Αρχική / Ψυχολογία (page 645)

Εφαρμόστε μια τεχνική χαλάρωσης για το άγχος!

Εφαρμόστε μια τεχνική χαλάρωσης για το άγχος! thumbnail

Καθημερινά αγχώνομαι πολύ και θυμώνω. Νευριάζω με το παραμικρό και νιώθω απίστευτη ένταση. Πιστεύω ότι όλα έχουν ξεκινήσει από τη δουλειά μου. Είναι καιρός τώρα, που ακούμε συνέχεια για μειώσεις μισθών και για μελλοντικές απολύσεις. Πριν ένα μήνα απέλυσαν έναν συνάδελφο, ήταν στην ίδια ηλικία με μένα, 40 ετών. Δυσκολεύεται πολύ στα οικονομικά, δεν μπορεί να τα φέρει πέρα με τα έξοδα της οικογένειάς του έχει δυο μικρά παιδιά και έχουν πολλές απαιτήσεις. Από εκείνη τη μέρα έχει δημιουργηθεί ένα άσχημο κλίμα. Προσωπικά νιώθω ότι αργά ή γρήγορα το ίδιο θα συμβεί και σε μένα. Έχω και εγώ δυο παιδιά και κάθε μέρα αγωνιώ, τι θα γίνει αν ξαφνικά μείνω χωρίς δουλειά, πώς θα σπουδάσω τα παιδιά πώς θα πληρώσω τους λογαριασμούς. Κάποιες μέρες νιώθω τόση ένταση σε σημείο να με πιάνει ταχυπαλμία, να ιδρώνω. Θυμώνω πολύ. Είναι πολλές φορές που δεν αναγνωρίζω τον εαυτό μου. Τις προάλλες τσακώθηκα πολύ άσχημα την ώρα που οδηγούσα... Κατέβηκα από το αυτοκίνητο και παραλίγο να πιαστούμε στα χέρια. Ντράπηκα που συμπεριφέρθηκα έτσι, μπροστά σε όλο τον κόσμο. Κάνω προσπάθειες να συγκρατήσω το θυμό μου. Να μη μεταφέρω τα νεύρα στο σπίτι. Έχω διαβάσει και πολλά άρθρα σχετικά με το άγχος από το site σας. Θα ήθελα να σας ρωτήσω κάτι πολύ συγκεκριμένο. Κάποιοι ψυχολόγοι έχουν κάνει αναφορά στις τεχνικές χαλάρωσης που μπορούν να μας βοηθήσουν στην αντιμετώπιση δυσάρεστων συναισθημάτων. Μπορείτε να μας περιγράψετε ποιες είναι αυτές οι τεχνικές;  Νίκος Π. από Παλαιό Φάληρο. Επικοινωνήσαμε με την  συνεργάτιδά μας,  Ψυχολόγο και Γνωσιακή- Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεύτρια, κυρία Λητώ καλογεράκη.  Η προοδευτική μυϊκή χαλάρωση είναι μια τεχνική που μπορεί να επαναφέρει το σώμα μας σε κατάσταση ηρεμίας και χαλαρότητας. Ας  μάθουμε όμως πρώτα, τι συμβαίνει στο σώμα μας όταν βιώνουμε καταστάσεις έντασης. Στην καθημερινότητα όλοι καλούμαστε να αναπτύξουμε ένα βαθμό εγρήγορσης ώστε να μπορούμε να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις του ημερήσιου προγράμματος μας, στην εργασία και τις υποχρεώσεις μας. Θα λέγαμε ότι όλοι ζούμε βιώνοντας ένα επίπεδο «βασικού» άγχους αναγκαίου ώστε να μας προετοιμάσει να αντιδράσουμε αποτελεσματικά στις προκλήσεις. Υπάρχουν όμως περίοδοι στην ζωή στις οποίες αυτά τα βασικά επίπεδα άγχους αυξάνονται λόγω καταστάσεων (πχ εξετάσεις, πιεστικά deadlines) ή αλλαγών θετικών ή μη (πχ προαγωγή, διαζύγιο, μετακόμιση, γέννηση παιδιού) με τις οποίες ερχόμαστε αντιμέτωποι.Πώς λειτουργεί το σώμα μας  σε καταστάσεις έντασης; Σε περιστάσεις αυξημένου άγχους, ο οργανισμός θέτει σε λειτουργία ένα κομμάτι του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος που ονομάζεται Συμπαθητικό Νευρικό Σύστημα (ΣΝΣ). Αυτό αποτελεί τον ρυθμιστή των σωματικών λειτουργιών σε συνθήκες έντασης και αυξημένης ετοιμότητας. Αυτή η ενεργοποίηση είναι υπεύθυνη για τις σωματικές αντιδράσεις που βιώνουμε όταν είμαστε αγχωμένοι: αυξημένος καρδιακός παλμός, γρήγορη αναπνοή, εφίδρωση, αυξημένος μυϊκός τόνος-μυϊκή ένταση (η ένταση αυτή μπορεί να προκαλέσει πόνους όπως κεφαλαλγίες, πόνους στο σβέρκο, στο στομάχι). Η αυξημένη σωματική διέγερση μας αφήνει ένα γενικό αίσθημα κούρασης, σαν έχουμε καταβάλλει έντονη σωματική προσπάθεια. Κάποιες φορές, όταν το άγχος και η ένταση πάρουν μεγάλες τιμές, μπορεί, με μία μικρή αφορμή, να κορυφωθούν σε μια κρίση άγχους ή και πανικού. Τι μπορούμε λοιπόν να κάνουμε για να φρενάρουμε αυτήν την αυτόματη ενεργοποίηση που είναι μεν θετική και αναγκαία για να αποδώσουμε αλλά όταν συνεχίζεται για πολύ ή παίρνει μεγάλες τιμές μπορεί να μας δυσκολέψει; Για να γίνει αυτό την σκυτάλη πρέπει να πάρει το αντίβαρο του Συμπαθητικού Συστήματος που ονομάζεται Παρασυμπαθητικό (ΠΝΣ), είναι ο μηχανισμός που ρίχνει τις στροφές της μηχανής του σώματός μας και είναι υπεύθυνο για την αποκατάσταση της ηρεμίας και της χαλαρότητας. Η τεχνική της χαλάρωσης: ένα «τέχνασμα» για να επεμβαίνουμε στην λειτουργία του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος και να επαναφέρουμε την ηρεμία στο σώμα μας. Τι είναι η προοδευτική μυϊκή χαλάρωση; Η χαλάρωση είναι ένα χρήσιμο εργαλείο που μας βοηθά να ρίχνουμε τους αυξημένους ρυθμούς λειτουργίας του οργανισμού με στόχο την μείωση της πίεσης, της υπερέντασης και των συνοδών δυσάρεστων σωματικών συμπτωμάτων (με άλλα λόγια να μειώσουμε την  δράση του ΣΝΣ και να ενεργοποιήσουμε την λειτουργία του ΠΝΣ). Μια από τις πιο γνώστες μεθόδους χαλάρωσης η λεγόμενη προοδευτική μυϊκή χαλάρωση (progressive muscle relaxation) στοχεύει στο να μάθουμε να εντοπίζουμε την μυϊκή ένταση και να την χαλαρώνουμε μέσω της ηθελημένης εφαρμογής κύκλων σφιξίματος - χαλάρωσης προοδευτικά σε διαφορετικές μυϊκές ομάδες του σώματος. Συνήθως αρχίζουμε την εφαρμογή της έντασης από τους μύες των χεριών -Σφίγγουμε τα χέρια μας σε γροθιά κρατάμε για 5 δευτερόλεπτα αφήνοντας να νιώσουμε το σφίξιμο της σύσπασης για λίγο πριν αφήσουμε το χέρι ελεύθερο να ανοίξει) και προχωράμε σταδιακά στα μπράτσα, στους ώμους (πχ σφίγγουμε τους ώμους μέχρι να ακουμπήσουν στο λαιμό κρατάμε για λίγο και ελευθερώνουμε), στους μύες των ποδιών (πχ τεντώνουμε το πέλμα, σφίγγουμε τα δάχτυλα, κρατάμε για λίγο και αφήνουμε), της κοιλιάς (πχ σφίγγουμε τους κοιλιακούς μύες και κατόπιν αφήνουμε), της πλάτης, του λαιμού και του προσώπου (πχ ζαρώνουμε την μύτη, το μέτωπο, κλείνουμε σφιχτά τα μάτια και κατόπιν αφήνουμε). -Βασικός στόχος είναι να καταφέρουμε να εντοπίσουμε και να συγκεντρωθούμε στην διαφορά της αίσθησης μεταξύ της κατάστασης σύσπασης και της κατάστασης χαλάρωσης του μυ. Μετά την εφαρμογή πίεσης- απελευθέρωσης έντασης σε όλες αυτές τις ομάδες των μυών παραμένουμε σε αυτή την αίσθηση χαλαρότητας και προσπαθούμε να την επιτείνουμε επιτρέποντας, σε όποιους μύες χρειάζεται, να χαλαρώσουν περεταίρω. Επαναλαμβάνουμε την διαδικασία. -Τι πρέπει να γνωρίζουμε για την τεχνική; Όπως κάθε καινούρια δεξιότητα έτσι και η χαλάρωση κατακτιέται με την εξάσκηση. Είναι καλό, τουλάχιστον στα αρχικά στάδια, να εξασφαλίσουμε λίγο χρόνο καθημερινά (1-2 φορές καθημερινά για περίπου 15-20 λεπτά η κάθε μία), σε έναν ήσυχο χώρο με όσο το δυνατόν λιγότερα ερεθίσματα να μας αποσπούν. Πριν ξεκινήσουμε τις δοκιμές καλό είναι να επιλέξουμε άνετα ρούχα που αφήνουν το σώμα ελεύθερο, να καθίσουμε αναπαυτικά κατά προτίμηση σε ύπτια θέση, με τα μάτια ελαφρά κλειστά. Τέλος, σημαντικό είναι να μην πιέσουμε τον εαυτό μας κατά την διάρκεια της χαλάρωσης να τα καταφέρει. Η χαλάρωση δεν υπαγορεύεται. Όσο λιγότερο επικριτικοί γινόμαστε κατά την άσκησή μας τόσο πιο θετικά αποτελέσματα θα έχουμε.  Στην πορεία και όσο περισσότερο ασκούμαστε είμαστε σε θέση να εντοπίζουμε τις εστίες και τα πρώτα σημάδια έντασης στο σώμα μας και να απαντάμε με την εφαρμογή της χαλάρωσης. Σταδιακά μπορούμε να γενικεύσουμε την χρήση της χαλάρωσης και σε άλλα περιβάλλοντα (πχ γραφείο, εργασία) και να επιτύχουμε έλεγχο της έντασης σε μικρότερο χρονικό διάστημα. Η ρύθμιση της αναπνοής Ένα άλλο βασικό στοιχείο κατά τις ασκήσεις της χαλάρωσης είναι η ρύθμιση της αναπνοής, αφού μία από τις ενδείξεις της συμπαθητικής αυτονομικής λειτουργίας είναι η γρήγορη και ρηχή αναπνοή. Η αναπνοή της «ηρεμίας», είναι βαθιά, λαμβάνεται από το διάφραγμα και όχι από τον θώρακα. Η διαφορά μπορεί να γίνει κατανοητή αν ακουμπήσουμε την μια παλάμη ψηλά στο στήθος και την άλλη στην κοιλιά. Με αργή εισπνοή από την μύτη προσπαθούμε να νιώσουμε το χέρι της κοιλιάς να κινείται ενώ ταυτόχρονα να μένει σταθερό το χέρι του στέρνου. Η χαλάρωση στην θεραπευτική πράξη: Αϋπνίες, διαχείρηση θυμού, εξαρτήσεις, κάπνισμα, φοβικές αντιδράσεις Εκτός από ένας χρήσιμος τρόπος αντιμετώπισης της έντασης και του άγχους από καθημερινά στρεσογόνα γεγονότα, η χαλάρωση χρησιμοποιείται στην θεραπευτική διαδικασία, κατά περίπτωση, σε ένα ευρύ φάσμα προβλημάτων. Μερικά από αυτά είναι οι αγχώδεις και φοβικές αντιδράσεις, η διαχείριση θυμού, η διαχείριση του πόνου, η διαχείριση της επιθυμίας στις εξαρτήσεις και την κατάχρηση (κάπνισμα, ουσίες κτλ), η αϋπνία κ.α. Για παράδειγμα ένα άτομο που αντιμετωπίζει κάποια αγχώδη διαταραχή (πχ επαναλαμβανόμενες κρίσεις πανικού στην διαταραχή πανικού) μπορεί να χρησιμοποιήσει την χαλάρωση ως ένα χρήσιμο συμπληρωματικό εργαλείο που θα τον βοηθά να ελέγχει τα επίπεδα του άγχους του ώστε να μπορεί με μεγαλύτερη ευκολία να εκτίθεται και να μην αποφεύγει τις καταστάσεις που του το πυροδοτούν.

