Οικογένεια

Αν ο γιος μου κάνει παρέα με έναν gay;

Ένας  αναγνώστης μας και πατέρας ενός αγοριού στην εφηβεία,  είχε την εξής απορία:

"Είμαι πατέρας ενός αγοριού. Πηγαίνει στο Λύκειο, είναι στην εφηβεία. Στο σχολείο του στην παρέα των παιδιών υπάρχει ένα αγόρι που μάλλον είναι γκέι, αυτό τουλάχιστον έχω καταλάβει από τη συμπεριφορά του. Αυτό θα πρέπει να με ανησυχήσει; Πώς πρέπει να μιλάμε στα παιδιά για την ομοφυλοφιλία; Εγώ σαν πατέρας πώς να συμπεριφερθώ;

Στο ερώτημα απάντησε ο Ψυχίατρος- Σεξολόγος και ειδικός σε θέματα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης, Σάκης Παπακωνσταντίνου. 

Δε χρειάζεται κάποιος να ανησυχήσει σε κάποια τέτοια περίπτωση. Η ομοφυλοφιλία δεν αποτελεί νόσημα, δεν υπάγεται σε κριτήρια ψυχικής διάγνωσης, δε χρειάζεται θεραπεία ή ψυχιατρική παρακολούθηση και σίγουρα δεν είναι μεταδοτική. Ούτε κάποιος, κάνοντας παρέα με άτομα ομοφυλοφιλικού προσανατολισμού, μπορεί να γίνει ομοφυλόφιλος. Αυτό είναι κάτι που και ο γονιός πρέπει να γνωρίζει αλλά και να το μεταφέρει σαν πληροφορία στο παιδί του. 
-Τι είναι η ομοφυλοφιλία; 
Πέρα των κλασσικών ψυχαναλυτικών θεωριών που στήριξαν την ομοφυλοφιλία σαν μία καθήλωση της ψυχοσεξουαλικής ανάπτυξης, τα τελευταία χρόνια επιστημονικές προσεγγίσεις προσπαθούν να δώσουν απαντήσεις για τις αιτίες γέννησής της.
Ανάμεσα στις βιολογικές ερμηνείες ξεχωρίζουν η γονιδιακή υπόθεση, οι ορμονικοί παράγοντες, μελέτες σχετικές με την ανατομία του σώματος, την ανατομία του εγκεφάλου και διαφόρων λειτουργιών του εγκεφάλου.
Οι μηχανισμοί κλινικής παρατήρησης που συσχετίζονται με το οικογενειακό περιβάλλον που μεγαλώνει ένα παιδί, οι βιολογικοί παράγοντες που μπορεί να παίζουν ρόλο στη γένεση της ομοφυλοφιλίας, ακόμα και μια ενδεχόμενη κληρονομική επιβάρυνση, τείνουν να εστιάζουν σε πολυπαραγοντική αιτίαση της ομοφυλοφιλικής συμπεριφοράς.
Το σημαντικότερο λοιπόν, είναι η διαπαιδαγώγηση επάνω σε θέματα σεξουαλικού προσανατολισμού από την οικογένεια και από το σχολείο.Η σεξουαλική αγωγή πραγματοποιείται κυρίως από τους γονείς, οι οποίοι έχουν τον πρώτο ρόλο στη ζωή του παιδιού, αποτελούν πρόσωπα αναφοράς και πρότυπα ταύτισης. Δεύτερος σημαντικός σταθμός στη ζωή του παιδιού είναι το σχολείο, το οποίο αποτελεί φορέα γνώσης, μάθησης και κοινωνικοποίησης. Και τα δύο αυτά συστήματα οφείλουν να συμβάλλουν στη σωστή ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του παιδιού για θέματα που αφορούν τον εαυτό του και τις σχέσεις του με τους άλλους.
Οι περισσότεροι γονείς δυσκολεύονται να συζητούν με τα παιδιά τους για θέματα σεξουαλικότητας. Είναι όμως πολύ σημαντικό και αναγκαίο να δημιουργούν τις κατάλληλες προϋποθέσεις για να επικοινωνούν με τα παιδιά τους για θέματα που συμβάλλουν στην υγιή ανάπτυξη της προσωπικότητάς τους και στην ψυχοσυναισθηματική τους ωρίμανση.
Πώς συμπεριφερόμαστε σε μια τέτοια περίπτωση; 
Πολλοί γονείς μπορεί να κατηγορήσουν μια τέτοια κατάσταση, χωρίς να δώσουν πληροφορίες στο παιδί τους, να επιμείνουν στην απομάκρυνση.  Είναι όμως απαράδεκτη αυτή η τακτική. Δεν είναι ανάγκη να καλλιεργούμε άσχημες σχέσεις μεταξύ των παιδιών ή να τα φέρουμε σε θέσεις αμήχανες, στην μεταξύ τους επικοινωνία. Γιατί λοιπόν να καλλιεργήσουμε στο παιδί μας μια άσχημη συμπεριφορά απέναντι στον ομοφυλόφιλο (εάν όντως είναι) συμμαθητή; Μια τέτοια αυστηρή σεξουαλική διαπαιδαγώγηση έχει επιπτώσεις και στο δικό μας παιδί. 
Μπορεί να το κάνει λιγότερο συναισθηματικό, λιγότερο ευέλικτο στην ενήλικη ζωή του απέναντι σε όποια διαφορετική συμπεριφορά μπορεί να συναντήσει.
Γιατί θα πρέπει να είναι ένα αγόρι συναισθηματικό; Αν καλλιεργούμε στο αγόρι την "μάτσο¨ συμπεριφορά σαν ενήλικας πια μπορεί να αντιμετωπίσει προβλήματα στην επικοινωνία του με τις γυναίκες. Δε θα μπορεί να κατανοήσει τις συναισθηματικές τους ανάγκες, την ανάγκη της γυναίκας για συναισθηματική επικοινωνία. Δε θα μπορεί να σταθεί σωστά μέσα σε μια ερωτική του σχέση και να της δώσει διάρκεια και ποιότητα.
Πρόσεχε!
Λέμε πρόσεχε μη χτυπήσεις, πρόσεχε μην κολλήσεις μια ασθένεια στο σεξ, πρόσεχε μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη. Το πρόσεχε με ποιον κάνεις παρέα έχει να κάνει με τον χαρακτήρα του κάθε ατόμου. Όχι με τον σεξουαλικό προσανατολισμό. Ο σεξουαλικός προσανατολισμός όπως είπαμε και πριν ούτε κολλάει. Ο σεξουαλικός προσανατολισμός του ενός παιδιού δεν επηρεάζει τον προσανατολισμό του άλλου.
Ο γονέας θα πρέπει να επισημάνει ότι μπορεί να πρόκειται για θηλυπρέπεια. Το να είναι ένα παιδί πιο ευαίσθητο ή πιο θηλυπρεπές δε σημαίνει αναγκαστικά ότι έχει και διαφορετική σεξουαλική προτίμηση. Ας μη συντηρούμε μύθους στα μυαλά των παιδιών μας.
Ο γονιός ποτέ δεν πρέπει να πει "μην κάνεις παρέα με αυτόν επειδή αυτός είναι gay". Και βέβαια, καλό είναι να περιμένουμε το παιδί να ανοίξει την όποια σχετική κουβέντα. Αν δεν επιθυμεί να μιλήσει συνήθως σημαίνει ότι δεν υπάρχει ανάγκη, δεν υπάρχει πρόβλημα που να κάνει το παιδί μας να ζητήσει τη συμβουλή μας.
Σαν συμπέρασμα, ούτε θέση υπέρ μιας gay συμπεριφοράς πρέπει να πάρουμε άλλά ούτε και να παρουσιάσουμε μια σκληρή αδιάλλακτη συμπεριφορά. Υπευθυνότητα χρειάζεται εκ μέρους μας. Και να θυμόμαστε ότι τα παιδιά μας θα πρέπει να ξέρουν ότι υπάρχουν τα πάντα στη ζωή. Ας μην ξορκίζουμε καταστάσεις, ας τις κατανοούμε.
Και βέβαια, πάντα είναι σημαντική και η προσέγγιση, η ενημέρωση από έναν σεξολόγο-ψυχίατρο, ιδιαίτερα όταν οι γονείς νιώθουν ότι δεν καταφέρνουν να προσεγγίσουν τα παιδιά τους. Η βοήθεια που μας προσφέρεται είναι πολύτιμη.

