Αρχική / Ψυχολογία (page 641)

Εφηβική ψυχολογία. Ποια λάθη κάνουμε οι γονείς;

Εφηβική ψυχολογία. Ποια λάθη κάνουμε οι γονείς; thumbnail

Η καθηγήτρια ψυχολογίας Φωτεινή Τσαλίκογλου γράφει για την εφηβεία και το μεγάλο στοίχημα των γονιών, των εκπαιδευτικών και της κοινωνίας: τη δημιουργία αυτόνομων ενηλίκων. Άραγε οι γονείς μπορούμε να κατανοήσουμε της εφηβικές ανάγκες; Τι πραγματικά θέλουν τα παιδιά μας; Τα ακούμε ή αρκούμαστε στο να βάζουμε ετικέτες στην συμπεριφορά τους;" τα πλέον σύγχρονα παιδιά με ανοιχτά τα στόματα και τις ψυχές τους στον αέρα". Ανδρέας Εμπειρίκος Η εφηβεία μέσα από την εκπαιδευτική κρίση των ημερών μας, βρίσκεται στο επίκεντρο ενός καθημερινού μυθοπλαστικού λόγου που μετά πάθους αναπτύσσεται και αναπαράγεται δια του Τύπου και των μέσων μαζικής ενημέρωσης. ο έφηβος, στο στόχαστρο, μεταμορφώνεται σε «ήρωα» , άλλοτε σε «υποκινούμενο θύμα» ή «ανατρεπτικό στοιχείο» και άλλοτε πάλι σε «ανεπρόκοπο χαβαλεντζή». Σε κάθε περίπτωση, είτε μέσα από εξωραϊστικές είτε μέσα από δαιμονοποιητικές νουθεσίες, ο έφηβος δε γλυτώνει τη μυθοποίηση. Κι εδώ όμως είναι που χάνεται και διαστρέφεται η δυνατότητα επαφής μας με την πραγματικότητα του εφήβου. Η ψυχολογία θα είχε κάποιο λόγο εδώ, κάποιο λόγο να αρθρώσει προκειμένου να γίνει κατανοητός ο ξεχωριστός ρόλος που διαδραματίζει η περίοδος της εφηβείας στην εξέλιξη του ανθρώπινου ψυχισμού. μια περίοδος. μια περίοδος που ανέκαθεν γεννούσε απορία, θαυμασμό, οργή, τρυφερότητα, φόβο, αγάπη. και έναν καλά συγκαλυμμένο και λογοκριμένο «φθόνο της νεότητας». Πιο υποψιασμένες από εμάς, οι πρωτόγνωρες φυλές αναγνώριζαν την ιδιαιτερότητα της περιόδου αυτής μέσα από την θεσμοθέτηση των τελετουργιών μύησης. Ζώντας χωριστά από την υπόλοιπη κοινότητα, αγόρια και κορίτσια μάθαιναν την τέχνη να γίνουν άντρες και γυναίκες, μέσα από την εκπαίδευση και σκληρές δοκιμασίες (στέρηση ύπνου, τροφής κτλ. ). Επιστρέφοντας στο τέλος της χρονιάς στο χωριό τους περίμεναν γιορτές, πανηγυρισμοί και μια καινούρια θέση με ξεκάθαρους ρόλους και προσδοκίες μέσα στην κοινότητα της φυλής. Με την εξέλιξη αναπόφευκτα προέκυψαν και οι κακοδαιμονίες! Οι δυσδιάκριτοι και αντινομικοί ρόλοι των εφήβων, η αβέβαιη θέση, η σύγχυση ως προς τους ρόλους και την ταυτότητα. μόνος του ο έφηβος καλείται να τα βγάλει πέρα με το αίτημα της ενηλικίωσης σε μια ολοένα και πιο ανταγωνιστική κοινωνία όπου η παρατεταμένη εφηβεία σημαίνει και μια επ’ αόριστον αναβολή πρόσβασης στα κέντρα της εξουσίας. Κι όμως δεν είναι φαινόμενο του αιώνα μας. «Μακάρι η νεότητα να μπορούσε τα χρόνια αυτά να πέσει σε έναν ύπνο βαθύ». η ευχή που διατύπωσε ο Shakespeare στο «Χειμωνιάτικο Παραμύθι» φανερώνει τη διαχρονικότητα της εφηβικής κρίσης. Η ανάπτυξη της επιστημονικής ψυχολογικής σκέψης στη διάρκεια του αιώνα μας κατόρθωσε να ρίξει φως στους δαιδάλους του εφηβικού ψυχισμού. Έγινε φανερό ότι η αποδέσμευση από τις ισχυρές γονεϊκές εικόνες, ο οικογενειακός απογαλακτισμός, βρίσκεται στην καρδιά των διεργασιών της εφηβείας. αμφιθυμίες, φόβοι, αγωνίες, παλινδρομήσεις συνοδεύουν το άλμα προς τα εμπρός, που προϋποθέτει το πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή. Το βασανιστικό ερώτημα «ποιος είμαι» και η αγωνιώδης προσπάθεια του εφήβου να υπάρξει ως ενιαία και ξεχωριστή οντότητα χρωματίζουν με σκοτεινά και φωτεινά χρώματα την εν λόγω κρίσιμη φάση. Αν λάβουμε υπόψη μας αυτά τα δεδομένα που μας προσφέρει η ψυχολογία, έχω την αίσθηση ότι η διαχείριση της σημερινής εκπαιδευτικής κρίσης έχει αποτύχει ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης του εφήβου. Ιδιαίτερα ευαίσθητος στο βλέμμα του άλλου, ο έφηβος θα χρησιμοποιήσει τον άλλο ως καθρέφτη του εαυτού του. Ο μηχανισμός της αυτοεκπληρούμενης προφητείας είναι εδώ δραματικά παρών. «Αν ορίσεις κάτι σαν πραγματικό, γίνεται πραγματικό στις συνέπειές του». «Επικίνδυνο, ανατρεπτικό στοιχείο», ¨χαλεβαντζής», «αθώο θύμα ξένων κέντρων αποφάσεων», τι άλλο κάνουν οι ετικέτες αυτές από το να υπονομεύουν την πιο θεμελιώδη εφηβική διεργασία; Εκείνη που στοχεύει στην αναζήτηση του εαυτού, στη διαμόρφωση του Εγώ μη χειραγωγήσιμου, μη ελεγχόμενου. Η ανάγκη επενέργειας στο περιβάλλον, η μη υποταγή σε ξένους επικαθορισμούς, η ανάγκη να πει «υπάρχω», «εγώ είμαι που θέλω», «εγώ είμαι που επιθυμώ», «τα πράγματα δεν εξελίσσονται ερήμην μου», «είμαι υποκείμενο του λόγου και των επιθυμιών μου». Σε αυτές τις προτάσεις περικλείεται το στοίχημα που θέτει ο έφηβος στον εαυτό του. Α θέλουμε υπεύθυνους και συνειδητούς νέους, αν δεν θέλουμε αλλοτριωμένους, απαθείς και αδιατάρακτους έφηβους, ή αναίτια και ακατάπαυστα εξοργισμένους, οφείλουμε να τους αντιμετωπίσουμε όπως τους αξίζει. Έχω την αίσθηση πως πίσω από το εκπαιδευτικό στοίχημα κρύβεται ένα στοίχημα ακόμα μεγαλύτερο από εκείνο της γνώσης: το στοίχημα μια αυτόνομης ύπαρξης. Ας μην αφήσουμε το στοίχημα αυτό να υπονομευθεί ηθελημένα ή ίσως και αθέλητα.Από το βιβλίο της κυρίας Φωτεινής Τσαλίκογλου, "Η ψυχολογία της καθημερινής ζωής" (εκδόσεις Καστανιώτη) που κυκλοφόρησε το 2008. Το απόσπασμα πρωτοδημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ.

Διαβάστε Περισσότερα »

Γιατί είναι πιο δύσκολη σήμερα η εφηβεία;