Διαβάστε Περισσότερα »

Πώς αντιμετωπίζεται η κρίση πανικού με αγοραφοβία;

Πώς αντιμετωπίζεται η κρίση πανικού με αγοραφοβία; thumbnail

Διαταραχή Πανικού με Αγοραφοβία: Η περίπτωση της Δώρας Γράφει η Έφη Ματσούκα, Ψυχολόγος, Γνωσιακή Συμπεριφορική ΘεραπεύτριαΗ Δώρα είναι 28 ετών, ζει μόνη της και εργάζεται ως καθηγήτρια. Τους τελευταίους έξι μήνες τις περισσότερες φορές που βρίσκεται έξω από το σπίτι παθαίνει κρίσεις πανικού και νιώθει έντονο άγχος: «η καρδιά μου χτυπάει δυνατά και γρήγορα, το στήθος μου σφίγγεται, δε μπορώ να πάρω ανάσα, ιδρώνω, ζαλίζομαι, φοβάμαι ότι θα πάθω έμφραγμα», λέει χαρακτηριστικά. Αποφεύγει να βγαίνει από το σπίτι της μόνη και αν αυτό συμβεί, φροντίζει να κινείται σε διάμετρο ενός χιλιομέτρου το πολύ, έχοντας πάντα μαζί το κινητό της. Η Δώρα έπαθε την πρώτη κρίση πανικού στο μετρό, τρόμαξε πολύ και, προκειμένου να μη της ξανασυμβεί, σταμάτησε να το χρησιμοποιεί. Ωστόσο οι κρίσεις πανικού γρήγορα γενικεύτηκαν και στα υπόλοιπα μέσα μαζικής μεταφοράς (τρένο, λεωφορείο) και κατόπιν σε πολλές καταστάσεις απ’ όπου ήταν δύσκολο να φύγει άμεσα, όπως το σινεμά, οι ουρές σε τράπεζες και σούπερ μάρκετ, η κίνηση στο δρόμο, οι συναυλίες, τα πολυσύχναστα εμπορικά κέντρα. Αρχικά προσπάθησε να αντιμετωπίσει αυτές τις καταστάσεις χρησιμοποιώντας κάποιες «βοήθειες». Για παράδειγμα, είχε πάντα μαζί της ένα μπουκαλάκι νερό, προσπαθούσε να αποσπάσει την προσοχή της μιλώντας στο κινητό ή ακούγοντας μουσική στο mp3. Αυτός ο τρόπος διαχείρισης όμως δεν απέδωσε καθώς το άγχος επανερχόταν όλο και πιο έντονο, γι’ αυτό στη συνέχεια κλιμάκωσε τα μέτρα που λάμβανε, μπαίνοντας στο λεωφορείο μόνο με γνωστούς στους οποίους εμπιστεύτηκε το πρόβλημά της. Ωστόσο σύντομα ούτε αυτό ήταν αρκετό, γι’ αυτό άρχισε να αποφεύγει τελείως τους κλειστούς χώρους, υπόγεια parking, σινεμά, θέατρα, ΜΜΜ, με αποτέλεσμα να περιορίζεται σημαντικά η ζωή της. Η Δώρα τον τελευταίο μήνα έφτασε στο σημείο να δυσκολεύεται σοβαρά να πάει στη δουλειά της, γεγονός που αφενός προκάλεσε προβλήματα στο χώρο της εργασίας και αφετέρου την ενεργοποίησε προς την αναζήτηση βοήθειας, καθώς τα οικονομικά της δεν ήταν καλά και δεν μπορούσε να διακινδυνέψει να χάσει τη δουλειά της. Πρώτα πήγε στον οικογενειακό της παθολόγο, ο οποίος απέκλεισε τους οργανικούς παράγοντες, της είπε πως έχει κρίσεις πανικού και την παρότρυνε να αναζητήσει ψυχολογική θεραπεία. -Πώς αναγνωρίζουμε μια κρίση πανικού; Ποια είναι τα συμπτώματα;  Η κρίση πανικού είναι μια διακριτή περίοδος με έντονο φόβο ή δυσφορία, κατά την οποία εμφανίζονται αιφνίδια και κορυφώνονται μέσα σε 10 λεπτά τέσσερα  από τα παρακάτω συμπτώματα: έντονος και γρήγορος χτύπος της καρδιάς, εφίδρωση, τρέμουλο, αίσθηση ότι δεν υπάρχει αέρας ή κόβεται η αναπνοή, πόνος ή πλάκωμα στο στήθος, ναυτία ή αναστατωμένο στομάχι, ζάλη, αστάθεια ή επικείμενο αίσθημα λιποθυμίας, μυρμηγκιάσματα ή τσιμπήματα, εξάψεις ή κρυάδες, αποπραγματοποίηση (τα πράγματα γύρω του φαίνονται σαν να μην είναι αληθινά), αποπροσωποίηση (αισθάνεται απόμακρος από τον εαυτό του ή τμήματα του εαυτού του), φόβος τρέλας ή απώλειας ελέγχου και φόβος θανάτου. Τι είναι η διαταραχή πανικού με αγοραφοβία; Η διαταραχή πανικού με αγοραφοβία ανήκει στις αγχώδεις διαταραχές, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό το «παθολογικό» άγχος και φαίνεται πως είναι υπεύθυνες για το 50% περίπου των χαμένων ημερών εργασίας στις δυτικές κοινωνίες. Η διαταραχή πανικού προσβάλει το 5% του πληθυσμού σε κάποιο σημείο της ζωής  του και χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενες και μη αναμενόμενες κρίσεις πανικού. Για να διαγνωστεί κάποιος χρειάζεται για ένα μήνα τουλάχιστον, είτε να ανησυχεί υπερβολικά μήπως του ξανασυμβεί (δηλ. να έχει άγχος αναμονής), είτε να φοβάται πως θα πεθάνει ή θα τρελαθεί, είτε να έχει διαμορφώσει τη συμπεριφορά του λόγω αυτών των κρίσεων όπως π.χ. να έχει σταματήσει το γυμναστήριο. Επιπλέον μπορεί να λαμβάνει μέτρα που του παρέχουν ασφάλεια, όπως να έχει πάντα μαζί του νερό, κινητό, φάρμακα, χρήματα ή να αποσπά την προσοχή του από τα σωματικά του συμπτώματα ακούγοντας μουσική ή ανοίγοντας την τηλεόραση. Η αγοραφοβία είναι η κατάσταση κατά την οποία το άτομο, για έξι μήνες τουλάχιστον, νιώθει έντονο φόβο ή άγχος και αποφεύγει καταστάσεις, στις οποίες εκτιμά πως η διαφυγή θα είναι δύσκολη ή δε θα υπάρχει διαθέσιμη βοήθεια από άλλους αν νιώσει συμπτώματα που μοιάζουν με κρίση πανικού. Οι συνήθεις καταστάσεις που αποφεύγονται είναι μέρη με πολύ κόσμο (π.χ. σούπερ μάρκετ, πολυκαταστήματα, σινεμά, γήπεδα), η οδήγηση σε δρόμους ταχείας κυκλοφορίας ή σε μποτιλιάρισμα, να βρίσκεται σε κλειστούς χώρους που νιώθει περιορισμένος (π.χ. κομμωτήριο, οδοντίατρος)  και, όπως ειπώθηκε προηγουμένως, μέρη από τα οποία η διαφυγή είναι δύσκολη (π.