Η ανορεξία απειλεί και τα αγόρια;

Ανορεξία και στα αγόρια;
Οι διατροφικές διαταραχές είναι ένα θέμα το οποίο, λόγω της συστηματικής προβολής του από τα ΜΜΕ τα τελευταία χρόνια, έχει πάρει διαστάσεις φωτίζοντας μ’αυτό τον τρόπο το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος. Μέχρι σήμερα, νομίζαμε ότι οι διατροφικές διαταραχές αφορούν κυρίως, τα κορίτσια στην εφηβεία. Τα ερευνητικά δεδομένα όμως αλλάζουν την σημερινή εικόνα. Το 5-10 % των περιπτώσεων αφορούν αγόρια ηλικίας 8-9 ετών.
Γράφει η ψυχολόγος, Ξένια Ταραβίρα
-Τι εννοούμε όταν λέμε διατροφικές διαταραχές;
Οι πιο γνωστές διατροφικές διαταραχές περιλαμβάνουν τη νευρική ανορεξία, με την άρνηση λήψης τροφής, τη βουλιμία, στην οποία κυριαρχούν υπερφαγικά επεισόδια με αυτοπροκαλούμενο εμετό στη συνέχεια και την παρορμητική υπερφαγία, με υπερφαγικά επεισόδια χωρίς να ακολουθεί αυτοπροκαλούμενος εμετός. Πρόκειται για σοβαρές παθήσεις με κυρίαρχο χαρακτηριστικό ότι τα άτομα υποφέρουν κρυφά απ’αυτές και αισθάνονται μεγάλη ντροπή για την απώλεια ελέγχου που βιώνουν, η οποία ξεκινάει από τη σχέση με το φαγητό και περνάει τελικά σε όλα τα επίπεδα, όπως για παράδειγμα στην  απόδοση που έχουν στις καθημερινές τους υποχρεώσεις, στις σχέσεις με τους γονείς ή τους φίλους.
-Οι διατροφικές διαταραχές αφορούν μονάχα τις γυναίκες;
‘Οταν σκεφτούμε την εικόνα ενός ατόμου με διατροφική διαταραχή συνήθως έρχεται στο μυαλό μας μία νεαρή κοπέλα με υπερβολικά αδύνατο, σχεδόν καχεκτικό σώμα και νωθρό βλέμμα. Το πρόσωπο των διατροφικών διαταραχών όμως δεν είναι μόνο γένους θηλυκού. Πρόσφατη έρευνα αναφέρει ότι το 5-10% των διαταραχών πρόσληψης τροφής εκδηλώνεται σε αγόρια και μάλιστα ιδιαίτερα νεαρής ηλικίας, 8-9 ετών με αυξανόμενες τάσεις τα τελευταία χρόνια.
Γνωρίζοντας ότι τα κορίτσια είναι τα πλέον επιρρεπή στο συγκεκριμένο πρόβλημα είναι πολύ πιθανό οι γονείς να μην είναι σε θέση να αντιληφθούν ότι και τα αγόρια παιδικής ή εφηβικής ηλικίας μπορεί να υποφέρουν από κάποιου είδους διατροφική διαταραχή.
Οι διατροφικές διαταραχές αφορούν κυρίως αγόρια που αθλούνται;
Οι χρόνιες ή αυτοσχέδιες δίαιτες αποτελούν συχνά το πρώτο βήμα προς τις διατροφικές διαταραχές. Το πρόβλημα ξεκινάει συχνά σε αγόρια που ασχολούνται με δραστηριότητες ή αθλήματα τα οποία απαιτούν ένα συγκεκριμένο σωματικό βάρος. Για παράδειγμα, σε αθλήματα όπως ο στίβος, η ενόργανη γυμναστική, η κολύμβηση, ο χορός, τα νεαρά άτομα είναι πιθανό να αισθανθούν πίεση προκειμένου να χάσουν κιλά ή λίπος ακολουθώντας πρακτικές που τελικά αποδυναμώνουν το σώμα τους και γίνονται επικίνδυνες για την ίδια τους τη ζωή (υπερβολική άσκηση, λήψη χαπιών για γρηγορότερη απώλεια βάρους, μείωση στην πρόσληψη νερού κ.α). Αντίστοιχα, ανθυγιεινές διατροφικά συμπεριφορές μπορεί να επιδείξουν και στην αντίθετη περίπτωση, όταν χρειάζεται να πάρουν βάρος για να συμμετέχουν σε πιο «βαριά» και βίαια αθλήματα όπως η πάλη.
Σε κάθε περίπτωση δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι διατροφικές διαταραχές αποτελούν ψυχική ασθένεια.