Γιατί είναι πιο δύσκολη σήμερα η εφηβεία; thumbnail

«Μακάρι η νεότητα να μπορούσε τα χρόνια αυτά να πέσει σε ύπνο βαθύ». Με αυτά τα λόγια ο Shakespeare καταδεικνύει την κρισιμότητα της εφηβικής περιόδου.Η καθηγήτρια ψυχολογίας Φωτεινή Τσαλίκογλου γράφει για τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν διαχρονικά οι έφηβοι, οι οποίες σήμερα έχουν ενταθεί. Οι εκρηκτικές ψυχικές εναλλαγές, η δυσθυμία, οι απογοητεύσεις, οι οδύνες, οι ευφορικές εξάρσεις του εφήβου κάθε άλλο παρά άγνωστες δεν ήταν. Την εποχή εκείνη, φυσικά, τα εφηβικά πάθη δεν καταγράφονταν με εντυπωσιακούς και συχνά παραπλανητικούς τίτλους στον ανύπαρκτο καθημερινό Τύπο. Τροβαδούροι, μάγοι, εξορκιστές, ποιητές αναλάμβαναν να διαχειριστούν τα πάθη της εφηβικής ψυχής. Δεν έχουμε ωστόσο κανένα λόγο να πιστεύουμε ότι οι γενικής αρμοδιότητας θεραπευτές ήταν λιγότερο αποτελεσματικοί από τους σύγχρονους ειδικούς. -Γιατί είναι εντονότερα σήμερα τα προβλήματα της εφηβείας; Στις μέρες μας, καταπώς φαίνεται, τα δεινό της εφηβείας έχουν κάθε λόγο να εντείνονται. Επιλεκτικά θα μπορούσε εδώ κανείς να αναφέρει μια σειρά νέων δεδομένων, όπως: -Η παρατεταμένη εφηβεία, η αδυναμία πρόσβασης στα κέντρα εξουσίας σε μια κοινωνία που γίνεται ολοένα και πιο ανταγωνιστική. -Η πειθαρχία σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα όπου η παιδεία θυσιάζεται υπέρ μια εργαλειακής, προς αξιοποίηση, γνώσης. -Η χρεοκοπία του ενήλικα που ολοένα και λιγότερο προσφέρεται σαν αντικείμενο ταύτισης, καθώς όλοι οι ενήλικοι λόγοι – ο πολιτικός, ο δημόσιος, ο γονεϊκός – μέρα με τη μέρα δοκιμάζεται ως προς τη χαμένη αξιοπιστία τους. (Δεν πείθουν κανέναν πλέον. Ακόμα λιγότερο τον έφηβο, που περισσότερο από κάθε άλλον, αξιώνει την ανάγκη του ονείρου, της πίστης, του οράματος.) -Σχετίζονται αυτά τα δεδομένα με την αύξηση των αυτοκτονιών των εφήβων; Διερωτάται κανείς αν αυτό το πλαίσιο ως ένα βαθμό ερμηνεύει τις αυξημένες αυτοκτονίες των εφήβων που παρατηρούνται πρόσφατα στη χώρα μας. Στην Ευρώπη η αυτοκτονία σήμερα αναφέρεται ως δεύτερη ή τρίτη αιτία θανάτου για παιδιά ηλικίας 14-18 ετών. Όσο και αν το πολιτισμικό και κοινωνικό πλαίσιο συμβάλλει στην κατανοησιμότητα του φαινομένου, δε δίνει από μόνο του την απάντηση στο εναγώνιο γιατί των ηθελημένων εφηβικών θανάτων. Χρειάζεται πάντα η συνδρομή του συγκεκριμένου ψυχισμού, του συγκεκριμένου έφηβου που θα επιχειρήσει το απονενοημένο διάβημα. Κι εδώ είναι που χρειάζεται να σιωπούν οι σπεύδοντες να ερμηνεύσουν τάχιστα τα πάντα, οι «ειδικοί» των ανθρώπινων συμπεριφορών. Γιατί ο Α’ και όχι ο Β’; Τι αποτρέπει τον Γ’ ακόμα και από τη σκέψη της αυτοκτονίας; Γιατί μια τόσο συνηθισμένη δυσκολία οδήγησε τον Δ’ στο θάνατο; Ανοιχτά ερωτήματα που θα παραμείνουν ανοιχτά όσο η ομαλοποίηση της ψυχής ευτυχώς καθυστερεί εισέτι την εμφάνισή της. Η δυσφορική διάθεση, η κατάθλιψη, που εκδηλώνεται με μείωση της αυτοεκτίμησης, η ενοχή, η βαθμιαία απομόνωση από ουσιαστικές κοινωνικές σχέσεις συνθέτουν την κλινική εικόνα που προηγείται της αυτοκτονίας, Η απώλεια του αντικειμένου, συμβολική ή πραγματική, μοιάζει να είναι καθοριστικής σημασίας για το πέρασμα στην πράξη. «Δεν έχω κανέναν, δεν έχω τίποτα, κανείς δεν με έχει, τίποτα δεν με κρατά», είναι σαν να υπαινίσσεται ο αυτοκτονικός ‘έφηβος. Αν η έννοια της απώλειας είναι η κεντρική στην κατανόηση της αυτοκτονίας, ανοιχτό ας παραμείνει ένα διαταρακτικό ερώτημα: Πόσο η απομαγικοποιημένη εποχή μας συνθέτει από μόνη της μια κουλτούρα της απώλειας, καθώς ένα προς ένα όλα τα άλλοτε σημαντικά αντικείμενα χάνουν το νόημα και τη σημασία τους. Πρόοδος, ευημερία, ειρήνη, συλλογικότητα, ένα προς ένα τα πολύτιμα αντικείμενα χάνουν την αξία τους, απομυθοποιούνται, σαν άλλοι ανήμποροι γονείς θρυμματίζονται μπροστά στα μάτια. Μια τέτοια κουλτούρα απώλειας, που από παντού μας ζώνει, δεν καθιστά τον καθένα μας, δυνητικά, έναν αυτοκτονικό έφηβο;

Διαβάστε Περισσότερα »

Πόσο έχει αλλάξει ο ρόλος του σύγχρονου πατέρα;

Πόσο έχει αλλάξει ο ρόλος του σύγχρονου πατέρα; thumbnail

Οι άνδρες σήμερα έρχονται αντιμέτωποι με μεγάλες αλλαγές στο ρόλο και στις απαιτήσεις που έχει η κοινωνία από αυτούς. Ακόμη πιο απαιτητικά είναι τα πράγματα για τους πατεράδες. Γράφει ο Χρήστος Ζιούβας, Ψυχοθεραπευτής-Οικογενειακός θεραπευτής και σύμβουλος Τοξικοεξαρτήσεων, συνεργάτης του Εργαστηρίου Διερεύνησης Ανθρώπινων Σχέσεων. Ποια είναι η έννοια του σύγχρονου πατέρα; Τι έχει αλλάξει στις μέρες μας; Η βασική διαφορά είναι ότι τα πράγματα είναι πιο πολύπλοκα. Όπως σε όλη μας τη ζωή τα πράγματα έχουν γίνει πιο πολύπλοκα, έτσι και οι ρόλοι που καλούμαστε να παίξουμε στην οικογένεια είναι πια πολυεπίπεδοι και σύνθετοι. Παλαιότερα ήταν πιο δεδομένες και ξακάθαρες οι απαιτήσεις που υπήρχαν για τον ρόλο του πατέρα και της μητέρας στην οικογένεια. Ενώ σήμερα, κυρίως μετά την έξοδο των γυναικών στην αγορά εργασία, και οι απαιτήσεις προς τον πατρικό ρόλο έχουν αντίστοιχα αυξηθεί και έχουν γίνει συνθετότερες.  Ωστόσο, αυτό δεν συμβάδισε με μια ανάλογη εκπαίδευση και προετοιμασία των ανδρών για να αναλάβουν τον πατρικό ρόλο μέσα στις καινούριες προδιαγραφές. Πέρασαν πια οι εποχές που πατέρας σήμαινε κυρίως αυτός που έφερνε στο σπίτι τα αναγκαία για την υλική επιβίωση της οικογένειας και όλα τα άλλα φορτώνονταν στους ώμους της μητέρας.  Σήμερα, αυτό που λέμε σύγχρονος πατέρας έχει να καλύψει μια σειρά από ανάγκες του παιδιού και βέβαια της συζυγικής σχέσης. Όταν μιλάμε για τον σύγχρονο, εμπλεκόμενο στη ζωή του παιδιού πατέρα, ουσιαστικά μιλάμε για μια σειρά από διαφορετικές απαιτήσεις. Μία πρώτη είναι ότι θα πρέπει να έχει υπεύθυνη και συναισθηματική δεμένη σχέση με το παιδί. Η δεύτερη είναι ότι θα πρέπει να είναι φυσικά προσβάσιμος από το παιδί. Μία τρίτη είναι ότι θα πρέπει να εμπλέκεται σε συνεργασία με τη μητέρα στη λήψη αποφάσεων που έχουν να κάνουν με την ανατροφή του παιδιού.  Επομένως, βλέπουμε ήδη ότι ο παλιός ρόλος του οικονομικού αρχηγού της οικογένειας έχει ξεπεραστεί και οι απαιτήσεις είναι πολύ πιο σύνθετες. Πώς αλλάζει η πατρότητα τον άνδρα; Έχουμε δει μια σειρά από θετικές επιπτώσεις που έχει πια στον άντρα. Ο άνδρας ενηλικιώνεται μέσα από την διαδικασία αυτή,  γίνεται πιο υπεύθυνος. Οι άνδρες γίνονται πιο συμπονετικοί μέσα από την πατρότητα, γενικότερα όχι μόνο μέσα στην οικογένεια. Γίνονται πιο γλυκείς και πιο ήπιοι. Συνειδητοποιούν ότι αυτό με το οποίο έχουν γαλουχηθεί, να έχουν δηλαδή τον έλεγχο στα πράγματα, είναι ψευδαίσθηση. Άμα έχει κάποιος παιδί το καταλαβαίνει αυτό. Υπάρχουν πράγματα στα οποία δεν μπορούν να έχουν έλεγχο και συμβιβάζονται με αυτή την ιδέα. Αναπτύσσουν μια ευρύτερη γκάμα ικανοτήτων, με ό,τι αυτό συνεπάγεται, θετικά για την αυτοπεποίθηση τους, νιώθουν πιο ικανοί να ανταπεξέλθουν σε πιο πολύπλοκους ρόλους. Οι πατέρες έχουν να επανεξετάσουν την ισορροπία μεταξύ δουλειάς και οικογένειας. Και ο καθένας δίνει διαφορετικές απαντήσεις σε αυτό. Κάποιοι σπεύδουν να δουλέψουν ακόμα περισσότερο για να παρέχουν περισσότερα στην οικογένεια. Κάποιοι, όμως, επαναπροσδιορίζουν την βαρύτητα που έχει η εργασία, το επάγγελμα, στην ταυτότητά τους και δίνουν έμφαση σε άλλες πλευρές. Κι επίσης έχουμε δει ότι κάνει καλό στην υγεία να γίνεις πατέρας. Διότι οι πατεράδες εμπλέκονται πολύ λιγότερο από τους άντρες που δεν έχουν κάνει παιδιά σε επικίνδυνες συμπεριφορές ποικίλων επιπέδων και προσέχουν πολύ περισσότερο την υγεία τους για ευνόητους λόγους. Ποιες είναι οι διαφορές όσον αφορά τον γονεϊκό ρόλο του  πατέρα και  τη μητέρας, σήμερα; Ο τρόπος που οι πατεράδες ανατρέφουν τα παιδιά τους είναι ποιοτικά διαφορετικός από τον τρόπο που σχετίζονται οι μητέρες με τα παιδιά τους. Ένα κοινό εύρημα που έχουμε είναι ότι οι πατεράδες παίζουν με τα παιδιά με πολύ διαφορετικό τρόπο από ό,τι οι μητέρες. Οι μητέρες, για παράδειγμα, χρησιμοποιούν αρκετά παιχνίδια και το παιχνίδι τους πολλές φορές έχει ένα πιο διδακτικό χαρακτήρα, ενώ οι πατεράδες είναι πιο προσανατολισμένοι στη δράση, τείνουν να ενεργοποιούν τα παιδιά, να τα ζωντανεύουν πολύ στο παιχνίδι τους, πολλές φορές το κύριο παιχνίδι που χρησιμοποιούν είναι το ίδιο τους το σώμα, η σωματική επαφή με το παιδί. Οι μνήμες που πολλοί έχουμε είναι να παλεύουμε ή να ερχόμαστε σε κόντρες δύναμης με τους πατεράδες μας. Η χρήση της γλώσσας είναι, επίσης, διαφορετική μεταξύ πατεράδων και μανάδων. Οι μανάδες την χρησιμοποιούν  διδακτικά περισσότερο και στην διήγηση ιστοριών, ενώ στο παιχνίδι οι πατεράδες προωθούν περισσότερο την εξερεύνηση, την ανάγκη των παιδιών για καινοτομία.  Διαχειρίζονται διαφορετικά την δυσφορία και το στρες που νιώθουν τα παιδιά σε καινοτόμες καταστάσεις. Αυτό μπορούμε να το δούμε όταν πάμε σε μια παιδική χαρά και παρακολουθήσουμε πόσο υπερπροστατευτικές είναι μητέρες προς τα παιδιά, ενώ οι πατεράδες τα αφήνουν λίγο να μάθουν μέσα από το πάθημα.