χ. μέσα μαζικής μεταφοράς, τούνελ, μικρά δωμάτια, αεροπλάνα, υπόγειες διαβάσεις). Είναι πιθανόν το άτομο να αποφεύγει εντελώς αυτές τις καταστάσεις ή να πηγαίνει με κάποιον που νιώθει ασφάλεια (φοβικός σύντροφος). Τόσο η διαταραχή πανικού όσο και η αγοραφοβία μπορεί να υφίστανται μόνες τους, τις περισσότερες φορές όμως συνυπάρχουν στην κλινική εικόνα ενός ατόμου. Η περίπτωση της Δώρας πληρούσε τα κριτήρια για διαταραχή πανικού με αγοραφοβία. Πως μπορεί να επηρεάσει τη ζωή του ατόμου; Όταν η διαταραχή δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, οι επιπτώσεις που προκύπτουν συγκρίνονται με εκείνες που προκαλούνται από σοβαρές σωματικές ασθένειες. Τα άτομα δυσλειτουργούν σημαντικά στην εργασία τους ή δεν μπορούν να εργαστούν και δυσκολεύονται να απολαύσουν την οικογενειακή και κοινωνική τους ζωή. Τέλος είναι πιθανόν να επιβαρύνονται οικονομικά (οι ίδιοι και τα ασφαλιστικά ταμεία τους), καθώς φαίνεται πως επισκέπτονται το γιατρό και κάνουν ιατρικές εξετάσεις κατά 7 φορές περισσότερο από ότι οι υγιείς, λόγω του φόβου τους για τα σωματικά συμπτώματα ή του καταστροφικού τρόπου με τον οποίο τα ερμηνεύουν. Που οφείλεται; Η βιβλιογραφία δείχνει πως ο συνδυασμός βιολογικών, μαθησιακών – περιβαλλοντικών και ψυχολογικών παραγόντων συμβάλλει στην ανάπτυξη της διαταραχής. Πως αντιμετωπίζεται; Όταν το άτομο αρχίσει να δυσλειτουργεί στη ζωή του, χρειάζεται να ζητήσει τη βοήθεια κάποιου ειδικού. Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία οι ενδεικνυόμενες θεραπευτικές επιλογές είναι η ψυχοθεραπευτική αντιμετώπιση με Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (ΓΣΘ), η φαρμακοθεραπεία και η μικτή θεραπεία (ΓΣΘ και φαρμακοθεραπεία). Για όσους ενδιαφέρονται να αντλήσουν περισσότερες πληροφορίες για τη Διαταραχή Πανικού και την Αγοραφοβία, θα πρότεινα τρία βιβλία: Χαλιμούρδας, Θ., Σωτηροπούλου, Β. Κατανοώντας τον Πανικό και την Αγοραφοβία. Επιμ.: Βαϊδάκης Ν. Ιατρικές Εκδόσεις ΒΗΤΑ, Αθήνα, 2012. Θεραπεία Ασθενών με Διαταραχή Πανικού, Κατευθυντήριες Οδηγίες Αμερικάνικης Ψυχιατρικής Εταιρείας. Μετάφρ.: Μασδράκης Β., Βαϊδάκης Ν. Επιμ.: Παπαδημητρίου Γ. Ν., Βαϊδάκης Ν. Ιατρικές εκδόσεις Λιτσας, Αθήνα, 2011. Μπουλουγούρης Γ. Φοβίες και η αντιμετώπισή τους. Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, 1996.

Διαβάστε Περισσότερα »

Τι πρέπει να ξέρουν τα παιδιά μας για το σεξ;

Τι πρέπει να ξέρουν τα παιδιά μας για το σεξ;  thumbnail

 Σεξουαλική διαπαιδαγώγηση:Πώς θα βοηθήσουμε πιο αποτελεσματικά τα παιδιά μας;  Τι σημαίνει διαπαιδαγωγώ σεξουαλικά το παιδί μου; Σεξουαλική διαπαιδαγώγηση σημαίνει μιλάω μονάχα για τις τεχνικές ή για τους κινδύνους της σεξουαλικής επαφής. Σημαίνει μαθαίνω στα παιδιά της έννοια της συντροφικότητας, της συνύπαρξης με το άλλο φύλο.  Η κυρία Χάρις Κατάκη, ψυχολόγος, οικογενειακή θεραπεύτρια και πρόεδρος του Eργαστηρίου Διερεύνησης Ανθρώπινων Σχέσεων, μιλάει για το θέμα της σεξουαλικότητας και της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης, ως αφορμή για να αναγνωρίσουμε τις δικές μας αντιφάσεις και να επικοινωνήσουμε καλύτερα με τα παιδιά μας.-Πώς πρέπει να γίνεται η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση των παιδιών μας;  Πριν επιχειρήσουμε να δώσουμε απαντήσεις, θα ήταν ίσως πιο χρήσιμο να αναρωτηθούμε τι άραγε σημαίνει αυτή η δική μας έντονη ενασχόληση με το θέμα. Μήπως απορρέει από έναν βαθύτερο προβληματισμό για το μέλλον των παιδιών μας; Από κάποιες βαθύτερες ανησυχίες μας για τους ρόλους του άνδρα και της γυναίκας -άρα και της σχέσης μεταξύ τους- που πηγάζουν από τις θεμελιακές ανακατατάξεις που έχουν συντελεστεί τα τελευταία χρόνια στην οικογένεια; -Πώς  βοηθά το να αναγνωρίζουμε τις βαθύτερες ανησυχίες μας; Μια τέτοια μετατόπιση του κέντρου βάρους θα μας έδινε τη δυνατότητα να επικοινωνήσουμε καλύτερα με τα παιδιά μας. Γιατί, αντί να μιλάμε αφ’ υψηλού ως αυτοί που ξέρουν, θα αναγκαζόμασταν να δεχτούμε ότι το πρόβλημα είναι κοινό σε μικρούς και μεγάλους, όπως και η ανησυχία για τον κλονισμό της οικογένειας. Αντί λοιπόν για πληροφορίες απλώς τεχνικές γύρω από το θέμα του σεξ, θα μιλούσαμε για τη σεξουαλική επαφή σαν μια μορφή επικοινωνίας που έχει δυσκολέψει. Η αντιφατική εικόνα του εαυτού (άρα και οι αντιφατικές προσδοκίες που έχουμε ο ένας για τον άλλο) δημιουργούν εσωτερικές και διαπροσωπικές συγκρούσεις που εκδηλώνονται στο σεξ (και βεβαία όχι μόνο), άσχετα με ηλικία και φύλο. Τότε, βέβαια, θα έπρεπε να στρέψουμε το φακό μέσα μας, εμείς οι μεγάλοι -που υποτίθεται ότι πρέπει να καθοδηγήσουμε τους νέους (με παραινέσεις, απαγορεύσεις και επιστημονικές γνώσεις περί σεξουαλικότητας)- και να παραδεχτούμε, πικρά και νηφάλια, ότι δεν έχουμε το χάρτη και την πυξίδα που τους υποσχεθήκαμε. Πόσοι γονείς, αλλά και ειδικοί, μπορούν να μιλήσουν για τον ρόλο τους ως άνδρες και γυναίκες χωρίς να πέσουν σε αντιφάσεις και ασάφειες; Τι σημαίνει λοιπόν, σωστή σεξουαλική διαπαιδαγώγηση;  Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση θα έπρεπε να ενταχθεί σε ένα ευρύτερο πλαίσιο: πώς θα αυξηθεί η εσωτερική συγκρότηση των νέων. Πώς, δηλαδή, θα αποκτήσουν τους απαραίτητους, βιωμένους, εσωτερικούς κώδικες, που θα δρουν ως κατευθυντήριες γραμμές στον τρόπο που λειτουργούν ως σύντροφοι. 