-Τι κρύβεται όμως πίσω από μία διατροφική διαταραχή ; Ποια στοιχεία στη συμπεριφορά του παιδιού πρέπει να μας υποψιάσουν;
Η συνεχής ενασχόληση με το φαγητό και το βάρος, σε σημείο εμμονής, είναι στην πραγματικότητα μόνο ενα σύμπτωμα. Τα άτομα που πάσχουν από διατροφικές διαταραχές έχουν μία άσχημη εικόνα του εαυτού τους, είναι δυσαρεστημένα και απογοητευμένα από το σώμα τους. Το βάρος γίνεται η σημαντικότερη ιδιότητά τους, μέσα από την οποία προσδιορίζουν άμεσα τον εαυτό τους. Πρόκειται συχνά για άτομα τελειομανή τα οποία νιώθουν ένοχα επειδή θεωρούν ότι δεν ικανοποιούν τις προσδοκίες των άλλων βιώνοντας αισθήματα ανεπάρκειας και ανικανότητας. Φοβούνται την κρίση των «σημαντικών άλλων» (οικογένεια, συμμαθητές, φίλοι) και η αυτοπεποίθηση τους παρουσιάζει σκαμπανεβάσματα. Η ευμετάβλητη διάθεση, τα συναισθήματα απόγνωσης και μοναξιάς κυριαρχούν και σε συνδυασμό με την χαμηλή αυτοεκτίμηση και την ενοχή μπορούν να οδηγήσουν ακόμα και στην κατάθλιψη.
-Πώς επιβαρύνει η οικογένεια τον έφηβο που παρουσιάζει τροφικές διαταραχές;
Οι έφηβοι, λόγω της ευαίσθητης περιόδου των ψυχικών και σωματικών αλλαγών στην οποία βρίσκονται, κινδυνεύουν ιδιαιτέρως από την παγίδα των διατροφικών διαταραχών. Το άγχος και τα οικογενειακά προβλήματα αποτελούν επιβαρυντικούς παράγοντες που φαίνεται να συνδέονται με τη γέννηση αυτού του είδους διαταραχών. Πρόκειται για ένα πρόβλημα με εξαιρετικά σοβαρές επιπτώσεις, τόσο για το ίδιο το άτομο όσο και για την οικογένειά του. Γι’αυτό τον λόγο οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί και το στενό περιβάλλον με το οποίο συναναστρέφονται καθημερινά τα νεαρά άτομα θα πρέπει να είναι σε εγρήγορση και με την εμφάνιση διατροφικών συμπεριφορών που παραπέμπουν σε όλα τα παραπάνω να δρουν άμεσα απευθυνόμενοι σε ειδικούς υγείας.
Comments 2

Όταν ο γονιός είναι άνεργος: Τι σκέφτονται τα παιδιά

Η ανεργία είναι ένα πρόβλημα που έχει χτυπήσει για τα καλά την πόρτα της ελληνικής οικογένειας. Εκτός από το πρακτικό κομμάτι του ζητήματος, η απώλεια της εργασίας επιβαρύνει σημαντικά την ψυχολογική κατάσταση του ατόμου. Η εργασία και το αίσθημα αυτοσυντήρησης, προσωπικής ικανοποίησης και κοινωνικής αυτοπεποίθησης που συνδέεται μ’αυτήν επηρεάζει σε τεράστιο βαθμό τον τρόπο που αλληλεπιδρούμε με τους άλλους, ακόμα και με τα παιδιά μέσα σε μια οικογένεια.

Πρέπει να δίνουμε ξύλο στα παιδιά;

Όπου δεν πίπτει λόγος, πίπτει ράβδος;

Διατυπώσεις όπως «Το παιδί μου δεν το χτύπησα ποτέ… άντε μια ξυλιά στον ποπό ή κανένα χαστούκι που και που…» και «Δεν θυμάμαι ποτέ να έφαγα ξύλο από τους γονείς μου…καμιά ξυλιά στο ποπό και στα χέρια ίσως…» ακούγονται συχνά από γονείς αλλά και ενήλικες που ανατρέχουν στα παιδικά τους χρόνια και στην τιμωρία που λάμβαναν όταν έκαναν μια αταξία. Από τις προαναφερόμενες διατυπώσεις μοιάζει η κοινή αντίληψη ότι μερικές ξυλιές δεν θεωρούνται σωματική βία, κακοποίηση ή αυστηρή τιμωρία καλά να κρατεί. Είναι όμως έτσι;