Διαβάστε Περισσότερα »

"Στο σχολείο με κορόιδευαν ήθελα να αυτοκτονήσω" Ενήλικες δεν ξεχνούν τον σχολικό εκφοβισμό

"Στο σχολείο με κορόιδευαν  ήθελα να αυτοκτονήσω" Ενήλικες δεν ξεχνούν τον σχολικό εκφοβισμό  thumbnail

Οι επιπτώσεις του εκφοβισμού μπορεί να μας συντροφεύουν σε όλη μας τη ζωή. Η Εύη Μακρή-Μπότσαρη, Καθηγήτρια Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας μας μιλά για τον σχολικό εκφοβισμό και πώς αυτός επηρεάζει την ενήλικη ζωή μέσα από αφηγήσεις ενηλίκων που υπήρξαν θύματα στο σχολείο. Τα συναισθήματα που βίωσαν σαν παιδιά, δεν είναι εύκολο να σβήσουν.   Ο Βασίλης σήμερα είναι 35 ετών. Θυμάται... "Μετά από μια άσχημη μέρα εκφοβισμού, δεν άντεχα άλλο. Πήρα ένα σκοινί  και πήγα στο δάσος να αυτοκτονήσω. Έδεσα το σκοινί, το έβαλα γύρω από το λαιμό μου και πήδηξα. Λιποθύμησα και πίστεψα ότι κατάφερα επιτέλους να πεθάνω. Αλλά, όταν ξύπνησα πεσμένος κάτω, συνειδητοποίησα ότι το σκοινί είχε λυθεί μόνο του. Δεν το είπα ποτέ σε κανέναν και αισθανόμουν αποτυχημένος, επειδή δεν ήμουν ικανός ούτε να αυτοκτονήσω". 

Διαβάστε Περισσότερα »

Γονείς αντιμέτωποι με την εξάρτηση από τα ναρκωτικά

Γονείς αντιμέτωποι με την εξάρτηση από τα ναρκωτικά thumbnail

Το Ταξίδι της Απεξάρτησης... Γράφει η Ευγενία Παπαχρήστου, μέλος της επιστημονικής ομάδας του ψυχιάτρου κυρίου Στέλιου Κρασανάκη, ψυχολόγος - θεραπεύτρια του Προγράμματος Απεξάρτησης Θησέας.Δύο κόσμοι που συμβιώνουν, αλλά που συχνά δεν συναντιούνται... Γονείς που για χρόνια φαίνεται να ζουν στο παρόν, αλλά παραμένουν προσκολλημένοι στο παρελθόν, εγκλωβισμένοι σε ανείπωτα πένθη. Παιδιά που βασανίζονται από απορίες που δεν λύνονται, από το ασφυκτικό κλίμα του περιβάλλοντός τους, από μια σιωπηλή εντολή να συντονίζονται με τις πεποιθήσεις και τα συναισθήματα των προηγούμενων γενεών. Στην προσπάθειά τους να διαμορφώσουν την ταυτότητά τους, να  δείξουν το δικό τους στίγμα στον κόσμο, αναζητούν δρόμους και τρόπους μέσα από τη χρήση ουσιών. Ζώντας σε μια ψευδαίσθηση ζωής και επανάστασης, ταυτόχρονα στέλνουν σήματα στην οικογένεια  τους, ζητώντας αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας της. Η αρχική αντίδραση των γονιών όμως συχνά περιλαμβάνει σοκ, άρνηση και ακόμα μεγαλύτερη σύγχυση. Η παρουσία της ουσίας και της εξάρτησης γίνονται εντονότερες. Αυτό που φαίνεται να κυριαρχεί είναι η απειλή της απώλειας: για επιθυμία, ονειροπόληση, αυθορμητισμό, υπευθυνότητα, βίωση των συναισθημάτων, για σκέψη και συνεπώς για την ίδια τη ζωή. Και κάποια στιγμή, η ανάγκη για αλλαγή είναι η μόνη διέξοδος. Έτσι, ξεκινάει η συνεργασία μας με τον χρήστη και την οικογένειά του. Η θεραπευτική αντιμετώπιση αφορά τόσο τον ίδιο, όσο και τους γονείς και τα αδέρφια του. Καθοριστικό ρόλο στην απεξάρτηση του χρήστη έχει η θεραπεία της οικογένειας, στην οποία επικεντρώνεται το Πρόγραμμα “Θησέας”. Η σύγχυση που κουβαλούν οι γονείς όταν έρχονται για πρώτη φορά στο Πρόγραμμα αφορά πρωταρχικά τη δυσκολία οριοθέτησης  σε σχέση με τον εαυτό τους και με τους άλλους, με το χώρο και το χρόνο. Σταθερός χώρος μας ο Σ.Α.Τ. - Σύλλογος Αντιμετώπισης Τοξικοεξάρτησης, σταθερός χρόνος η εβδομαδιαία συνάντηση της ομάδας. Και το ταξίδι ξεκινάει... Ένα ταξίδι που έχει στόχο την απεξάρτηση του παιδιού τους, αλλά προκύπτει παράλληλα η δική τους εσωτερική αναζήτηση και απελευθέρωση. Αρχικά, δυσκολεύονται να εμπιστευτούν, αντιστέκονται, αμφισβητούν, προκαλούν, φοβούνται την αλλαγή. Ο παλιός τρόπος επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης, όσο δυσλειτουργικός κι αν είναι, δημιουργεί ακόμα αίσθηση ασφάλειας. Η βαθύτερη όμως ανάγκη για αλλαγή κυριαρχεί στην αντίσταση, και το ταξίδι συνεχίζεται. Θέλουν να ακούσουν, να μάθουν από εμπειρίες άλλων γονιών, να πάρουν στήριξη. Και έρχεται κάποια στιγμή που πλησιάζουν το μυστικό, το απόκρυφο κομμάτι της ζωής τους. Είναι η πιο σημαντική στιγμή για την απεξάρτηση της οικογένειας. Διαπραγματεύονται το αν θα μείνουν και θα ξετυλιχτεί το κουβάρι. Κάποιοι αντιστέκονται, τρομάζουν, δεν το αντέχουν. Αρκετοί όμως τολμούν, ρισκάρουν, εμπιστεύονται και ανοίγουν το μπαούλο με τα κρυμμένα μυστικά, με τα ανείπωτα πένθη. Ο πόνος τότε εκφράζεται, μοιράζεται και δυναμώνει αυτόν που τολμά. Τα φαντάσματα του παρελθόντος διαλύονται και η ζωή αποκτά νέο νόημα. Οι πάγοι λιώνουν, τα συναισθήματα μπαίνουν σε λόγια. Υπάρχει χώρος, προσωπικός χώρος, που τον στερούσε η εξάρτηση. Δεν έχει λόγο ύπαρξης η χρήση, αλλάζει ο τρόπος του σχετίζεσθαι, ακολουθεί ανακούφιση, απελευθέρωση. Η εξάρτηση τείνει να λυθεί. Γονείς που αλλιώς ξεκίνησαν και αλλιώς μάς αποχαιρετούν. Οργανώνονται. Επαναπροσδιορίζονται. Χαίρονται. Ξαναζούν. Μετακινούνται.      Αν και γράφτηκε πριν από πολλά χρόνια, το ποίημα του Χαλίλ Γκιμπράν παραμένει πάντα επίκαιρο και αναφέρεται στη σχέση των γονιών με τα παιδιά τους. ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Τα παιδιά σου δεν είναι παιδιά σου Είναι οι γιοι και οι κόρες της λαχτάρας της Ζωής για τη Ζωή. Δημιουργούνται διαμέσου εσένα, αλλά όχι από σένα Κι αν και βρίσκονται μαζί σου, δε σου ανήκουν. Μπορείς να τους δώσεις την αγάπη σου, αλλά όχι τις σκέψεις σου Αφού ιδέες έχουν δικές τους. Μπορείς να δίνεις μια στέγη στο σώμα τους, αλλά όχι και στις ψυχές τους Αφού οι ψυχές τους κατοικούν στο σπίτι του αύριο που εσύ δεν πρόκειται να επισκεφτείς ούτε και στα όνειρά σου. Μπορείς να προσπαθήσεις να τους μοιάσεις αλλά μη γυρέψεις να τα κάνεις σαν εσένα Αφού η ζωή δεν πάει προς τα πίσω ούτε ακολουθεί στο δρόμο του το χτες Είσαι το τόξο από το οποίο τα παιδιά σου ωσάν ζωντανά βέλη ξεκινάνε για να πάνε μπροστά. Ο τοξότης βλέπει το ίχνος της τροχιάς προς το άπειρο και κομπάζει ότι με τη δύναμή του τα βέλη του μπορούν να πάνε γρήγορα και μακριά. Ας χαροποιεί τον τοξότη ο κομπασμός του Αφού ακόμα κι αν αγαπάει το βέλος που πετάει έτσι αγαπά και το βέλος που μένει στάσιμο.                                                                                                  Χαλίλ Γκιμπράν   