Διαβάστε Περισσότερα »

H κακοποίηση μέσα από τα μάτια των παιδιών

H κακοποίηση μέσα από τα μάτια των παιδιών thumbnail

Πώς αποτυπώνεται η παιδική κακοποίηση από τις παιδικές ψυχές;  Δείτε ζωγραφιές μαθητών από όλη την Ελλάδα που απεικονίζουν την άποψή τους για την κακοποίηση παιδιών όπως αυτά έφτασαν στα γραφεία του Χαμόγελου του Παιδιού. Και μια συγκλονιστική εξομολόγηση μιας ανήλικης κοπέλας που υπέστη σεξουαλική κακοποίηση. Παναγιώτα, 10 ετών ΘεσσαλονίκηΓιώργος 8 ετών ΠύργοςΑλεξάνδρα 13 ετών ΧανιάΣωτήρης 9 ετών ΑθήναΣπύρος 12 ετών ΑθήναΑγγελική  10ετών ΜυτιλήνηΗ Μ. σήμερα είναι 17 ετών. Θύμα σεξουαλικής κακοποίησης σε πιο μικρή ηλικία γράφει για την εμπειρία της ως μάρτυρας κατηγορίας κατά την ακροαματική διαδικασία στο δικαστήριο «Συχνά η ζωή δεν φέρεται το ίδιο όμορφα και απλόχερα σε όλους με αποτέλεσμα πολλά ανήλικα παιδιά να αναζητούν το δίκιο τους στα δικαστήρια. Η αναζήτηση όμως αυτή της δικαιοσύνης έχει το τίμημά της.Ώρες πολλές στο δικαστήριο, με μνήμες και εικόνες που εμείς τα παιδιά θέλουμε και προσπαθούμε να ξεχάσουμε. Κουβέντες, λόγια και πράξεις από ανθρώπους που δεν θέλουμε να ξαναδούμε. Συναισθήματα φόβου, άγχους και εκδίκησης σε αυτούς που μας πλήγωσαν αντί να μας αγκαλιάσουν. Μνήμες συγκλονιστικές καταφθάνουν στο μυαλό μας και μας κατατρώγουν τη ψυχή. Υποχρεωνόμαστε να δίνουμε εμείς τα παιδιά εξηγήσεις ενώπιον κόσμου που δεν γνωρίζουμε και που αδυνατεί να νιώσει τα όσα νιώσαμε και νιώθουμε, δυστυχώς, ακόμα.   Αυτό που πραγματικά θα με ανακούφιζε, θα ήταν η εκδίκαση υποθέσεων που αφορούν σε ανηλίκους, να πραγματοποιείται το συντομότερο, χωρίς αναβολές οι οποίες αναπαράγουν τις κακές μνήμες  μου και παρατείνουν το φόβο μου.          Προς το παρόν προσωπικά δεν έχω καταφέρει να μπω στην αίθουσα δικαστηρίου. Κάθε φορά προετοιμάζομαι και προσπαθώ να καταπολεμήσω το φόβο μου. Παρέα με την αναβολή της δίκης, αναβάλλεται, παρατείνεται και πολλαπλασιάζεται ο φόβος μου. Όσο  περνά ο καιρός η ελπίδα μου για δικαιοσύνη χάνεται και αισθάνομαι πως θέλω να εγκαταλείψω την προσπάθεια. θα ήθελα η αίθουσα του δικαστηρίου να είναι άδεια από άτομα και συγγενείς που μπορούν να με κακολογήσουν , να με εκβιάσουν , να με κάνουν να ντραπώ και έρημη  γενικά από κάθε άλλο άνθρωπο και συγχωριανό που θεωρεί θέαμα να με βλέπει να καταθέτω με τόση δυσκολία τα βιώματά μου , την ατίμωση της ψυχής μου.Είναι ήδη δύσκολο για μας τα παιδιά να μιλάμε για όλα αυτά και όταν το κάνουμε θα θέλαμε να είναι εκμυστήρευση και όχι «πανηγύρι» .                            Θα θέλαμε όλη αυτή η  επώδυνη διαδικασία να μπορούσε να γίνει ευκολότερη  για εμάς.  Μ.    -Πού μπορεί να καταγγείλει κανείς ένα περιστατικό παιδικής κακοποίησης; Υπάρχει η εθνική τηλεφωνική γραμμή 1056. Αν κάποιος έχει οποιαδήποτε πληροφορία ή οποιαδήποτε υπόνοια σχετικά με ένα παιδί ότι μπορεί να βιώνει κακοποίηση ή οποιαδήποτε άλλη μορφή παραβίασης των δικαιωμάτων του, μπορεί να καλέσει στη γραμμή έστω και ανώνυμα, δεν είναι ανάγκη να προβούμε άμεσα σε καταγγελία. Αλλά αυτά τα στοιχεία που έχει μπορεί να τα αξιοποιήσει με έναν ειδικό, κοινωνικό λειτουργό και ψυχολόγο και στη συνέχεια  αν τα αξιολογήσουμε ότι όντως είναι επικίνδυνα, προωθούμε την καταγγελία στις αρμόδιες αρχές προκειμένου να βρεθεί η κατάλληλη για το παιδί λύση.Στέφανος Αλεβίζος, ψυχολόγος, επιστημονικός συνεργάτης του Χαμόγελου του Παιδιού.

Διαβάστε Περισσότερα »

Εφηβική ψυχολογία. Ποια λάθη κάνουμε οι γονείς;