Απαντά η ψυχοθεραπεύτρια, Ελεάννα Ελευθερίου

 Οι γονείς συχνά, ρωτούν αν η τιμωρία που περιλαμβάνει «λίγο ξύλο» είναι τελικά τόσο επιζήμια, ιδίως στις περιπτώσεις που και οι ίδιοι ως παιδιά είχαν υποστεί παρόμοιες μορφές τιμωρίας και αυτό δεν αποτέλεσε κάποιου είδους τραυματικό βίωμα, πιστεύοντας ότι είναι η μόνη μέθοδος για να νουθετήσουν το παιδί τους.
 -Τι δείχνουν οι πρόσφατες έρευνες;
Αρκετές έρευνες έχουν επικεντρωθεί στις επιπτώσεις που μπορεί να έχει στη ψυχική υγεία του ατόμου η υψηλού βαθμού παιδική κακοποίηση. Σύμφωνα όμως με άρθρο που αναρτήθηκε στην ηλεκτρονική σελίδα του CNN, μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε  σε πρόσφατο τεύχος του επιστημονικού περιοδικού Pediatrics διερευνά την πιθανή σύνδεση μεταξύ των διαταραχών ψυχικής υγείας και την σκληρή σωματική τιμωρία παρά την απουσία κακοποίησης. Τα συμπεράσματα μπορεί να πείσουν τους γονείς να μην χρησιμοποιούν αυτή τη μέθοδο τιμωρίας.
 -Τι επιπτώσεις μπορεί να έχει το ξύλο στην ψυχή του παιδιού μας;
Ερευνητές από τον Καναδά ανακάλυψαν ότι η σωματική τιμωρία όπως το χαστούκι, το σπρώξιμο, ή οι ξυλιές σε άλλα μέρη του σώματος όπως τα χέρια, τα πόδια ή τα οπίσθια, ακόμα και όταν δεν σημειώνονται  μορφές  κακοποίησης όπως η παραμέληση ανηλίκου, και η σωματική, συναισθηματική και σεξουαλική κακοποίηση, σχετίζονται με τις διαταραχές διάθεσης και προσωπικότητας, τις αγχώδεις διαταραχές και την κατάχρηση  ουσιών.
 -Πότε λοιπόν αυτή η «αθώα» κατά τα άλλα τιμωρία μετατρέπεται σε κακοποίηση;
Πιθανόν να αληθεύει ότι πολλοί από τους σημερινούς γονείς ενώ είχαν τιμωρηθεί κατ’ αυτό τον τρόπο ως παιδιά, σήμερα δεν αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα τουλάχιστον λόγο αυτών των βιωμάτων. Μελέτες παρ’ όλα αυτά έχουν συμπεράνει ότι το ξύλο έστω και αυτής της μορφής, αυξάνει τον κίνδυνο της κατάθλιψης, της κατάχρησης αλκοόλ, της ενδοοικογενειακής βίας μιας και όταν το παιδί ενηλικιωθεί, έχει περισσότερες πιθανότητες να γίνει ένας βίαιος ενήλικας προς το σύντροφο του και τα δικά του παιδιά, ενώ να είναι πιο επιρρεπής στη παραβατική συμπεριφορά.
Λαμβάνοντας λοιπόν σοβαρά υπ’όψιν  όλα τα παραπάνω  η Αμερικάνικη Ακαδημία  Παιδιατρικής και η Καναδική Εταιρία Παιδιατρικής αποτρέπουν τους γονείς και τους κηδεμόνες από τη χρήση αυτών των μεθόδων τιμωρίας, παρά το γεγονός ότι είναι νόμιμες σε 32 χώρες πλην του Καναδά και Η.Π.Α.
 -Το ξύλο δε μπορεί να βοηθήσει το παιδί να κατανοήσει…
…ότι η συμπεριφορά του δεν είναι πρέπουσα, ότι δεν έχει μόνο εκείνο δικαιώματα και ότι χρειάζεται να σέβεται την ελευθερία των άλλων. Η συμπεριφορά ίσως βελτιωθεί αλλά ουσιαστικά δε θα αλλάξει γιατί λειτουργεί υπό τη  απειλή του ξύλου. Μια κίνηση βίας να του στερεί την αξιοπρέπεια του και το αναφαίρετο δικαίωμα του να αισθάνεται ασφαλές και προστατευμένο.

Πώς επηρέασε η κρίση την ελληνική οικογένεια;

Με την οικονομική κρίση άλλαξαν πολλά και αυτό που χρειάζεται είναι να κάνουμε είναι να κοιτάξουμε βαθύτερα στον εαυτό μας, να νοιαστούμε για τους γύρω μας, να δούμε πώς μπορούμε βελτιώσουμε τις σχέσεις μας ακόμα και μέσα στην οικογένειά μας.

Τι άλλαξε στην ελληνική οικογένεια; 

Τα παιδιά συνεννοούνται καλύτερα με τους γονείς ενόψει προβλημάτων η μορφή της οικογένειας όμως, έχει αλλάξει. Τα διαζύγια αυξήθηκαν, πολλά ζευγάρια δεν επιθυμούν τον γάμο. Πώς πρέπει να μεγαλώνουν τα παιδιά μέσα σε αυτή;  Η  Ψυχολόγος, οικογενειακή θεραπεύτρια  και διευθύντρια του Εργαστηρίου Διερεύνησης Ανθρωπίνων Σχέσεων, κυρία Χάρις Κατάκη δίνει τις απαντήσεις.

Συνέντευξη στην Άννα Δρούζα

-Πως είστε με την νέα χρονιά;

Ελπίζω και με τη νέα χρονιά ότι αυτό που ζούμε θα μας βγάλει από το χάος και τον πανικό και θα αρχίσουμε να συνειδητοποιούμε ότι η κρίση στη χώρα μας, έχει βαθιές ρίζες. Η φούσκα έσκασε και τώρα βρεθήκαμε στο κενό αλλά αυτοί οι προβληματισμοί μας φέρνουν σε επαφή με τον βαθύτερο εαυτό μας.

-Όταν λέτε βαθιές ρίζες  όταν μιλάτε για τον βαθύτερο εαυτό μας τι εννοείτε;

Εννοώ ότι ότι αυτή η κρίση μας φέρνει αντιμέτωπους με βαθύτερους προβληματισμούς. Μέσα από τις κρίσεις αλλάζουν τα άτομα, η κοινωνία και η οικογένεια, και αν θα θέλαμε να δούμε και κάτι θετικό αυτή η κρίση λειτουργεί ως μοχλός αλληλεγγύης.