Διαβάστε Περισσότερα »

Γιατί παίρνουμε κιλά μετά από ένα χωρισμό;

Γιατί παίρνουμε κιλά μετά από ένα χωρισμό;  thumbnail

Οικογενειακές και προσωπικές κρίσεις και αύξηση βάρουςΗ Δέσποινα, αναγνώστριά μας, μας έστειλε το δικό της ερώτημα. Η κόρη μου, Γ. Πήρε διαζύγιο πριν από επτά μήνες. Επέστρεψε στο πατρικό της σπίτι και ζει μαζί μας για οικονομικούς λόγους. Αυτό που μας ανησυχεί είναι ότι από τότε που χώρισε έχει βάλει πολλά κιλά. Ξέρουμε ότι αυτό δεν της αρέσει και της ίδιας, την  αλλά δεν γνωρίζουμε πώς να παρέμβουμε, ώστε να τη βοηθήσουμε. Απευθύναμε το ερώτημά σας στην Εκπαιδευτική-Συμβουλευτική Ψυχολόγος, κυρία Καλλιόπη Εμμανουηλίδου, ειδική σε θέματα διατροφής.Η ζωή είναι γεμάτη από αλλαγές στις οποίες κάθε άτομο καλείται να προσαρμοστεί. Μικρές ή μεγάλες, ευχάριστες ή δυσάρεστες, οι αλλαγές μας βγάζουν από τη ρουτίνα και την καθημερινότητα στα οποία έχουμε συνηθίσει και μας αναγκάζουν να προσαρμοστούμε σε νέες συνθήκες ζωής, πολύ ή λιγότερο διαφορετικές από τις προηγούμενες. Αν μάλιστα οι αλλαγές αυτές είναι προϊόν μιας κατάστασης ή ενός γεγονότος που παρουσιάζουν μεγάλες δυσκολίες από συναισθηματικής άποψης, είναι λογικό η ζωή μας να αναστατώνεται ακόμα περισσότερο. Γιατί η απώλεια ενός προσώπου ή μιας κατάστασης μας οδηγεί στο φαγητό;  Τέτοιες αλλαγές μπορεί να σημαίνουν γεγονότα όπως είναι ένα πένθος, μια απόλυση, ένα διαζύγιο, μια μετακόμιση, μια αλλαγή στις κοινωνικές σχέσεις κτλ. Ιδίως στην περίπτωση που βιώνεται μια απώλεια, ένα άτομο βρίσκεται σοκαρισμένο από το κενό και, στην προσπάθειά του να καλύψει το κενό αυτό, μπορεί να επιστρατεύσει διάφορες μεθόδους αντιμετώπισης. Το κενό είναι επώδυνο συναισθηματικά, αφήνει τον άνθρωπο αμήχανο, απογοητευμένο, πληγωμένο και μόνο απέναντι στο πρόβλημά του. Αυτό είναι δυσβάσταχτο για πολλούς ανθρώπους: κάποιοι θα κοιτάξουν κατάματα το πρόβλημά τους και θα προσπαθήσουν να εκφράσουν τα συναισθήματά τους με υγιή τρόπο, άλλοι όμως δυσκολεύονται να διαχειριστούν τη νέα κατάσταση και, προκειμένου να αποφύγουν τον συναισθηματικό πόνο, καταφεύγουν σε διάφορες δραστηριότητες, για να αποσπάσουν την προσοχή τους από το πρόβλημα και για να βρούνε μια πρόσκαιρη ανακούφιση. Έτσι, μετά από μια δυσκολία κάθε είδους (επαγγελματική, οικογενειακή, προσωπική, κοινωνική), άλλος μπορεί να στραφεί στην υπερβολική ενασχόληση με τη δουλειά του («εργασιοθεραπεία»), προκειμένου να ξεχαστεί. Άλλοι επιχειρούν να αποσπάσουν την προσοχή τους από το πρόβλημα κάνοντας διάφορες υπερβολές, όπως μέσα από πολλά ψώνια και υπερβολικές αγορές ή μέσα από ξενύχτια, συνεχείς εξόδους και εφήμερες σχέσεις. Άλλοι μπορεί να αναζητήσουν το συναισθηματικό μούδιασμα που προσφέρει η χρήση ουσιών, όπως είναι το αλκοόλ ή οι ναρκωτικές ουσίες. Ποιες τροφές προσφέρουν πρόσκαιρη ανακούφιση;  Μια τέτοια δραστηριότητα μπορεί να αποτελέσει και η υπερβολική κατανάλωση τροφής. Το φαγητό, εκτός ότι παρέχει τον οργανισμό με ενέργεια για να λειτουργεί σωστά, προσφέρει απόλαυση και ανακούφιση. Από τη μια μεριά με τις πλούσιες γεύσεις οι τροφές δίνουν σε ένα άτομο μια πηγή πολλών και διαφορετικών ερεθισμάτων, τα οποία δίνουν στο άτομο κάτι να απασχοληθεί και προσφέρουν μια χαρά, έστω κι αν είναι πολύ πρόσκαιρη. Από την άλλη μεριά πολλές τροφές (κυρίως αυτές που είναι πλούσιες σε υδατάνθρακες, λιπαρά και αλάτι) έχουν την ιδιότητα να κάνουν τον εγκέφαλο να απελευθερώνει ουσίες οι οποίες προκαλούν συναισθήματα ικανοποίησης, ανταμοιβής, ευχαρίστησης, ανακούφισης και απόλαυσης. Ο εγκέφαλός μας έχει την ικανότητα να θυμάται ποιες τροφές του προσέφεραν με τόσο εύκολο και γρήγορο τρόπο αυτά τα θετικά συναισθήματα και μας ωθεί στην αναζήτησή τους. Έτσι, αν ένα άτομο έχει ήδη προβλήματα στη ζωή του, μπορεί να αποζητά την παρηγοριά στο πιάτο του. Τι νιώθει ένα άτομο με υπερφαγικές τάσεις; Ποια συναισθήματα βιώνει;  Πολλοί επιστήμονες έχουν εξετάσει τους λόγους για τους οποίους ένα άτομο ανακουφίζεται από την πρόσληψη τροφής σε καταστάσεις συναισθηματικών δυσκολιών. Το φαγητό λειτουργεί σαν ένα «πώμα» που βοηθά το άτομο να κρατάει μέσα του τις πολύ δύσκολες και δυσάρεστες σκέψεις. Η πρόσληψη βάρους επιβεβαιώνει προηγούμενα συναισθήματα χαμηλής αυτοεκτίμησης ή επιδρά ακόμα και αυτοκαταστροφικά. Έτσι, βλέπουμε πολλά άτομα να αναζητούν πρόσκαιρη ανακούφιση από τα προβλήματά τους μέσα από το φαγητό. Συχνά μάλιστα βλέπουμε να αναπτύσσουν υπερφαγικές τάσεις, δηλαδή ολοένα και συχνότερα να τρώνε ανεξάρτητα από την πραγματική (βιολογική) τους πείνα, να συνδέουν υπερβολικά την πρόσληψη τροφής με τον συναισθηματικό παράγοντα, να κάνουν υπερφαγικά επεισόδια (κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων τροφής σε σύντομο χρονικό διάστημα) και να διακατέχονται από μια έμμονη σκέψη σχετικά με τη διατροφή και το σώμα τους. Η υπερφαγία είναι μια ιδιαίτερα προβληματική διατροφική συμπεριφορά (πλέον θεωρείται διαταραχή) και, πέρα από την πιθανή πρόσληψη βάρους, οδηγεί σε συναισθήματα βασανιστικών ενοχών και ματαίωσης. Το άτομο που πάσχει συνειδητοποιεί ότι η δραστηριότητα αυτή όχι μόνο δεν λύνει τα προβλήματα της ζωής του, αλλά προσθέτει και νέα προβλήματα, αφού ενισχύει την αίσθηση αδυναμίας του, επηρεάζει την εικόνα του σώματός του και το κάνει να νιώθει εξαρτημένο από το φαγητό. Η υπερφαγία μετά από έναν χωρισμό αντιμετωπίζεται μονάχα με δίαιτα;  Κάποιοι λοιπόν άνθρωποι που πληρούν και άλλες προϋποθέσεις (π.χ. προδιάθεση για διατροφικές διαταραχές ή βρεφικές και παιδικές εμπειρίες κατά τις οποίες συνδέθηκε υπερβολικά η τροφή με την παρηγοριά ή την ανταμοιβή), σε δύσκολες περιόδους της ζωής τους θα ανατρέξουν στο φαγητό για ανακούφιση. Έτσι και στην περίπτωση του διαζυγίου, το οποίο δημιουργεί συναισθήματα αποτυχίας, απόρριψης, απογοήτευσης και αγωνίας για το μέλλον, το φαγητό συχνά έρχεται να καλύψει τα μεγάλα συναισθηματικά κενά της απώλειας και να προσφέρει παρηγοριά και απόσπαση της προσοχής από την απώλεια αυτή. Σε μια τέτοια περίπτωση, συνήθως δεν αρκεί μια δίαιτα, η οποία απλώς θα καλύψει προσωρινά το πρόβλημα και θα οδηγήσει πιθανότατα σε μια αποτυχημένη προσπάθεια (κάτι που θα ενισχύσει τα δύσκολα συναισθήματα). Το άτομο χρειάζεται να διαχειριστεί τις αιτίες των συναισθηματικών δυσκολιών, μόνο ή με τη βοήθεια κάποιου ειδικού και να μάθει να διαχειρίζεται τις συναισθηματικές κρίσεις με πιο υγιείς και αποτελεσματικές μεθόδους στη ζωή του.