Εφηβική ψυχολογία. Ποια λάθη κάνουμε οι γονείς; thumbnail

Η καθηγήτρια ψυχολογίας Φωτεινή Τσαλίκογλου γράφει για την εφηβεία και το μεγάλο στοίχημα των γονιών, των εκπαιδευτικών και της κοινωνίας: τη δημιουργία αυτόνομων ενηλίκων. Άραγε οι γονείς μπορούμε να κατανοήσουμε της εφηβικές ανάγκες; Τι πραγματικά θέλουν τα παιδιά μας; Τα ακούμε ή αρκούμαστε στο να βάζουμε ετικέτες στην συμπεριφορά τους;" τα πλέον σύγχρονα παιδιά με ανοιχτά τα στόματα και τις ψυχές τους στον αέρα". Ανδρέας Εμπειρίκος Η εφηβεία μέσα από την εκπαιδευτική κρίση των ημερών μας, βρίσκεται στο επίκεντρο ενός καθημερινού μυθοπλαστικού λόγου που μετά πάθους αναπτύσσεται και αναπαράγεται δια του Τύπου και των μέσων μαζικής ενημέρωσης. ο έφηβος, στο στόχαστρο, μεταμορφώνεται σε «ήρωα» , άλλοτε σε «υποκινούμενο θύμα» ή «ανατρεπτικό στοιχείο» και άλλοτε πάλι σε «ανεπρόκοπο χαβαλεντζή». Σε κάθε περίπτωση, είτε μέσα από εξωραϊστικές είτε μέσα από δαιμονοποιητικές νουθεσίες, ο έφηβος δε γλυτώνει τη μυθοποίηση. Κι εδώ όμως είναι που χάνεται και διαστρέφεται η δυνατότητα επαφής μας με την πραγματικότητα του εφήβου. Η ψυχολογία θα είχε κάποιο λόγο εδώ, κάποιο λόγο να αρθρώσει προκειμένου να γίνει κατανοητός ο ξεχωριστός ρόλος που διαδραματίζει η περίοδος της εφηβείας στην εξέλιξη του ανθρώπινου ψυχισμού. μια περίοδος. μια περίοδος που ανέκαθεν γεννούσε απορία, θαυμασμό, οργή, τρυφερότητα, φόβο, αγάπη. και έναν καλά συγκαλυμμένο και λογοκριμένο «φθόνο της νεότητας». Πιο υποψιασμένες από εμάς, οι πρωτόγνωρες φυλές αναγνώριζαν την ιδιαιτερότητα της περιόδου αυτής μέσα από την θεσμοθέτηση των τελετουργιών μύησης. Ζώντας χωριστά από την υπόλοιπη κοινότητα, αγόρια και κορίτσια μάθαιναν την τέχνη να γίνουν άντρες και γυναίκες, μέσα από την εκπαίδευση και σκληρές δοκιμασίες (στέρηση ύπνου, τροφής κτλ. ). Επιστρέφοντας στο τέλος της χρονιάς στο χωριό τους περίμεναν γιορτές, πανηγυρισμοί και μια καινούρια θέση με ξεκάθαρους ρόλους και προσδοκίες μέσα στην κοινότητα της φυλής. Με την εξέλιξη αναπόφευκτα προέκυψαν και οι κακοδαιμονίες! Οι δυσδιάκριτοι και αντινομικοί ρόλοι των εφήβων, η αβέβαιη θέση, η σύγχυση ως προς τους ρόλους και την ταυτότητα. μόνος του ο έφηβος καλείται να τα βγάλει πέρα με το αίτημα της ενηλικίωσης σε μια ολοένα και πιο ανταγωνιστική κοινωνία όπου η παρατεταμένη εφηβεία σημαίνει και μια επ’ αόριστον αναβολή πρόσβασης στα κέντρα της εξουσίας. Κι όμως δεν είναι φαινόμενο του αιώνα μας. «Μακάρι η νεότητα να μπορούσε τα χρόνια αυτά να πέσει σε έναν ύπνο βαθύ». η ευχή που διατύπωσε ο Shakespeare στο «Χειμωνιάτικο Παραμύθι» φανερώνει τη διαχρονικότητα της εφηβικής κρίσης. Η ανάπτυξη της επιστημονικής ψυχολογικής σκέψης στη διάρκεια του αιώνα μας κατόρθωσε να ρίξει φως στους δαιδάλους του εφηβικού ψυχισμού. Έγινε φανερό ότι η αποδέσμευση από τις ισχυρές γονεϊκές εικόνες, ο οικογενειακός απογαλακτισμός, βρίσκεται στην καρδιά των διεργασιών της εφηβείας. αμφιθυμίες, φόβοι, αγωνίες, παλινδρομήσεις συνοδεύουν το άλμα προς τα εμπρός, που προϋποθέτει το πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή. Το βασανιστικό ερώτημα «ποιος είμαι» και η αγωνιώδης προσπάθεια του εφήβου να υπάρξει ως ενιαία και ξεχωριστή οντότητα χρωματίζουν με σκοτεινά και φωτεινά χρώματα την εν λόγω κρίσιμη φάση. Αν λάβουμε υπόψη μας αυτά τα δεδομένα που μας προσφέρει η ψυχολογία, έχω την αίσθηση ότι η διαχείριση της σημερινής εκπαιδευτικής κρίσης έχει αποτύχει ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης του εφήβου. Ιδιαίτερα ευαίσθητος στο βλέμμα του άλλου, ο έφηβος θα χρησιμοποιήσει τον άλλο ως καθρέφτη του εαυτού του. Ο μηχανισμός της αυτοεκπληρούμενης προφητείας είναι εδώ δραματικά παρών. «Αν ορίσεις κάτι σαν πραγματικό, γίνεται πραγματικό στις συνέπειές του». «Επικίνδυνο, ανατρεπτικό στοιχείο», ¨χαλεβαντζής», «αθώο θύμα ξένων κέντρων αποφάσεων», τι άλλο κάνουν οι ετικέτες αυτές από το να υπονομεύουν την πιο θεμελιώδη εφηβική διεργασία; Εκείνη που στοχεύει στην αναζήτηση του εαυτού, στη διαμόρφωση του Εγώ μη χειραγωγήσιμου, μη ελεγχόμενου. Η ανάγκη επενέργειας στο περιβάλλον, η μη υποταγή σε ξένους επικαθορισμούς, η ανάγκη να πει «υπάρχω», «εγώ είμαι που θέλω», «εγώ είμαι που επιθυμώ», «τα πράγματα δεν εξελίσσονται ερήμην μου», «είμαι υποκείμενο του λόγου και των επιθυμιών μου». Σε αυτές τις προτάσεις περικλείεται το στοίχημα που θέτει ο έφηβος στον εαυτό του. Α θέλουμε υπεύθυνους και συνειδητούς νέους, αν δεν θέλουμε αλλοτριωμένους, απαθείς και αδιατάρακτους έφηβους, ή αναίτια και ακατάπαυστα εξοργισμένους, οφείλουμε να τους αντιμετωπίσουμε όπως τους αξίζει. Έχω την αίσθηση πως πίσω από το εκπαιδευτικό στοίχημα κρύβεται ένα στοίχημα ακόμα μεγαλύτερο από εκείνο της γνώσης: το στοίχημα μια αυτόνομης ύπαρξης. Ας μην αφήσουμε το στοίχημα αυτό να υπονομευθεί ηθελημένα ή ίσως και αθέλητα.Από το βιβλίο της κυρίας Φωτεινής Τσαλίκογλου, "Η ψυχολογία της καθημερινής ζωής" (εκδόσεις Καστανιώτη) που κυκλοφόρησε το 2008. Το απόσπασμα πρωτοδημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ.

Διαβάστε Περισσότερα »

Γιατί είναι πιο δύσκολη σήμερα η εφηβεία;

Γιατί είναι πιο δύσκολη σήμερα η εφηβεία; thumbnail

«Μακάρι η νεότητα να μπορούσε τα χρόνια αυτά να πέσει σε ύπνο βαθύ». Με αυτά τα λόγια ο Shakespeare καταδεικνύει την κρισιμότητα της εφηβικής περιόδου.Η καθηγήτρια ψυχολογίας Φωτεινή Τσαλίκογλου γράφει για τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν διαχρονικά οι έφηβοι, οι οποίες σήμερα έχουν ενταθεί. Οι εκρηκτικές ψυχικές εναλλαγές, η δυσθυμία, οι απογοητεύσεις, οι οδύνες, οι ευφορικές εξάρσεις του εφήβου κάθε άλλο παρά άγνωστες δεν ήταν. Την εποχή εκείνη, φυσικά, τα εφηβικά πάθη δεν καταγράφονταν με εντυπωσιακούς και συχνά παραπλανητικούς τίτλους στον ανύπαρκτο καθημερινό Τύπο. Τροβαδούροι, μάγοι, εξορκιστές, ποιητές αναλάμβαναν να διαχειριστούν τα πάθη της εφηβικής ψυχής. Δεν έχουμε ωστόσο κανένα λόγο να πιστεύουμε ότι οι γενικής αρμοδιότητας θεραπευτές ήταν λιγότερο αποτελεσματικοί από τους σύγχρονους ειδικούς. -Γιατί είναι εντονότερα σήμερα τα προβλήματα της εφηβείας; Στις μέρες μας, καταπώς φαίνεται, τα δεινό της εφηβείας έχουν κάθε λόγο να εντείνονται. Επιλεκτικά θα μπορούσε εδώ κανείς να αναφέρει μια σειρά νέων δεδομένων, όπως: -Η παρατεταμένη εφηβεία, η αδυναμία πρόσβασης στα κέντρα εξουσίας σε μια κοινωνία που γίνεται ολοένα και πιο ανταγωνιστική. -Η πειθαρχία σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα όπου η παιδεία θυσιάζεται υπέρ μια εργαλειακής, προς αξιοποίηση, γνώσης. -Η χρεοκοπία του ενήλικα που ολοένα και λιγότερο προσφέρεται σαν αντικείμενο ταύτισης, καθώς όλοι οι ενήλικοι λόγοι – ο πολιτικός, ο δημόσιος, ο γονεϊκός – μέρα με τη μέρα δοκιμάζεται ως προς τη χαμένη αξιοπιστία τους. (Δεν πείθουν κανέναν πλέον. Ακόμα λιγότερο τον έφηβο, που περισσότερο από κάθε άλλον, αξιώνει την ανάγκη του ονείρου, της πίστης, του οράματος.) -Σχετίζονται αυτά τα δεδομένα με την αύξηση των αυτοκτονιών των εφήβων; Διερωτάται κανείς αν αυτό το πλαίσιο ως ένα βαθμό ερμηνεύει τις αυξημένες αυτοκτονίες των εφήβων που παρατηρούνται πρόσφατα στη χώρα μας. Στην Ευρώπη η αυτοκτονία σήμερα αναφέρεται ως δεύτερη ή τρίτη αιτία θανάτου για παιδιά ηλικίας 14-18 ετών. Όσο και αν το πολιτισμικό και κοινωνικό πλαίσιο συμβάλλει στην κατανοησιμότητα του φαινομένου, δε δίνει από μόνο του την απάντηση στο εναγώνιο γιατί των ηθελημένων εφηβικών θανάτων. Χρειάζεται πάντα η συνδρομή του συγκεκριμένου ψυχισμού, του συγκεκριμένου έφηβου που θα επιχειρήσει το απονενοημένο διάβημα. Κι εδώ είναι που χρειάζεται να σιωπούν οι σπεύδοντες να ερμηνεύσουν τάχιστα τα πάντα, οι «ειδικοί» των ανθρώπινων συμπεριφορών. Γιατί ο Α’ και όχι ο Β’; Τι αποτρέπει τον Γ’ ακόμα και από τη σκέψη της αυτοκτονίας; Γιατί μια τόσο συνηθισμένη δυσκολία οδήγησε τον Δ’ στο θάνατο; Ανοιχτά ερωτήματα που θα παραμείνουν ανοιχτά όσο η ομαλοποίηση της ψυχής ευτυχώς καθυστερεί εισέτι την εμφάνισή της. Η δυσφορική διάθεση, η κατάθλιψη, που εκδηλώνεται με μείωση της αυτοεκτίμησης, η ενοχή, η βαθμιαία απομόνωση από ουσιαστικές κοινωνικές σχέσεις συνθέτουν την κλινική εικόνα που προηγείται της αυτοκτονίας, Η απώλεια του αντικειμένου, συμβολική ή πραγματική, μοιάζει να είναι καθοριστικής σημασίας για το πέρασμα στην πράξη. «Δεν έχω κανέναν, δεν έχω τίποτα, κανείς δεν με έχει, τίποτα δεν με κρατά», είναι σαν να υπαινίσσεται ο αυτοκτονικός ‘έφηβος. Αν η έννοια της απώλειας είναι η κεντρική στην κατανόηση της αυτοκτονίας, ανοιχτό ας παραμείνει ένα διαταρακτικό ερώτημα: Πόσο η απομαγικοποιημένη εποχή μας συνθέτει από μόνη της μια κουλτούρα της απώλειας, καθώς ένα προς ένα όλα τα άλλοτε σημαντικά αντικείμενα χάνουν το νόημα και τη σημασία τους. Πρόοδος, ευημερία, ειρήνη, συλλογικότητα, ένα προς ένα τα πολύτιμα αντικείμενα χάνουν την αξία τους, απομυθοποιούνται, σαν άλλοι ανήμποροι γονείς θρυμματίζονται μπροστά στα μάτια. Μια τέτοια κουλτούρα απώλειας, που από παντού μας ζώνει, δεν καθιστά τον καθένα μας, δυνητικά, έναν αυτοκτονικό έφηβο;