-Είναι μέσα στην φύση του ανθρώπου, όταν γνωρίζει ότι δεν υπάρχει αστυνόμευση να μπορεί να τιθασεύσει ο ίδιος τον εαυτό του; Ξέρουμε ότι πολλά από τα προβλήματα στην κοινωνία μας οφείλονται στο ότι οι νόμοι δεν εφαρμόζονται, η αστυνόμευση είναι ελλειπής και καταλαβαίνουμε πρέπει εμείς να βάλουμε αρχές στον εαυτό μας, στην οικογένειά μας, να συμμορφωθούμε από μόνοι μας;

Βεβαίως. Έχουν γίνει πολλές αλλαγές στην κοινωνία μας, έχουμε πολλά αρνητικά που δεν υπήρχαν πριν. Το θέμα τώρα, δεν είναι απλά ότι πρέπει να κάνουμε κάποια πράγματα. Δε ξέρω κανέναν να άλλαξε επειδή του είπαν ότι πρέπει. Ακόμα και στην οικογένεια, τα πρέπει των γονιών δε βοηθάνε πολύ, και αν κάποτε βοηθάνε, βοηθάνε για λίγο. Αργά η γρήγορα ότι υπάρχει κάτω από την επιφάνεια θα εκδηλωθεί εκρηκτικά. Κάποια στοιχεία της εθνικής μας κληρονομιάς που κάποτε ήταν θετικά αλλά σήμερα, έχουν πάψει να είναι λειτουργικά. Οι συντεχνίες που βλέπουμε σήμερα, το εγώ και όχι εσύ και όλα  τα σχετικά, είναι τα κατάλοιπα μιας. άλλης εποχής, όπου ζούσαμε σε μικρές, κλειστές κοινωνίες,  και το όριο του κόσμου μας ήταν η μικρή κοινότητα. Μείναμε σε αντιλήψεις και συμπεριφορές που δεν είναι πια χρήσιμες και αποτελεσματικές. Αυτό ίσως είναι χρήσιμο να το καταλάβουμε και να το αξιοποιήσουμε.

-Παραμείναμε στο εγώ ενώ βρισκόμασταν στο εμείς  λόγω της παγκοσμιοποίησης και της ευρωπαϊκής μας ταυτότητας;

Δεν είναι ακριβώς το «εγώ».  Ήμασταν πάντα στο «εμείς» αλλά το «εμείς» ήταν η μικρή κοινότητα. Είναι η δική μου οικογένεια. Ενδιαφέρομαι για τον εαυτό μου. Οι Έλληνες δεν ενδιαφέρονται για τον εαυτό τους, αλλά για τους δικούς τους ανθρώπους. Εάν έχει κάτι διατηρηθεί σε αυτή τη χώρα, είναι οι στενές ανθρώπινες σχέσεις και εκεί είναι και η δύναμή μας. Αυτό που θα ήταν καλό να κάνουμε είναι να διευρύνουμε αυτό τον μικρό κύκλο. Όσες φορές έγινε κάτι παρόμοιο και στην Ελλάδα καταφέραμε εξαιρετικά πράγματα. Οι Έλληνες δεν είναι εγωιστές, οι Έλληνες είναι δεμένοι με τους δικούς τους ανθρώπους και αυτούς προσπαθούν να σώσουν. Οι τρόποι όμως που σήμερα χρησιμοποιούμε δεν είναι λειτουργικοί.

-Καταλαβαίνουμε πλέον ότι δεν είναι μόνο οι δικοί μας άνθρωποι και βλέπουμε γύρω μας μέσα σε αυτό το χάος  να υποφέρει  ένα πολύ μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας. Μπαίνει ο μηχανισμός της ενσυναίσθησης μπροστά;

Οι παλιές μας αντιλήψεις, είναι ακόμα πολύ ισχυρές αλλά αν απομακρυνθούμε λίγο από τα μέσα ενημέρωσης, από την τηλεόραση που τις αναπαράγει αν μιλήσουμε με απλούς ανθρώπους, έξω από τα θεσμικά πλαίσια θα τους ακούσουμε να λένε: «Μαζί το φτιάξαμε όλο αυτό και όλοι έχουμε συμβάλλει πρέπει να πάρουμε τις ευθύνες μας ο καθένας, για τον εαυτό του.  Μιλάμε για την προσωπική ευθύνη γιατί συλλογικότητα χωρίς προσωπική ευθύνη, δεν υπάρχει. Αλλάζουν τα πράγματα, αλλάζουν όμως, με αργές διαδικασίες. Επειδή έχω ασχοληθεί πολλά χρόνια με την οικογένεια, που είναι ένα μικρότερο σύστημα από την χώρα, βιώνω κάθε μέρα πόσο δύσκολα αλλάζουν οι οικογένειες. Αλλάζουν οι σχέσεις μας όμως, ήδη στην οικογένεια έχουν γίνει  τρομακτικές αλλαγές.

-Όταν λέτε τρομερές αλλαγές στις οικογένειες; Ποιες είναι αυτές;

Οι σχέσεις γονιών-παιδιών, έχουν γίνει καλύτερες με την έννοια ότι συνεννοούνται περισσότερο, συμφωνούν δηλαδή γονείς και παιδιά σε κάποια βασικά θέματα που αφορούν την δημιουργία οικογένειας, το επάγγελμα, τις σπουδές τους και υπάρχουν λιγότερες συγκρούσεις. Υπάρχει μεγαλύτερη αποδοχή από την μεριά των γονιών για τα παιδιά τους και τις επιλογές και αντίστροφα. Αλλά εκεί που έχει εστιαστεί η κρίση είναι στο πυρήνα της οικογένειας που γίνεται όλο και πιο εύθραυστος. Φτάνουμε λοιπόν,  στο τι κάνει ο άνδρας με τη γυναίκα, στο τι κάνουν οι γονείς. Πια είναι δύσκολο να μιλήσει κανείς για οικογένεια. Μιλάμε για νέες μορφές συμβίωσης. Τα διαζύγια έχουν γίνει πια μια κανονικότητα. Ακόμη και οι στατιστικές για τις οποίες μιλάμε, δεν είναι και τόσο ακριβείς, όταν μιλάμε για διαζύγια, μιλάμε μόνο για αυτά που καταγράφονται μέσα από τους γάμους. Πλέον υπάρχουν σχέσεις, σχέσεις στις οποίες δεν έχει μπει το κουλούρι όπως συνηθίζω να λέω εγώ.

