπε, θα αλλάξουν τα δικά σας συναισθήματα. "Μη λέτε πολύ με στεναχώρησες. Με απογοήτευσες". Είναι καλύτερα να πείτε "Θα ήταν καλό να το είχες κάνει διαφορετικά ή να είχες διαβάσει πιο πολύ". -Δείξτε ενδιαφέρον για όλες τις ασχολίες και τα ενδιαφέροντά του. Όχι μόνο για το διάβασμα. -Μάθετε στο παιδί πώς μια αποτυχία δεν πρέπει να μας οδηγεί στην κατάρρευση. Με ποιο τρόπο; Μα φυσικά με τη δική σας συμπεριφορά, το δικό σας παράδειγμα. -Μη το συγκρίνετε ποτέ με άλλα παιδιά, αδέρφια, ξαδέρφια, φίλους. -Μη το αφήσετε να κλειστεί στον κόσμο του αν νιώσει απογοητευμένο από τις επιδόσεις του, μιλήστε μαζί του αναζητήστε τα αίτια.-Να μιλάτε οι δυο σας με το παιδί. Δεν είναι καλό να μιλάτε εκ μέρους και του μπαμπά και της μαμάς. Χρειάζεται να δώσετε στην προσωπική επαφή και επικοινωνία. 

Διαβάστε Περισσότερα »
X

Αγαπητοί αναγνώστες,

Σας ενημερώνουμε ότι το boro.gr προσφέρει καθημερινά (Δευτέρα-Παρασκευή) δωρεάν ψυχολογική υποστήριξη με επαγγελματίες ψυχολόγους.

Κάντε κλίκ εδώ για να συνδεθείτε και να ενημερωθείτε για τις ώρες λειτουργίας.
X