Διαβάστε Περισσότερα »

Αν ο πρώην σύζυγος δε δίνει διατροφή;

Αν ο πρώην σύζυγος δε δίνει διατροφή;  thumbnail

«Ο πρώην σύζυγος μου ισχυρίζεται τον τελευταίο καιρό ότι δεν έχει αρκετά χρήματα για να μπορεί να δίνει την διατροφή που αρχικά είχε καθορίσει το δικαστήριο. Επικαλείται οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η επιχείρησή του λόγω της κρίσης αλλά ξέρω ότι πρόκειται απλά για μια ακόμα δικαιολογία. Ο τρόπος ζωής του όμως, τα έξοδα που κάνει αποδεικνύουν ακριβώς το αντίθετο. Είναι παντρεμένος με μια άλλη γυναίκα και έχει δυο παιδιά μαζί της. Δίνει περισσότερη σημασία στην καινούργια του οικογένεια, αυτό δε σημαίνει ότι πρέπει να ξεχάσει τις ευθύνες του προς εμένα και κυρίως προς την κόρη μου. Θα ήθελα να ζητήσω τη βοήθειά σας, γιατί το θέμα δεν είναι μονάχα δικαστικό. Θα ήθελα τη βοήθεια ενός ειδικού σας. Πώς πρέπει να χειριστώ αυτή την κατάσταση; Και στο παιδί μας, τι να πω; Ότι ο πατέρας του δε θέλει να έχει την ευθύνη της ανατροφής του; Ξέρω ότι τα παιδιά δεν πρέπει να εμπλέκονται στις διενέξεις των χωρισμένων γονιών, από την άλλη όμως σκέφτομαι: Δεν δικαιούται να ξέρει;   Αναγνώστρια του boro.gr  Απευθύναμε το ερώτημά σας στην ψυχολόγο, ψυχοθεραπεύτρια, κυρία Μαριέττα Πεπελάση.Τι πρέπει να γνωρίζει το παιδί; Εξαρτάται από την ηλικία του παιδιού. Αν το παιδί είναι 3 ή 5 χρονών δεν μπορούμε να κάνουμε αναφορά, δε θα καταλάβει άλλωστε.  Αν, όμως, το παιδί είναι 12, 13 ή μεγαλύτερο οφείλουμε να τον ενημερώσουμε χωρίς, κριτική γι’ αυτό που γίνεται. Τι πρέπει να πούμε; Ένα καλό παράδειγμα είναι:  "Τώρα στους δύσκολους καιρούς που περνάμε, ας το πούμε έτσι περιφραστικά, ο πατέρας αντιμετωπίζει κάποιες δυσκολίες και προβλήματα και έτσι, δυστυχώς, δεν μπορεί να συνεχίσει να μας βοηθάει στα έξοδα που είχε υποσχεθεί να κάνει, από κει και πέρα εγώ θα κάνω ότι μπορώ για τα έξοδα που έχουμε..." Γιατί δεν πρέπει να κάνουμε κριτική;  Προσέξτε! Δεν πρέπει να υπάρχει ίχνος κριτικής. Το παιδί οφείλει να είναι ενημερωμένο, πρέπει να ξέρει για την οικον0μική κατάσταση της μητέρας του, να έχει γνώση του πόσο μπορεί να ξοδεύει, τι μπορεί να ζητάει. Το μεγάλο λάθος είναι ότι οι μητέρες περνάνε πολλές φορές ένα θυμό στο παιδί γι’ αυτό που συμβαίνει και αυτό τις αδικεί, αδικεί την μεγάλη και καλή προσπάθεια που κάνουν να καλύψουν τα έξοδα και τις ανάγκες του παιδιού. Ποιο είναι το αποτέλεσμα; Το παιδί γεμίζει ενοχές και το μόνο που καταφέρνουμε είναι να ηρωποιείται ο πατέρας, με την έννοια ότι εξαιτίας της οργής και του θυμού που βγάζει η μητέρα για τις δυσκολίες το παιδί είναι πολύ πιθανόν να σκεφτεί: "Ο καημένος ο μπαμπάς μου δεν έχει να πληρώσει και η μαμά μου τον βρίζει και από πάνω επειδή είναι φτωχός’’, ας πούμε. Εκεί θέλει κάποια προσοχή για να μην γυρίσει η κατάσταση μπούμερανγκ για τη μάνα που προσπαθεί να δώσει τον καλύτερό της εαυτό για να συνεχίσει τη φροντίδα του παιδιού. Ενημέρωση χρειάζεται. Να πει η γυναίκα  "ο πατέρας σου δεν μπορεί να δίνει πια αυτά τα χρήματα που έδινε για την εκπαίδευση σου, για τα αγγλικά σου για οτιδήποτε κάνει το παιδί και από αυτά που έχω εγώ θα προσπαθήσω". Δε χρειάζεται να πει κοίτα πως ζει ο μπαμπάς σου, τι αμάξι έχει, κάνει ταξίδια στο Παρίσι πχ.  Το παιδί θα καταλάβει από μόνο του θα αρχίσει το ίδιο να ασκεί κριτική για τον πατέρα του δεν χρειάζεται να το κάνει αυτή.  Τα παιδιά στην εφηβεία, ας πούμε από τα 11 τους χρόνια περίπου είναι αρκετά μεγάλα για να καταλαβαίνουν. Αν το παιδί δει τα καινούρια ρούχα του πατέρα του και δει ότι βγαίνει σε κέντρα διασκέδασης θα αντιληφθεί ότι ο πατέρας λέει ψέματα, ότι του στερεί τη βοήθεια. Και αν το παιδί ρωτήσει; Μπορεί να ρωτήσει πως γίνεται μαμά να πηγαίνει στο Παρίσι και να μας λέει ότι δεν έχει λεφτά να μας βοηθήσει; Η μητέρα του πρέπει να του πει ‘’παιδί μου εμένα έτσι μου είπε, από κει και πέρα ρώτα τον’’. Το παιδί θα ρωτήσει και θα καταλάβει... Τα παιδιά έχουν πολύ ανεπτυγμένο ένστικτο, δεν μπορείς να τους κρυφτείς όσον αφορά την αλήθεια και το ψέμα, ξέρουν πότε έναν γονιός  είναι ειλικρινείς και πότε όχι.Ένα αληθινό περιστατικό Τι κάνουμε όταν ο πρώην σύζυγος αρνείται να δώσει τη διατροφή; Αν ο πρώην σύζυγος είναι αδιάφορος ως προς το πρώτο του παιδί, έχει κάποια δεύτερη σύζυγο που είναι από αυτές τις "αρπακτικές" γυναίκες που θέλουν όλα τα χρήματα του άντρα να πηγαίνουν στη δική τους οικογένεια, σ’ αυτή την περίπτωση δε μπορούμε δυστυχώς να κάνουμε τίποτα. Οι πιέσεις της δεύτερης γυναίκας θα είναι πάντα δυνατές. Και ένας άνδρας που είναι τόσο αδύναμος χαρακτήρα άνδρα που δεν μπορεί να επιβληθεί λέγοντας ‘’και αυτό παιδί μου είναι χρειάζεται τη φροντίδα μου’’ πάντα θα τη φοβάται και δε θα μπορεί να της επιβληθεί. Έχουμε παραδείγματα γυναικών που έχουν χάσει τα λεφτά τους στα δικαστήρια χωρίς να δικαιωθούν. Έχουμε συναντήσει πολλούς πατεράδες που ξέρουν να κρύβουν πολύ καλά την περιουσία τους, για να μην δώσουν διατροφή... Θυμάμαι το παράδειγμα ενός πατέρα που αρχικά έδινε διατροφή 500 ευρώ μετά τη μείωσε στα 300, μετά το ποσό το έφτασε στα 150 και στο τέλος κατάφερε να μη δίνει καθόλου χρήματα στην πρώτη του οικογένεια.  Είχε δυο παιδιά με την πρώτη του σύζυγο. Τα παιδιά πήγαιναν σε ιδιωτικό σχολείο και λόγω των περικοπών που έκανε ο πατέρας σταμάτησαν τη φοίτησή τους σ´αυτό η μητέρα φυσικά, δεν μπορούσε να τα πληρώσει τα δίδακτρα μόνη της. Κάποια στιγμή, άρχισε να τον κυνηγά για να της δώσει τη διατροφή που έπρεπε, άρχισε να τον ψάχνει στα τηλέφωνα, εκείνος εξαφανιζόταν. Τον απείλησε ότι θα κινηθεί δικαστικά. Αυτός την προέτρεψε να το κάνει. Είχε φροντίσει να είναι άδεια όλα τα τραπεζικά του βιβλιάρια! Η κατάληξη της ιστορίας δε δικαίωσε τη μητέρα. Δε μπόρεσε να βρει άκρη στα δικαστήρια, δεν είχε νόημα να πληρώνει δικηγόρους, ανέλαβε όλα τα έξοδα της ανατροφής μαζί με τους γονείς της. Αν συνέχιζε τον δικαστικό αγώνα, αντί να πάρει χρήματα θα κινδύνευε να χρεωθεί κιόλας. Χρειάζεται προσοχή. Συνήθως, οι άνδρες που δεν δίνουν λεφτά έχουν φροντίσει να είναι καλά καλυμμένοι... Και βέβαια, είναι ανεύθυνοι. Στις περισσότερες περιπτώσεις δε μιλάμε για γυναίκες παράλογες που ζητάν πολλά αλλά για μητέρες που προσπαθούν να τα βγάλουν πέρα με τα έξοδα των παιδιών. Και όμως, η ανευθυνότητα και ο εγωισμός των πρώην συζύγων δεν τους αφήνει να φροντίσουν τα ίδια τους τα παιδιά.