-Πρόκειται για μια νέα μορφή συμβίωσης;

Πολλοί άνθρωποι ζουν χρόνια μαζί χωρίς να έχουν παντρευτεί. Και αυτοί χωρίζουν και αυτοί πονάνε. Δεν υπάρχουν και παιδιά μέσα σε αυτές τις σχέσεις; Σήμερα μιλάμε για μια τρομερά περίπλοκη οικογενειακή κατάσταση μέσα στις σχέσεις της οποίας συναντάμε τους πρώην, τους νυν, τα παιδιά των πρώην, των νυν, οι πεθεροί των πρώην, φοβερά περίπλοκο.

-Πολλά παιδιά χωρισμένων ζευγαριών μεγαλώνουν με τη μητέρα, η οποία έχει κάνει μια επόμενη σχέση χωρίς αναγκαστικά να έχει μπει στεφάνι όπως λέτε και εσείς. Αν η μητέρα ξαναχωρίσει μετά από μια δεκαετία, το παιδί έχει ήδη χτίσει μια σχέση με το δεύτερο σύντροφο. Και τότε, τι ρόλο παίζει ο σύντροφος αυτός; Και αν έρθει και νέος σύντροφος, τότε το παιδί τι κάνει με τη σχέση που και αυτό έχτισε με τον πρώην της μητέρας, δεδομένου ότι πάντα μιλάμε για σύντροφο και όχι πατέρα;

Η δική μου εμπειρία, αλλά και όλοι αυτοί που ασχολούνται με την οικογένεια, έχουν διαπιστώσει ότι μια χαρά μπορούν τα παιδιά να έχουν δύο πατεράδες. Ίσα ίσα, τα παιδιά μπορούν να πάρουν και από τον έναν και από τον άλλο πράγματα. Δυσκολεύουν τα πράγματα όταν οι μεγάλοι δεν μπορούν να τα βρουν μεταξύ τους. Δηλαδή, όταν οι χωρισμένοι γονείς ή ακόμα το ζευγάρι, γιατί δεν καταλαγιάζουν τα θέματα του διαζυγίου τόσο εύκολα, όταν υπάρχει πολύ πόνος, πολύ θυμός, και τα παιδιά πρέπει να μπουν σε στρατόπεδα. Φοβούνται ότι αν πάνε με τον έναν, θα πληγώσουν τον άλλον.

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος  είναι τόσο πολύπλοκος που μπορεί να προσαρμοστεί σε περίπλοκες καταστάσεις, απλώς είναι άλλου είδους δυσκολία. Εγώ δεν έχω δει τα χειρότερα στους χωρισμένους γονείς αλλά σε αυτούς που δεν χώρισαν. Η δυσκολία του ζευγαριού να πάρει αποστάσεις κάποιες φορές έχει ως αποτέλεσμα τα παιδιά να εμπλέκονται σε μια συγκρουσιακή σχέση και να πληρώνουν το κόστος. Ένα άλλο φαινόμενο που είναι έτσι παρεξηγημένο είναι ότι υπάρχουν πολύ μεγάλες και ισχυρές φυγόκεντρες δυνάμεις, στην αρχή του γάμου. Τα ζευγάρια, χωρίζουν όλο και πιο νωρίς. Ή μπαίνουν σε κρίσεις. Είναι επιπολαιότητα; Μάλλον, όχι.  Οι νέοι άνθρωποι  έχουν βιώσει ως παιδιά το κόστος των ασάλευτων ισορροπιών που όλοι γνωρίζαμε. Κάποτε ο γάμος θεωρούταν κάτι ιερό, δεν συζητούσαμε καν ότι μπορεί να διαλυθεί. Συμπεριφέρονται έτσι προκειμένου να μην επαναλάβουν και οι ίδιοι τα συζυγικά μοτίβα που εκείνοι γνώρισαν στη σχέση των γονιών τους.

-Είναι εύκολο να το αντιληφθεί αυτό κανείς;

Είναι πολλές οι φορές που γίνεται και συνειδητά. Πολλοί άνθρωποι  και όχι μόνο νέοι, γιατί δεν είναι θέμα ηλικίας  υπάρχουν άνθρωποι και σε πιο ώριμες ηλικίες που ανήκουν σε αυτή την κατηγορία δεν συμβιβάζονται σε σχέσεις που στις σημερινές συνθήκες θεωρούνται μη λειτουργικές.

Μητέρα και κόρη. Σχέση και μίσους και αγάπης;

Πόσο σημαντική είναι η παρουσία της μητέρας για την ανάπτυξη του παιδιού και τι σημαίνει μια μάνα να είναι παρούσα; Γιατί στη σχέση μητέρας και κόρης αναπτύσσονται πολλές φορές συναισθήματα αντιφατικά και συμπεριφορές και τι σημαίνουν; Ποια είναι τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζει μια μητέρα με την κόρη της;
Μας απαντά η καθηγήτρια Ψυχολογίας και συγγραφέας, Φωτεινή Τσαλίκογλου