Διαβάστε Περισσότερα »

Πόσο έχει αλλάξει ο ρόλος του σύγχρονου πατέρα;

Πόσο έχει αλλάξει ο ρόλος του σύγχρονου πατέρα; thumbnail

Οι άνδρες σήμερα έρχονται αντιμέτωποι με μεγάλες αλλαγές στο ρόλο και στις απαιτήσεις που έχει η κοινωνία από αυτούς. Ακόμη πιο απαιτητικά είναι τα πράγματα για τους πατεράδες. Γράφει ο Χρήστος Ζιούβας, Ψυχοθεραπευτής-Οικογενειακός θεραπευτής και σύμβουλος Τοξικοεξαρτήσεων, συνεργάτης του Εργαστηρίου Διερεύνησης Ανθρώπινων Σχέσεων. Ποια είναι η έννοια του σύγχρονου πατέρα; Τι έχει αλλάξει στις μέρες μας; Η βασική διαφορά είναι ότι τα πράγματα είναι πιο πολύπλοκα. Όπως σε όλη μας τη ζωή τα πράγματα έχουν γίνει πιο πολύπλοκα, έτσι και οι ρόλοι που καλούμαστε να παίξουμε στην οικογένεια είναι πια πολυεπίπεδοι και σύνθετοι. Παλαιότερα ήταν πιο δεδομένες και ξακάθαρες οι απαιτήσεις που υπήρχαν για τον ρόλο του πατέρα και της μητέρας στην οικογένεια. Ενώ σήμερα, κυρίως μετά την έξοδο των γυναικών στην αγορά εργασία, και οι απαιτήσεις προς τον πατρικό ρόλο έχουν αντίστοιχα αυξηθεί και έχουν γίνει συνθετότερες.  Ωστόσο, αυτό δεν συμβάδισε με μια ανάλογη εκπαίδευση και προετοιμασία των ανδρών για να αναλάβουν τον πατρικό ρόλο μέσα στις καινούριες προδιαγραφές. Πέρασαν πια οι εποχές που πατέρας σήμαινε κυρίως αυτός που έφερνε στο σπίτι τα αναγκαία για την υλική επιβίωση της οικογένειας και όλα τα άλλα φορτώνονταν στους ώμους της μητέρας.  Σήμερα, αυτό που λέμε σύγχρονος πατέρας έχει να καλύψει μια σειρά από ανάγκες του παιδιού και βέβαια της συζυγικής σχέσης. Όταν μιλάμε για τον σύγχρονο, εμπλεκόμενο στη ζωή του παιδιού πατέρα, ουσιαστικά μιλάμε για μια σειρά από διαφορετικές απαιτήσεις. Μία πρώτη είναι ότι θα πρέπει να έχει υπεύθυνη και συναισθηματική δεμένη σχέση με το παιδί. Η δεύτερη είναι ότι θα πρέπει να είναι φυσικά προσβάσιμος από το παιδί. Μία τρίτη είναι ότι θα πρέπει να εμπλέκεται σε συνεργασία με τη μητέρα στη λήψη αποφάσεων που έχουν να κάνουν με την ανατροφή του παιδιού.  Επομένως, βλέπουμε ήδη ότι ο παλιός ρόλος του οικονομικού αρχηγού της οικογένειας έχει ξεπεραστεί και οι απαιτήσεις είναι πολύ πιο σύνθετες. Πώς αλλάζει η πατρότητα τον άνδρα; Έχουμε δει μια σειρά από θετικές επιπτώσεις που έχει πια στον άντρα. Ο άνδρας ενηλικιώνεται μέσα από την διαδικασία αυτή,  γίνεται πιο υπεύθυνος. Οι άνδρες γίνονται πιο συμπονετικοί μέσα από την πατρότητα, γενικότερα όχι μόνο μέσα στην οικογένεια. Γίνονται πιο γλυκείς και πιο ήπιοι. Συνειδητοποιούν ότι αυτό με το οποίο έχουν γαλουχηθεί, να έχουν δηλαδή τον έλεγχο στα πράγματα, είναι ψευδαίσθηση. Άμα έχει κάποιος παιδί το καταλαβαίνει αυτό. Υπάρχουν πράγματα στα οποία δεν μπορούν να έχουν έλεγχο και συμβιβάζονται με αυτή την ιδέα. Αναπτύσσουν μια ευρύτερη γκάμα ικανοτήτων, με ό,τι αυτό συνεπάγεται, θετικά για την αυτοπεποίθηση τους, νιώθουν πιο ικανοί να ανταπεξέλθουν σε πιο πολύπλοκους ρόλους. Οι πατέρες έχουν να επανεξετάσουν την ισορροπία μεταξύ δουλειάς και οικογένειας. Και ο καθένας δίνει διαφορετικές απαντήσεις σε αυτό. Κάποιοι σπεύδουν να δουλέψουν ακόμα περισσότερο για να παρέχουν περισσότερα στην οικογένεια. Κάποιοι, όμως, επαναπροσδιορίζουν την βαρύτητα που έχει η εργασία, το επάγγελμα, στην ταυτότητά τους και δίνουν έμφαση σε άλλες πλευρές. Κι επίσης έχουμε δει ότι κάνει καλό στην υγεία να γίνεις πατέρας. Διότι οι πατεράδες εμπλέκονται πολύ λιγότερο από τους άντρες που δεν έχουν κάνει παιδιά σε επικίνδυνες συμπεριφορές ποικίλων επιπέδων και προσέχουν πολύ περισσότερο την υγεία τους για ευνόητους λόγους. Ποιες είναι οι διαφορές όσον αφορά τον γονεϊκό ρόλο του  πατέρα και  τη μητέρας, σήμερα; Ο τρόπος που οι πατεράδες ανατρέφουν τα παιδιά τους είναι ποιοτικά διαφορετικός από τον τρόπο που σχετίζονται οι μητέρες με τα παιδιά τους. Ένα κοινό εύρημα που έχουμε είναι ότι οι πατεράδες παίζουν με τα παιδιά με πολύ διαφορετικό τρόπο από ό,τι οι μητέρες. Οι μητέρες, για παράδειγμα, χρησιμοποιούν αρκετά παιχνίδια και το παιχνίδι τους πολλές φορές έχει ένα πιο διδακτικό χαρακτήρα, ενώ οι πατεράδες είναι πιο προσανατολισμένοι στη δράση, τείνουν να ενεργοποιούν τα παιδιά, να τα ζωντανεύουν πολύ στο παιχνίδι τους, πολλές φορές το κύριο παιχνίδι που χρησιμοποιούν είναι το ίδιο τους το σώμα, η σωματική επαφή με το παιδί. Οι μνήμες που πολλοί έχουμε είναι να παλεύουμε ή να ερχόμαστε σε κόντρες δύναμης με τους πατεράδες μας. Η χρήση της γλώσσας είναι, επίσης, διαφορετική μεταξύ πατεράδων και μανάδων. Οι μανάδες την χρησιμοποιούν  διδακτικά περισσότερο και στην διήγηση ιστοριών, ενώ στο παιχνίδι οι πατεράδες προωθούν περισσότερο την εξερεύνηση, την ανάγκη των παιδιών για καινοτομία.  Διαχειρίζονται διαφορετικά την δυσφορία και το στρες που νιώθουν τα παιδιά σε καινοτόμες καταστάσεις. Αυτό μπορούμε να το δούμε όταν πάμε σε μια παιδική χαρά και παρακολουθήσουμε πόσο υπερπροστατευτικές είναι μητέρες προς τα παιδιά, ενώ οι πατεράδες τα αφήνουν λίγο να μάθουν μέσα από το πάθημα.