Διαβάστε Περισσότερα »

Ποιες λέξεις προκαλούν πόνο στον εγκέφαλο;

Ποιες λέξεις προκαλούν πόνο στον εγκέφαλο; thumbnail

Σύμφωνα με έρευνα που διεξήγαγε το Friedrich Schiller University Jena και δημοσιεύτηκε στην ιατρική επιθεώρηση «Pain», οι λέξεις που αναφέρονται στον πόνο έχουν από μόνες τους την ικανότητα να προκαλέσουν την αίσθηση του πόνου, αφού όπως αποδείχθηκε, ο εγκέφαλος αντιδρά στις λέξεις έτσι όπως αντιδρά και στον σωματικό πόνο. Για παράδειγμα, όταν ο γιατρός πριν την ένεση μας λέει «αυτό θα πονέσει λίγο», πριν ακουμπήσει καλά-καλά η βελόνα το δέρμα μας έχουμε νιώσει τον πόνο του τρυπήματος, σύμφωνα με τον ερευνητή dr. Thomas Weiss. Με το που ακούμε λέξεις όπως «βασανίζω», «εξαντλώ», «μαστίζει» ενεργοποιούνται οι περιοχές εκείνες του εγκεφάλου οι που εκκινούν την διαδικασία ανταπόκρισης του οργανισμού στα ερεθίσματα αυτά. Κατά την έρευνα, 16 υγιή άτομα πέρασαν από λειτουργικό μαγνητικό τομογράφο την ώρα που επεξεργάζονταν λέξεις που αναφέρονται στον πόνο, καθώς και άλλες λέξεις αρνητικά φορτισμένες όπως «αηδιαστικός» ή «βρώμικος». Σκοπός της έρευνας αυτής, σύμφωνα με τον Thomas Weiss ήταν να εξακριβωθεί ποια είναι τα κέντρα επεξεργασίας του πόνου στον εγκέφαλο. Μάλιστα, τα ευρήματα της μελέτης αναμένεται να φανούν ιδιαιτέρως χρήσιμα κατά την θεραπεία ασθενών με διαταραχές χρόνιου πόνου.  Η δύναμη του Ναι και του ΌχιH λέξη “όχι”  μπορεί να κάνει ζημιά στον εγκέφαλο και του ομιλητή αλλά και του ακροατή, καθώς το άκουσμα της λέξης έχει σαν αποτέλεσμα  την απελευθέρωση δεκάδων ορμονών που παράγουν το στρες καθώς επίσης και νευροπομπών. Αυτές οι χημικές ουσίες παρενοχλούν άμεσα την κανονική λειτουργία του εγκεφάλου, καταστρέφοντας τη λογική, την αιτία, τη διαδικασία άρθρωσης της γλώσσας και την επικοινωνία. Στην πραγματικότητα, η απλή ματιά σε μια λίστα από αρνητικές λέξεις για μερικά δευτερόλεπτα, μπορεί να κάνει ένα άτομο που υποφέρει από υψηλό στρες ή κατάθλιψη να αισθανθεί ακόμα χειρότερα, και όσο πιο πολύ τις συλλογίζεται τόσες περισσότερες πιθανότητες έχει να καταστρέψει εκείνες τις υποδομές που ρυθμίζουν την μνήμη, τις αισθήσεις και τα συναισθήματα. Οι λέξεις που εμπνέουν φόβο –όπως η φτώχεια, η αρρώστια και ο θάνατος –επίσης οδηγούν τον εγκέφαλο σε αρνητικές πτυχές. Ακόμα και αν αυτές οι σκέψεις που προκαλούν φόβο δεν είναι αληθινές, κάποια άλλα μέρη του εγκεφάλου (όπως είναι η αμυγδάλα) αντιδρούν σε αυτές τις τρομακτικές φαντασίες καθώς σκέφτονται ότι είναι πραγματικές απειλές που συμβαίνουν στον έξω κόσμο. Περιέργως, φαινόμαστε καλωδιωμένοι να ανησυχούμε, ίσως εξαιτίας της μνήμης μας σε παλιά περιστατικά φόβου όπου στους αρχαίους χρόνους οι απειλές ήταν αμέτρητες για την επιβίωση των ανθρώπων.Η Barbara Fredrickson, ένα από τα ιδρυτικά μέλη του κέντρου  Θετικής Ψυχολογίας, ανακάλυψε πως πρέπει να παράγουμε τουλάχιστον τρεις θετικές σκέψεις και αισθήματα για κάθε μορφή αρνητικού συναισθήματος. Αν εκφράσεις λιγότερο από τρία, πιθανότατα να αποτύχεις σε ότι έχει να κάνει με  προσωπικές ή επαγγελματικές σχέσεις. Αν θες να κάνεις τις προσωπικές και επαγγελματικές σχέσεις να ανθίσουν, πρέπει να κάνεις τουλάχιστον πέντε θετικές σκέψεις για κάποιο αρνητικό συναίσθημα. Για παράδειγμα οι εκφράσεις ‘’είμαι απογοητευμένος’’ ή ‘’αυτό δεν έγινε όπως ήλπιζα’’ αποτελούν μέρος του αρνητισμού, όπως και το συνοφρύωμα ή το νεύμα του κεφαλιού.Οι θετικές λέξεις και σκέψεις ωθούν τα κέντρα κίνησης του εγκεφάλου να δράσουν και μπορούν να μας βοηθήσουν να αναπτύξουμε ένα αίσθημα ευθυμίας όταν αντιμετωπίζουμε τα προβλήματα της ζωής. Σύμφωνα με την  Sonja Lyubomirsky, μια από τις κύριες ερευνήτριες της ευτυχίας παγκοσμίως, αν επιθυμείς να αποκτήσεις ισόβια ικανοποίηση πρέπει να εντρυφήσεις στις θετικές σκέψεις για τον εαυτό σου, να μοιράζεσαι τις όμορφες στιγμές με τους άλλους και να γεύεσαι κάθε θετική εμπειρία στη ζωή σου.Η συμβουλή μας: διάλεξε σοφές θετικές λέξεις και να τις απαγγέλεις απαλά και σιγανά. Αυτό θα σε βοηθήσει να εμποδίσεις το μέρος εκείνο του εγκεφάλου σου που σκέφτεται αρνητικά, και καθώς πρόσφατη έρευνα έχει δείξει πως η συνεχής επανάληψη των θετικών λέξεων, όπως είναι η αγάπη, η ειρήνη και η συμπόνια θα επαναφέρουν αυτά τα γονίδια που μειώνουν το φυσικό και συναισθηματικό στρες. Θα αισθάνεσαι καλύτερα, θα ζεις περισσότερο και θα αναπτύξεις μια βαθύτερη σχέση με τους άλλους που θα βασίζεται στην εμπιστοσύνη, τόσο στο σπίτι όσο και στο χώρο εργασίας.Όπως οι ερευνητές επισημαίνουν, αν αναφέρεις έστω και πέντε θετικές σκέψεις για κάθε αρνητικό συναίσθημα θα σε βοηθήσει να βιώσεις μια ‘’άριστη ποικιλία της ανθρώπινης λειτουργίας’’. Αυτή είναι η δύναμη του ‘’ΝΑΙ’’.