-Μπορούμε να μιλήσουμε για είδη μητρότητας; Και πώς μια μητέρα καταφέρνει να είναι ουσιαστικά παρούσα στη ζωή του παιδιού της; 
Υπάρχουν πολλών ειδών σχέσεις μητέρας κόρης, υπάρχουν πολλοί όροι για να περιγράψει κανείς τη σχέση μιας μάνας με το παιδί της. Υπάρχει η στερητική μητέρα, υπάρχει η καταβροχθιστική μητέρα, η απειλητική, η υπεροπροστατευτική, η μητέρα-παιδί.  Οι όροι όμως  πάντα υστερούν, οι ετικέτες είναι φτωχές, δεν μπορούν να αποδώσουν την πολυπλοκότητα του ψυχισμού. Η παρουσία της μητέρας δε δηλώνεται μόνο σωματικά. Και μια σταθερά παρούσα μητέρα μπορεί να βιώνεται από την κόρη της σαν απούσα. Και αυτού του είδους η απουσία μπορεί να πληγώνει ακόμα πιο πολύ ένα παιδί. Η μητρική απουσία έχει πάντα να κάνει και με το πώς τη βιώνει το παιδί.
-Πότε λέμε ότι μια μητέρα είναι απούσα; Τι σημαίνει για το παιδί η μητρική απουσία; 
Μητρική απουσία για το παιδί δηλώνει τις ρωγμές, τα ραγίσματα που τραυματίζουν τη σχέση με το πρώτο αντικείμενο αγάπης στη ζωή μας, τη μητέρα μας.  Μητρική απουσία είναι όταν η μητέρα δεν μπόρεσε να εκπέμψει  στο παιδί της την αίσθηση της αποδοχής. Να κάνει σαφές το «Είμαι εγώ εδώ για σένα» σταθερά για σένα. Και αυτή η αίσθηση δεν έχει να κάνει  με τη σωματική παρουσία. «Είμαι εδώ για σένα για να σε φροντίσω. Για να σε προστατεύσω από τις εδώ- μέσα κι εκεί- έξω απειλές.  Όπως ένα μωρό δεν υπάρχει από μόνο του, δηλαδή δεν μπορεί να υπάρξει δίχως τις μητρικές φροντίδες (‘’there is no such  a thing as a baby’’ , έλεγε ο Βίνικοτ) το ίδιο αδύνατο είναι στην αρχική τουλάχιστον φάση της ζωής να υπάρξει μητρική φροντίδα χωρίς το μωρό. Πως θα μεγαλώσει ένα τραυματισμένο από μητρική αγάπη παιδί; Τα εύκολα που μπορούμε να πούμε είναι το ότι στην ενήλικη ζωή το παιδί μπορεί να ζητά συνέχεια την ασφάλεια μιας αγάπης και να μην τη βρίσκει ποτέ. Να έχει μια βουλιμία στην αναζήτηση της αγάπης, να μην ικανοποιείται. Ίσως ακόμα να έχει και την αίσθηση ότι εκείνο φταίει για όλα όσα συμβαίνουν,  να νιώθει δηλαδή ενοχή. Να κάνει ερωτικές επιλογές που να επιβεβαιώνουν την ενοχή του.  Τίποτα όμως, δεν είναι αυστηρά προδιαγεγραμμένο. Ευτυχώς, ο άνθρωπος διαθέτει τη δυνατότητα υπέρβασης του πεπρωμένου. Δεν είμαστε όμηροι των αρχικών τραυμάτων μας.
-Τα πιο βασικά προβλήματα στη σχέση μητέρας και κόρης ποια είναι;
Είναι τα προβλήματα της ομοιότητας και της διαφοροποίησης. Πόσο η μία μπορεί να διαφοροποιηθεί από την άλλη πώς η κόρη δε θα νιώσει να καταβροχθίζεται από την μητέρα της, πώς δε θα νιώσει η μητέρα ότι απειλείται από την κόρη της. Μη ξεχνάμε ότι μπορεί να τις χωρίζουν 20 και 30 χρόνια ηλικιακής διαφοράς. Υπάρχει λοιπόν, από την πλευρά της μητέρας η αγωνία της νεότητας που φεύγει.  Από τη μεριά της κόρης υπάρχει η ανάγκη αναζήτησης  της δικής της ταυτότητας που ποτέ δεν τελειώνει. Μητέρα και κόρη είναι κάπου μαζί και κάπου χώρια σε αυτά τα πράγματα.
-Όταν η κόρη γίνει μητέρα αλλάζουν τα πράγματα στη σχέση τους;
Εκεί αναβιώνονται, αναζωπυρώνονται οι παλαιές καταστάσεις. Εκεί μπορεί να υπάρχει μια διορθωτική εμπειρία για να μην επαναλάβει πράγματα που η ίδια έζησε. Ξέρετε, υπάρχει μια δύναμη που σε ωθεί να επαναλαμβάνεις αλλοτινές, οδυνηρές συνθήκες ζωής , μια παρόρμηση στην επανάληψη. Αλλά υπάρχει και η  δύναμη της διορθωτικής εμπειρίας. Όσο τραυματισμένοι και αν είμαστε μπορούμε να ξεφύγουμε από τα δεσμά ενός αρχικού τραύματος στο διάβα της ζωής. Ακόμα και όταν δεν ζει κάποιος, ένας γονιός για παράδειγμα μπορούμε εκ των υστέρων  να αποκαταστήσουμε, να διορθώσουμε τα κομμάτια   μιας τραυματισμένης  μαζί του σχέσης. Το παρελθόν είναι κάτι που δεν μένει αμετακίνητο μέσα μας. Διαπλάθεται συνεχώς. Το αναπλάθουμε, το ανακατασκευάζουμε. Είναι κάτι όμως που  είτε μόνος σου, είτε και με  τη στήριξη  του ψυχοθεραπευτή απαιτεί μια δύσκολη νοητική και συναισθηματική μαζί επεξεργασία. Αυτή όμως η εκ των υστέρων απόπειρα αποκατάστασης  ενός τραυματικού παρελθόντος είναι μια συναρπαστική εμπειρία…..Και μόνο αυτό δηλώνει πως κατά βάση είμαστε προνομιούχα πλάσματα… έχουμε τη δυνατότητα να μην είμαστε θύματα ενός αμετακίνητου παρελθόντος.