Διαβάστε Περισσότερα »

"Στο σχολείο με κορόιδευαν ήθελα να αυτοκτονήσω" Ενήλικες δεν ξεχνούν τον σχολικό εκφοβισμό

"Στο σχολείο με κορόιδευαν  ήθελα να αυτοκτονήσω" Ενήλικες δεν ξεχνούν τον σχολικό εκφοβισμό  thumbnail

Οι επιπτώσεις του εκφοβισμού μπορεί να μας συντροφεύουν σε όλη μας τη ζωή. Η Εύη Μακρή-Μπότσαρη, Καθηγήτρια Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας μας μιλά για τον σχολικό εκφοβισμό και πώς αυτός επηρεάζει την ενήλικη ζωή μέσα από αφηγήσεις ενηλίκων που υπήρξαν θύματα στο σχολείο. Τα συναισθήματα που βίωσαν σαν παιδιά, δεν είναι εύκολο να σβήσουν.   Ο Βασίλης σήμερα είναι 35 ετών. Θυμάται... "Μετά από μια άσχημη μέρα εκφοβισμού, δεν άντεχα άλλο. Πήρα ένα σκοινί  και πήγα στο δάσος να αυτοκτονήσω. Έδεσα το σκοινί, το έβαλα γύρω από το λαιμό μου και πήδηξα. Λιποθύμησα και πίστεψα ότι κατάφερα επιτέλους να πεθάνω. Αλλά, όταν ξύπνησα πεσμένος κάτω, συνειδητοποίησα ότι το σκοινί είχε λυθεί μόνο του. Δεν το είπα ποτέ σε κανέναν και αισθανόμουν αποτυχημένος, επειδή δεν ήμουν ικανός ούτε να αυτοκτονήσω". 

Διαβάστε Περισσότερα »

Γονείς αντιμέτωποι με την εξάρτηση από τα ναρκωτικά

Γονείς αντιμέτωποι με την εξάρτηση από τα ναρκωτικά thumbnail

Το Ταξίδι της Απεξάρτησης... Γράφει η Ευγενία Παπαχρήστου, μέλος της επιστημονικής ομάδας του ψυχιάτρου κυρίου Στέλιου Κρασανάκη, ψυχολόγος - θεραπεύτρια του Προγράμματος Απεξάρτησης Θησέας.Δύο κόσμοι που συμβιώνουν, αλλά που συχνά δεν συναντιούνται... Γονείς που για χρόνια φαίνεται να ζουν στο παρόν, αλλά παραμένουν προσκολλημένοι στο παρελθόν, εγκλωβισμένοι σε ανείπωτα πένθη. Παιδιά που βασανίζονται από απορίες που δεν λύνονται, από το ασφυκτικό κλίμα του περιβάλλοντός τους, από μια σιωπηλή εντολή να συντονίζονται με τις πεποιθήσεις και τα συναισθήματα των προηγούμενων γενεών. Στην προσπάθειά τους να διαμορφώσουν την ταυτότητά τους, να  δείξουν το δικό τους στίγμα στον κόσμο, αναζητούν δρόμους και τρόπους μέσα από τη χρήση ουσιών. Ζώντας σε μια ψευδαίσθηση ζωής και επανάστασης, ταυτόχρονα στέλνουν σήματα στην οικογένεια  τους, ζητώντας αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας της. Η αρχική αντίδραση των γονιών όμως συχνά περιλαμβάνει σοκ, άρνηση και ακόμα μεγαλύτερη σύγχυση. Η παρουσία της ουσίας και της εξάρτησης γίνονται εντονότερες. Αυτό που φαίνεται να κυριαρχεί είναι η απειλή της απώλειας: για επιθυμία, ονειροπόληση, αυθορμητισμό, υπευθυνότητα, βίωση των συναισθημάτων, για σκέψη και συνεπώς για την ίδια τη ζωή. Και κάποια στιγμή, η ανάγκη για αλλαγή είναι η μόνη διέξοδος. Έτσι, ξεκινάει η συνεργασία μας με τον χρήστη και την οικογένειά του. Η θεραπευτική αντιμετώπιση αφορά τόσο τον ίδιο, όσο και τους γονείς και τα αδέρφια του. Καθοριστικό ρόλο στην απεξάρτηση του χρήστη έχει η θεραπεία της οικογένειας, στην οποία επικεντρώνεται το Πρόγραμμα “Θησέας”. Η σύγχυση που κουβαλούν οι γονείς όταν έρχονται για πρώτη φορά στο Πρόγραμμα αφορά πρωταρχικά τη δυσκολία οριοθέτησης  σε σχέση με τον εαυτό τους και με τους άλλους, με το χώρο και το χρόνο. Σταθερός χώρος μας ο Σ.Α.Τ. - Σύλλογος Αντιμετώπισης Τοξικοεξάρτησης, σταθερός χρόνος η εβδομαδιαία συνάντηση της ομάδας. Και το ταξίδι ξεκινάει... Ένα ταξίδι που έχει στόχο την απεξάρτηση του παιδιού τους, αλλά προκύπτει παράλληλα η δική τους εσωτερική αναζήτηση και απελευθέρωση. Αρχικά, δυσκολεύονται να εμπιστευτούν, αντιστέκονται, αμφισβητούν, προκαλούν, φοβούνται την αλλαγή. Ο παλιός τρόπος επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης, όσο δυσλειτουργικός κι αν είναι, δημιουργεί ακόμα αίσθηση ασφάλειας. Η βαθύτερη όμως ανάγκη για αλλαγή κυριαρχεί στην αντίσταση, και το ταξίδι συνεχίζεται. Θέλουν να ακούσουν, να μάθουν από εμπειρίες άλλων γονιών, να πάρουν στήριξη. Και έρχεται κάποια στιγμή που πλησιάζουν το μυστικό, το απόκρυφο κομμάτι της ζωής τους. Είναι η πιο σημαντική στιγμή για την απεξάρτηση της οικογένειας. Διαπραγματεύονται το αν θα μείνουν και θα ξετυλιχτεί το κουβάρι. Κάποιοι αντιστέκονται, τρομάζουν, δεν το αντέχουν. Αρκετοί όμως τολμούν, ρισκάρουν, εμπιστεύονται και ανοίγουν το μπαούλο με τα κρυμμένα μυστικά, με τα ανείπωτα πένθη. Ο πόνος τότε εκφράζεται, μοιράζεται και δυναμώνει αυτόν που τολμά. Τα φαντάσματα του παρελθόντος διαλύονται και η ζωή αποκτά νέο νόημα. Οι πάγοι λιώνουν, τα συναισθήματα μπαίνουν σε λόγια. Υπάρχει χώρος, προσωπικός χώρος, που τον στερούσε η εξάρτηση. Δεν έχει λόγο ύπαρξης η χρήση, αλλάζει ο τρόπος του σχετίζεσθαι, ακολουθεί ανακούφιση, απελευθέρωση. Η εξάρτηση τείνει να λυθεί. Γονείς που αλλιώς ξεκίνησαν και αλλιώς μάς αποχαιρετούν. Οργανώνονται. Επαναπροσδιορίζονται. Χαίρονται. Ξαναζούν. Μετακινούνται.      Αν και γράφτηκε πριν από πολλά χρόνια, το ποίημα του Χαλίλ Γκιμπράν παραμένει πάντα επίκαιρο και αναφέρεται στη σχέση των γονιών με τα παιδιά τους. ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Τα παιδιά σου δεν είναι παιδιά σου Είναι οι γιοι και οι κόρες της λαχτάρας της Ζωής για τη Ζωή. Δημιουργούνται διαμέσου εσένα, αλλά όχι από σένα Κι αν και βρίσκονται μαζί σου, δε σου ανήκουν. Μπορείς να τους δώσεις την αγάπη σου, αλλά όχι τις σκέψεις σου Αφού ιδέες έχουν δικές τους. Μπορείς να δίνεις μια στέγη στο σώμα τους, αλλά όχι και στις ψυχές τους Αφού οι ψυχές τους κατοικούν στο σπίτι του αύριο που εσύ δεν πρόκειται να επισκεφτείς ούτε και στα όνειρά σου. Μπορείς να προσπαθήσεις να τους μοιάσεις αλλά μη γυρέψεις να τα κάνεις σαν εσένα Αφού η ζωή δεν πάει προς τα πίσω ούτε ακολουθεί στο δρόμο του το χτες Είσαι το τόξο από το οποίο τα παιδιά σου ωσάν ζωντανά βέλη ξεκινάνε για να πάνε μπροστά. Ο τοξότης βλέπει το ίχνος της τροχιάς προς το άπειρο και κομπάζει ότι με τη δύναμή του τα βέλη του μπορούν να πάνε γρήγορα και μακριά. Ας χαροποιεί τον τοξότη ο κομπασμός του Αφού ακόμα κι αν αγαπάει το βέλος που πετάει έτσι αγαπά και το βέλος που μένει στάσιμο.                                                                                                  Χαλίλ Γκιμπράν   

Διαβάστε Περισσότερα »

Γιατί παίρνουμε κιλά μετά από ένα χωρισμό;