Διαβάστε Περισσότερα »

Παιδικοί φόβοι. Πότε ζητάμε βοήθεια ειδικού;

Παιδικοί φόβοι. Πότε ζητάμε βοήθεια ειδικού; thumbnail

Παιδικοί φόβοι: είναι κάτι φυσιολογικό; Ο φόβος είναι ένα συναίσθημα, το οποίο ο άνθρωπος βιώνει από τους πρώτους μήνες της ζωής του, έως τα γηρατειά. Στην πραγματικότητα ο φόβος λειτουργεί ως ένας μηχανισμός αυτό-προστασίας, ο οποίος υπάρχει ήδη από τον πρωτόγονο άνθρωπο. Πρόκειται για μία καθολική αντίδραση προσαρμογής, απαραίτητη για την επιβίωση και την προστασία, καθώς μας ευαισθητοποιεί σε επερχόμενο κίνδυνο και μας προετοιμάζει να τον αντιμετωπίσουμε. Γράφει η Αναστασία Σοφιανοπούλου, κλινική ψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια, Μέλος της επιστημονικής  ομάδας της είναι καθηγήτριας Κλινικής Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, κυρίας Αναστασίας Καλαντζή – Αζίζι.Τι ακριβώς συμβαίνει όταν φοβόμαστε; Ο φόβος ενεργοποιείται ως συναίσθημα, όταν ο άνθρωπος βρίσκεται μπροστά σε έναν κίνδυνο, είτε τωρινό, πραγματικό, είτε αναμενόμενο, επικείμενο. Οι αντιδράσεις είναι τόσο συναισθηματικές (συναίσθημα του φόβου και άγχους) όσο και νευροφυσιολογικές, και θέτουν τον οργανισμό σε κατάσταση συναγερμού. Οι συνήθεις σωματικές αντιδράσεις  που συνοδεύουν το φόβο είναι ένταση, ανησυχία, νευρικότητα, εσωτερική αναστάτωση, σφίξιμο στο στομάχι, και «λυμένα» άκρα. Οι αντιδράσεις αυτές οφείλονται στην ενεργοποίηση του αυτόνομου νευρικού συστήματος (ΑΝΣ), όταν το άτομο έρθει σε επαφή με ένα ερέθισμα το οποίο αντιλαμβάνεται ως απειλητικό. Μόλις το ΑΝΣ ενεργοποιηθεί, εκκρίνεται αδρεναλίνη, και έτσι νιώθουμε στο σώμα μας ταχυπαλμία, εφίδρωση, μυϊκή ένταση, ρίγη, τρεμούλα, ξηρότητα στόματος και ενοχλήσεις στο στομάχι. Η αδρεναλίνη μας προετοιμάζει ώστε να είμαστε έτοιμοι, είτε να διαφύγουμε από την απειλητική κατάσταση, είτε να την αντιμετωπίσουμε. Πότε ενεργοποιείται ο φόβος; Από όλα όσο αναφέρθηκαν μέχρι στιγμής, φαίνεται ότι ο φόβος είναι ωφέλιμος, καθώς θέτει τον άνθρωπο σε ετοιμότητα να προστατεύσει τον εαυτό του από έναν επικείμενο κίνδυνο. Ο κίνδυνος αυτός μπορεί να αφορά τόσο τη σωματική ασφάλεια και ακεραιότητα (π.χ. σεισμός, απειλή από επικίνδυνα ζώα) όσο και την ψυχολογική ασφάλεια και την εικόνα του εαυτού (π.χ. αναμονή αποτελεσμάτων εξετάσεων, φόβος για την κριτική από τους άλλους).  Τι συμβαίνει στα παιδιά; Ο μηχανισμός του φόβου λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο και στα παιδιά. Ειδικά όμως για τα παιδιά, η εμφάνιση των φόβων αποτελεί ένδειξη ότι οι γνωστικές λειτουργίες του παιδιού έχουν αρχίσει να ωριμάζουν. Για να αρχίσει το παιδί να εκδηλώνει το φόβο, σημαίνει ότι έχει καταφέρει προηγουμένως να ξεχωρίσει μεταξύ τους συγκεκριμένα αντικείμενα και πρόσωπα (π.χ. ήδη από το πρώτο έτος διακρίνει το πρόσωπο της μητέρας από τα ξένα πρόσωπα, απέναντι στα οποία αντιδρά με φόβο και κλάμα!). Επομένως, η γνωστική ανάπτυξη του παιδιού, η ανάπτυξη της ταυτότητας (που το κάνει να διαφοροποιεί τον εαυτό του από το περιβάλλον γύρω του) και η φαντασία, ευνοούν την εμφάνιση των φόβων. Ειδικά στις ηλικίες μεταξύ 1,5 και 6 ετών, οι κινητικές και γνωστικές δεξιότητες των παιδιών βελτιώνονται  και αυξάνεται σταδιακά η επαφή τους με το περιβάλλον. Ως αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας, τα παιδιά όσο μεγαλώνουν διέρχονται από διαφορετικές φάσεις στον τρόπο που αντιλαμβάνονται το φόβο και τα αντικείμενα ή καταστάσεις που τον ενεργοποιούν. Οι φόβοι μπορεί να είναι από ήπιοι μέχρι μεγάλης έντασης. Στους γονείς και τους υπόλοιπους ενήλικες μπορεί να είναι κατανοητοί ή αδικαιολόγητοι. Επίσης, μεταξύ των παιδιών συναντούμε διαφορετικές αντιδράσεις και διαφορετική ένταση στο αίσθημα του φόβου απέναντι στα διάφορα ερεθίσματα, κάθε παιδί δηλαδή βιώνει και εκφράζει το φόβο διαφορετικά. Αυτό που χρειάζεται να έχουμε υπόψη μας είναι ότι οι παιδικοί φόβοι είναι ένα φαινόμενο βιολογικά και ψυχολογικά φυσιολογικό. Ένα μεγάλο αριθμό φόβων το παιδί τους ξεπερνά μέσα από φυσιολογικές διαδικασίες.  Ποιοι θεωρούνται «φυσιολογικοί» φόβοι; Ειδικά στις ηλικίες 1,5 έως 6 ετών διαφοροποιούνται σημαντικά τα αντικείμενα ή οι καταστάσεις που φοβάται το παιδί. Έως τους 18 ή 24 μήνες τα βρέφη αντιδρούν έντονα στους δυνατούς θορύβους ή στις απότομες μεταβολές στη θέση τους στο χώρο, καθώς φοβούνται ότι θα πέσουν. Από τους 6 μήνες, με αποκορύφωμα τους 24 μήνες, και με σταδιακή μείωση έως τα 3 και 4 έτη εμφανίζεται το άγχος αποχωρισμού από το μητρικό πρόσωπο, όπως και ο φόβος προς τα ξένα πρόσωπα. Η χρήση της φαντασίας και της μνήμης και η καλύτερη κατανόηση της γλώσσας οδηγεί σε φόβους προς συγκεκριμένα αντικείμενα (λύκοι, λιοντάρια, μάγισσες, κλέφτες, τέρατα, φαντάσματα). Έτσι λοιπόν οι πιο συνήθεις φόβοι στην προσχολική ηλικία είναι οι εξής:Φόβος για το σκοτάδι: 2-5 ετών Φόβος για τέρατα και φανταστικά πλάσματα: 3-4 ετών Φόβος αποτυχίας και γελοιοποίησης: με την έναρξη της προσχολικής ηλικίας.Όσο το παιδί μεγαλώνει ο φόβος μετακινείται από τα πιο συγκεκριμένα αντικείμενα (π.χ. ζώα) σε καταστάσεις των οποίων τις σημαντικές –και απειλητικές– αρνητικές συνέπειες το παιδί μπορεί να αντιληφθεί (π.χ. σεισμός). Ωστόσο, σταδιακά τα παιδιά αρχίζουν να μαθαίνουν από τις εμπειρίες ότι πολλά πράγματα που φαίνονταν απειλητικά, στην πραγματικότητα είναι άκακα. Πότε χρειάζεται να ανησυχήσω; Καλό είναι να ανησυχούμε και να ζητάμε τη συμβουλή κάποιου ειδικού, όταν:οι φόβοι είναι ασυνήθιστοι για την ηλικία του παιδιού, οι φόβοι παρεμποδίζουν την ανάπτυξη του παιδιού, οι αντιδράσεις του παιδιού είναι ιδιαίτερα έντονες, το παιδί είναι ιδιαίτερα ανήσυχο και η καθημερινότητά του επηρεάζεται σε σημαντικό βαθμό.Σε επόμενη ανάρτηση θα συζητηθεί ο τρόπος που τα παιδιά αναπτύσσουν τους φόβους και τι μπορούμε εμείς ως γονείς να κάνουμε για να τα βοηθήσουμε να τους ξεπεράσουν πιο εύκολα, πιο γρήγορα και πιο «ανώδυνα».Βιβλιογραφία:Brazelton, B.T. (1998). Τα αναπτυξιακά προβλήματα του βρέφους και του νηπίου: η ιατρο-ψυχολογική αντιμετώπισή τους (5η έκδοση). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Δημητρίου – Χατζηνεοφύτου Λ. (1997). Τα 6 πρώτα χρόνια της ζωής. Αθήνα: Singular Publications. Herbert, M. (1998). Ψυχολογικά προβλήματα παιδικής ηλικίας, Τόμος Α’ (10η έκδοση). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

Διαβάστε Περισσότερα »

Σεξουαλική κακοποίηση. Μια αληθινή μαρτυρία.