Γιατί παίρνουμε κιλά μετά από ένα χωρισμό;  thumbnail

Οικογενειακές και προσωπικές κρίσεις και αύξηση βάρουςΗ Δέσποινα, αναγνώστριά μας, μας έστειλε το δικό της ερώτημα. Η κόρη μου, Γ. Πήρε διαζύγιο πριν από επτά μήνες. Επέστρεψε στο πατρικό της σπίτι και ζει μαζί μας για οικονομικούς λόγους. Αυτό που μας ανησυχεί είναι ότι από τότε που χώρισε έχει βάλει πολλά κιλά. Ξέρουμε ότι αυτό δεν της αρέσει και της ίδιας, την  αλλά δεν γνωρίζουμε πώς να παρέμβουμε, ώστε να τη βοηθήσουμε. Απευθύναμε το ερώτημά σας στην Εκπαιδευτική-Συμβουλευτική Ψυχολόγος, κυρία Καλλιόπη Εμμανουηλίδου, ειδική σε θέματα διατροφής.Η ζωή είναι γεμάτη από αλλαγές στις οποίες κάθε άτομο καλείται να προσαρμοστεί. Μικρές ή μεγάλες, ευχάριστες ή δυσάρεστες, οι αλλαγές μας βγάζουν από τη ρουτίνα και την καθημερινότητα στα οποία έχουμε συνηθίσει και μας αναγκάζουν να προσαρμοστούμε σε νέες συνθήκες ζωής, πολύ ή λιγότερο διαφορετικές από τις προηγούμενες. Αν μάλιστα οι αλλαγές αυτές είναι προϊόν μιας κατάστασης ή ενός γεγονότος που παρουσιάζουν μεγάλες δυσκολίες από συναισθηματικής άποψης, είναι λογικό η ζωή μας να αναστατώνεται ακόμα περισσότερο. Γιατί η απώλεια ενός προσώπου ή μιας κατάστασης μας οδηγεί στο φαγητό;  Τέτοιες αλλαγές μπορεί να σημαίνουν γεγονότα όπως είναι ένα πένθος, μια απόλυση, ένα διαζύγιο, μια μετακόμιση, μια αλλαγή στις κοινωνικές σχέσεις κτλ. Ιδίως στην περίπτωση που βιώνεται μια απώλεια, ένα άτομο βρίσκεται σοκαρισμένο από το κενό και, στην προσπάθειά του να καλύψει το κενό αυτό, μπορεί να επιστρατεύσει διάφορες μεθόδους αντιμετώπισης. Το κενό είναι επώδυνο συναισθηματικά, αφήνει τον άνθρωπο αμήχανο, απογοητευμένο, πληγωμένο και μόνο απέναντι στο πρόβλημά του. Αυτό είναι δυσβάσταχτο για πολλούς ανθρώπους: κάποιοι θα κοιτάξουν κατάματα το πρόβλημά τους και θα προσπαθήσουν να εκφράσουν τα συναισθήματά τους με υγιή τρόπο, άλλοι όμως δυσκολεύονται να διαχειριστούν τη νέα κατάσταση και, προκειμένου να αποφύγουν τον συναισθηματικό πόνο, καταφεύγουν σε διάφορες δραστηριότητες, για να αποσπάσουν την προσοχή τους από το πρόβλημα και για να βρούνε μια πρόσκαιρη ανακούφιση. Έτσι, μετά από μια δυσκολία κάθε είδους (επαγγελματική, οικογενειακή, προσωπική, κοινωνική), άλλος μπορεί να στραφεί στην υπερβολική ενασχόληση με τη δουλειά του («εργασιοθεραπεία»), προκειμένου να ξεχαστεί. Άλλοι επιχειρούν να αποσπάσουν την προσοχή τους από το πρόβλημα κάνοντας διάφορες υπερβολές, όπως μέσα από πολλά ψώνια και υπερβολικές αγορές ή μέσα από ξενύχτια, συνεχείς εξόδους και εφήμερες σχέσεις. Άλλοι μπορεί να αναζητήσουν το συναισθηματικό μούδιασμα που προσφέρει η χρήση ουσιών, όπως είναι το αλκοόλ ή οι ναρκωτικές ουσίες. Ποιες τροφές προσφέρουν πρόσκαιρη ανακούφιση;  Μια τέτοια δραστηριότητα μπορεί να αποτελέσει και η υπερβολική κατανάλωση τροφής. Το φαγητό, εκτός ότι παρέχει τον οργανισμό με ενέργεια για να λειτουργεί σωστά, προσφέρει απόλαυση και ανακούφιση. Από τη μια μεριά με τις πλούσιες γεύσεις οι τροφές δίνουν σε ένα άτομο μια πηγή πολλών και διαφορετικών ερεθισμάτων, τα οποία δίνουν στο άτομο κάτι να απασχοληθεί και προσφέρουν μια χαρά, έστω κι αν είναι πολύ πρόσκαιρη. Από την άλλη μεριά πολλές τροφές (κυρίως αυτές που είναι πλούσιες σε υδατάνθρακες, λιπαρά και αλάτι) έχουν την ιδιότητα να κάνουν τον εγκέφαλο να απελευθερώνει ουσίες οι οποίες προκαλούν συναισθήματα ικανοποίησης, ανταμοιβής, ευχαρίστησης, ανακούφισης και απόλαυσης. Ο εγκέφαλός μας έχει την ικανότητα να θυμάται ποιες τροφές του προσέφεραν με τόσο εύκολο και γρήγορο τρόπο αυτά τα θετικά συναισθήματα και μας ωθεί στην αναζήτησή τους. Έτσι, αν ένα άτομο έχει ήδη προβλήματα στη ζωή του, μπορεί να αποζητά την παρηγοριά στο πιάτο του. Τι νιώθει ένα άτομο με υπερφαγικές τάσεις; Ποια συναισθήματα βιώνει;  Πολλοί επιστήμονες έχουν εξετάσει τους λόγους για τους οποίους ένα άτομο ανακουφίζεται από την πρόσληψη τροφής σε καταστάσεις συναισθηματικών δυσκολιών. Το φαγητό λειτουργεί σαν ένα «πώμα» που βοηθά το άτομο να κρατάει μέσα του τις πολύ δύσκολες και δυσάρεστες σκέψεις. Η πρόσληψη βάρους επιβεβαιώνει προηγούμενα συναισθήματα χαμηλής αυτοεκτίμησης ή επιδρά ακόμα και αυτοκαταστροφικά. Έτσι, βλέπουμε πολλά άτομα να αναζητούν πρόσκαιρη ανακούφιση από τα προβλήματά τους μέσα από το φαγητό. Συχνά μάλιστα βλέπουμε να αναπτύσσουν υπερφαγικές τάσεις, δηλαδή ολοένα και συχνότερα να τρώνε ανεξάρτητα από την πραγματική (βιολογική) τους πείνα, να συνδέουν υπερβολικά την πρόσληψη τροφής με τον συναισθηματικό παράγοντα, να κάνουν υπερφαγικά επεισόδια (κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων τροφής σε σύντομο χρονικό διάστημα) και να διακατέχονται από μια έμμονη σκέψη σχετικά με τη διατροφή και το σώμα τους. Η υπερφαγία είναι μια ιδιαίτερα προβληματική διατροφική συμπεριφορά (πλέον θεωρείται διαταραχή) και, πέρα από την πιθανή πρόσληψη βάρους, οδηγεί σε συναισθήματα βασανιστικών ενοχών και ματαίωσης. Το άτομο που πάσχει συνειδητοποιεί ότι η δραστηριότητα αυτή όχι μόνο δεν λύνει τα προβλήματα της ζωής του, αλλά προσθέτει και νέα προβλήματα, αφού ενισχύει την αίσθηση αδυναμίας του, επηρεάζει την εικόνα του σώματός του και το κάνει να νιώθει εξαρτημένο από το φαγητό. Η υπερφαγία μετά από έναν χωρισμό αντιμετωπίζεται μονάχα με δίαιτα;  Κάποιοι λοιπόν άνθρωποι που πληρούν και άλλες προϋποθέσεις (π.χ. προδιάθεση για διατροφικές διαταραχές ή βρεφικές και παιδικές εμπειρίες κατά τις οποίες συνδέθηκε υπερβολικά η τροφή με την παρηγοριά ή την ανταμοιβή), σε δύσκολες περιόδους της ζωής τους θα ανατρέξουν στο φαγητό για ανακούφιση. Έτσι και στην περίπτωση του διαζυγίου, το οποίο δημιουργεί συναισθήματα αποτυχίας, απόρριψης, απογοήτευσης και αγωνίας για το μέλλον, το φαγητό συχνά έρχεται να καλύψει τα μεγάλα συναισθηματικά κενά της απώλειας και να προσφέρει παρηγοριά και απόσπαση της προσοχής από την απώλεια αυτή. Σε μια τέτοια περίπτωση, συνήθως δεν αρκεί μια δίαιτα, η οποία απλώς θα καλύψει προσωρινά το πρόβλημα και θα οδηγήσει πιθανότατα σε μια αποτυχημένη προσπάθεια (κάτι που θα ενισχύσει τα δύσκολα συναισθήματα). Το άτομο χρειάζεται να διαχειριστεί τις αιτίες των συναισθηματικών δυσκολιών, μόνο ή με τη βοήθεια κάποιου ειδικού και να μάθει να διαχειρίζεται τις συναισθηματικές κρίσεις με πιο υγιείς και αποτελεσματικές μεθόδους στη ζωή του.

Διαβάστε Περισσότερα »
X

Αγαπητοί αναγνώστες,

Σας ενημερώνουμε ότι το boro.gr προσφέρει καθημερινά (Δευτέρα-Παρασκευή) δωρεάν ψυχολογική υποστήριξη με επαγγελματίες ψυχολόγους.

Κάντε κλίκ εδώ για να συνδεθείτε και να ενημερωθείτε για τις ώρες λειτουργίας.
X