Σεξουαλική κακοποίηση. Μια αληθινή μαρτυρία.  thumbnail

Μπορεί για τον δυτικό κόσμο του 21οου αιώνα η γυναικεία κακοποίηση να είναι καταδικαστέα, αυτό όμως δεν σημαίνει δυστυχώς πως τέτοιου είδους φαινόμενα έχουν εκλείψει. Αρκεί να κοιτάξουμε δίπλα μας και να δούμε πως υπάρχουν γυναίκες που πέφτουν θύματα ενδοοικογενειακής ή σεξουαλικής κακοποίησης και χρειάζονται την βοήθειά μας. Συναντήσαμε τους ψυχολόγους της μη κυβερνητικής οργάνωσης "Γιατροί του Κόσμου". Μας εξιστόρησαν τις ιστορίες δυο γυναικών, της Τίνας και της Άννας. Η Ημέρα της Γυναίκας είναι μονάχα η αφορμή για να σκεφτούμε. Κάθε μέρα, πρέπει να αναρωτιόμαστε. Γιατί;Η ιστορία της ΤίναςΗ Τίνα μας κατήγγειλε ότι ο σύζυγός της κατά τη διάρκεια ενός έντονου καυγά την απείλησε με μαχαίρι. Από τότε που ο άντρας της έχασε τη δουλειά του, έχει «μπλέξει» με το αλκοόλ, μας περιγράφει. Φέρεται βίαια και στα παιδιά και στην ίδια. Όταν πίνει, δεν μπορεί να ελέγξει τον εαυτό του, λέει η Τίνα. «Τις προάλλες είχε πιει κρασί και όταν έφτασα στο σπίτι λίγο καθυστερημένα από τη δουλειά, άρχισε να με βρίζει και να πετάει πράγματα μπροστά στα παιδιά. Τα παιδιά άρχισαν να κλαίνε και να του φωνάζουν να σταματήσει, εκείνος όμως άρχισε να φωνάζει πιο δυνατά, ενώ διέταξε τα παιδιά να πάνε γρήγορα στα δωμάτιά τους. Όταν έφυγαν τα παιδιά, τον είδα να αρπάζει ένα μαχαίρι από την κουζίνα και να με απειλεί, ότι αν αργήσω να γυρίσω από τη δουλειά ξανά, θα με σκοτώσει». Η Τίνα βρήκε το θάρρος μετά από αυτό το επεισόδιο, καθώς δεν ήταν η πρώτη φορά που ο σύζυγός της φερόταν βίαια, να υποβάλει μήνυση εναντίον του για ενδοοικογενειακή βία και απειλή κατά της ζωής. Σήμερα μεγαλώνει μόνη της τα παιδιά της, λαμβάνοντας κοινωνική και ψυχολογική υποστήριξη. Η βία που ασκείται κατά των γυναικών μπορεί να εκδηλωθεί ως φυσική, σεξουαλική, ψυχολογική, κοινωνική, οικονομική, πολιτική, θρησκευτική ή άλλη μορφή κακοποίησης. Παρόλη την κοινωνική πρόοδο, συνεχίζεται ακόμη και σήμερα η καταπάτηση των δικαιωμάτων της γυναίκας και είναι ευρύτερα γνωστό ότι οφείλεται στη διαφορά φύλου με κύριες μορφές κακοποίησης τις παρακάτω: Βιασμό και σεξουαλική παρενόχληση, συζυγικές βιαιότητες , εξαναγκασμό σε γάμο, τεκνοποιία και αναγκαστική στείρωση, ακρωτηριασμοί γεννητικών οργάνων ,σεξουαλική σκλαβιά, χρησιμοποίηση του γυναικείου σώματος σε πολεμικές διαμάχες και μαζικοί βιασμοί που οργανώνονται με σκοπό την εθνική κάθαρση (π.χ. πρώην Γιουγκοσλαβία, Ρουάντα, Σομαλία). Στα μουσουλμανικά κράτη θεωρείτο ο φερετζές σύμβολο υποταγής των γυναικών το οποίο εκμεταλλεύονται πολιτικά οι φανατικοί ισλαμιστές. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα έρευνας των Γιατρών του Κόσμου το 56% των ερωτώμενων βιώνει λεκτική ή/ και ψυχολογική βία, το 3,6% υφίσταται σωματική βία και το 3,5% εξαναγκάζεται σε σεξουαλική επαφή. Επιπλέον, το 23,6% των γυναικών δηλώνει ότι γνωρίζει κάποια γυναίκα από το συγγενικό ή/και φιλικό τους περιβάλλον που έχει υποστεί ή υφίσταται βία από το σύζυγο/ σύντροφό της. Τέλος, μόνο το 8,8% των ερωτώμενων χαρακτηρίζει το σύζυγο/ σύντροφό του βίαια.Η ιστορία της Άννας « Δεν υπάρχουν λέξεις που μπορούν να περιγράψουν αυτό που πέρασα», λέει η Άννα. «Ήταν ένας μικρός θάνατος». «Κάθε φορά που ο σύζυγός μου θύμωνε μαζί μου, με εξανάγκαζε σε σεξουαλική συνεύρεση για να με τιμωρήσει. Αυτό επαναλαμβανόταν πολύ συχνά κατά τη διάρκεια του γάμου μας. Είχαμε πολλά οικονομικά προβλήματα και διαφωνούσαμε συχνά, αλλά αυτός δεν ήταν λόγος να μου φέρεται σαν να είμαι ζώο. Ακόμα και τα ζώα, δεν δικαιούνται αυτή τη συμπεριφορά. Ντρεπόμουν για αυτό που μου συνέβαινε και ένιωθα ενοχές. Ωστόσο, φοβόμουν μήπως στο τέλος κατηγορήσει εμένα για όσα έκανε και μου πάρει και τα παιδιά. Βλέπεις δεν είχα την οικονομική ανεξαρτησία που χρειαζόμουν, ούτε η οικογένεια μου με υποστήριζε. Μια φορά τόλμησα να πάω στη μητέρα μου να της περιγράψω τον εφιάλτη που ζω, και μου απάντησε πως πρέπει να σέβομαι τον άνδρα μου και να σκεφτώ τα παιδιά μου». Η Άννα βρήκε το θάρρος και μίλησε, ενώ άμεσα παραπέμφθηκε για ψυχολογική υποστήριξη. Κινήθηκε νομικά εναντίον του συζύγου της και σήμερα φιλοξενείται μαζί με τα παιδιά της, σε προστατευμένο πλαίσιο φιλοξενίας. Γνωρίζετε ότι: -Οι γυναίκες και τα νεαρά κορίτσια απαρτίζουν την μεγάλη πλειονότητα των θυμάτων /επιζώντων σεξουαλικής βίας ή βίας που βασίζεται στο φύλο;-Οι περισσότερες πράξεις σεξουαλικής βίας διαπράττονται από άτομα που είναι γνωστά από τα θύματα;-Τα άτομα που ασκούν τη σεξουαλική βία ή βία που βασίζεται στο φύλο είναι συχνά τα ίδια τα άτομα στα οποία τα θύματα στηρίζονται για βοήθεια και συμπαράσταση;-Η ανισότητα και οι διακρίσεις μεταξύ των δύο φύλων αποτελούν τις βασικές αιτίες που οδηγούν στη σεξουαλική βία ή τη βία που βασίζεται στο φύλο;-Περισσότερα από 90 εκατομμύρια γυναίκες περνούν παράνομα τα σύνορα κάθε χρόνο και έτσι δεν μπορούν μα κάνουν μήνυση ότι είχαν κάποια κακοποίηση;-Τουλάχιστον 60 εκατομμύρια κορίτσια διαφόρων εθνικοτήτων, στην Ασία κυρίως το οποίο υπό κανονικές συνθήκες θα ήταν στη ζωή, έχουν χαθεί, ως αποτέλεσμα των εκτρώσεων μετά από επιλογή φύλου, τη θανάτωση βρεφών ή της εγκατάλειψης;

Διαβάστε Περισσότερα »
X

Αγαπητοί αναγνώστες,

Σας ενημερώνουμε ότι το boro.gr προσφέρει καθημερινά (Δευτέρα-Παρασκευή) δωρεάν ψυχολογική υποστήριξη με επαγγελματίες ψυχολόγους.

Κάντε κλίκ εδώ για να συνδεθείτε και να ενημερωθείτε για τις ώρες λειτουργίας.
X