Οι πιο συνηθισμένοι μύθοι για το διαζύγιο;

Πώς θα μιλήσω στο παιδί για το διαζύγιο; Ο παιδοψυχίατρος Δημήτρης Καραγιάννης χαρτογράφησε για όλες εμάς τις πιο κοινές σκέψεις που κάνουν οι γονείς όταν χωρίζουν ή μετά το διαζύγιο. Είναι σωστές ή όχι; Είναι ρεαλιστικές; Μπορούν να βοηθήσουν πραγματικά τα παιδιά μας; Ποιοι είναι οι πιο συνηθισμένοι μύθοι για το διαζύγιο; 

Δημήτρης Καραγιάννης

«Τα παιδιά δεν πονάνε, αν οι γονείς τους μιλήσουν με τον σωστό τρόπο»

 Θα ήταν καλό να είναι έτσι, αλλά δεν ισχύει. Στην αρχή δεν υπάρχει τρόπος να μην πονέσει το παιδί. Θα πενθήσει, θα ταραχτεί, θα θυμώσει και στη συνέχεια μπορεί να το ξεπεράσει. Αλλά αυτό προϋποθέτει μιαν επώδυνη ψυχική διαδικασία που χρειάζεται πολύ συχνά και τη βοήθεια ειδικού.

 Οι γονείς πρέπει να πουν: «Εμείς μπορεί να χωρίσαμε, αλλά σ’ αγαπάμε και οι δύο και θα συνεννοούμαστε για το καλό σου!»

 Θα ήταν καλό να είναι έτσι, αλλά δεν ισχύει. Θυμίζει κακές επιφανειακές πολιτικές εξαγγελίες. Την ώρα που οι σύζυγοι ανακοινώνουν τον χωρισμό τους, τα μάτια τους είναι αγριεμένα ή πονεμένα. Διότι μπορεί κάποιος από τους δύο να μη θέλει το διαζύγιο. Ό,τι και να λέγεται λεκτικά, όταν το παιδί βλέπει τον γονιό να ζορίζεται, καταλαβαίνει την αλήθεια. 

 «Οι χωρισμένοι γονείς πρέπει να συνεννοούνται και να συμφωνούν για όλα όσα αφορούν τα παιδιά τους»

 Θα ήταν καλό να είναι τόσο εύκολο, αλλά δεν ισχύει. Είναι ψέμα ότι οι πρώην σύζυγοι μπορεί να συμφωνήσουν σε όλα για το παιδί. Αν είχαν τον τρόπο να συνεννοούνται τόσο άψογα, δεν θα είχαν χωρίσει. Επομένως το παιδί βασανίζεται, γιατί δέχεται ένα διπλό μήνυμα που το εμποδίζει να συνειδητοποιήσει την αλήθεια και την πραγματικότητα.

 «Μετά το διαζύγιο οι γονείς πρέπει να κρατούν φιλικές σχέσεις, να βγαίνουν σαν οικογένεια, να κάνουν κοινές διακοπές, να τρώνε μαζί στις γιορτές»

Θα ήταν καλό να είναι έτσι, αλλά δεν ισχύει. Αυτό συνήθως το συντηρεί ο γονιός που δεν επιθυμεί το διαζύγιο. Είναι παιχνιδάκια ενηλίκων που γίνονται δήθεν για το καλό των παιδιών. Γι’ αυτό όταν οι γονείς παίζουν θέατρο μπροστά στο παιδί, αυτό δίκαια αναρωτιέται: «Αφού όλα είναι τόσο καλά, γιατί χωρίσατε;

«Οι δικαστικές διαμάχες των πρώην συζύγων αποσκοπούν στην προάσπιση της ψυχικής υγείας των παιδιών. Για την επιμέλεια αγωνίζομαι, καλό είναι»

Θα ήταν καλό να είναι έτσι, αλλά δεν ισχύει. Μάλλον είναι η εύκολη δικαιολογία στο μυαλό του γονέα. Οι περισσότερες δικαστικές μάχες που γίνονται για την επιμέλεια έχουν απώτερο στόχο τα οικονομικά οφέλη και κόστη της διατροφής. Ξαφνικά οι γονείς ανακαλύπτουν ότι ο πρώην σύζυγος κακοποιεί ή παραμελεί το παιδί. Τελικά, χρησιμοποιείται η ψυχική υγεία του παιδιού για το κέρδος μιας μεγαλύτερης ή μιας μικρότερης διατροφής.

Γιατί οι έφηβοι έχουν ανάγκη τους φίλους τους;

Η ανάπτυξη της προσωπικότητας ενός παιδιού είναι «μία δυναμική συναλλακτική διεργασία». Δηλαδή, τα παιδιά αλληλεπιδρούν ενεργά με το περιβάλλον τους και κατ’ αυτόν τον τρόπο επηρεάζεται η διαμόρφωση της σκέψης, του συναισθήματος και της συμπεριφοράς τους. Πιο συγκεκριμένα, το παιδί εξελίσσεται, αυτονομείται και προετοιμάζεται για την ενήλικη ζωή μέσα από τις σχέσεις που αναπτύσσει όχι μόνο με την μητέρα και τον πατέρα του, αλλά και με τους φίλους, τους συμμαθητές και τα αδέλφια του. Πλέον θεωρούμε ότι η φιλία και η αδελφική σχέση καθορίζουν και αυτές την ανάπτυξη της προσωπικότητας του άτομου.

Γράφει η Παιδοψυχίατρος, κυρία Αναστασία Πατρικίου- Σκόνδρα.

Πολλές έρευνες έχουν δείξει ότι στην παιδική ηλικία η αποδοχή από τους συνομηλίκους λειτουργεί συχνά ως προγνωστικό στοιχείο για τη μελλοντική συμπεριφορά του παιδιού ή του εφήβου και ιδιαίτερα στην απόδοσή τους στο σχολείο. Επίσης διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην απόκτηση αυτοεκτίμησης. Μελέτες δείχνουν ότι τα παιδιά που δεν γίνονται αποδεκτά από τους συνομηλίκους τους κινδυνεύουν να παρουσιάσουν μια πληθώρα αρνητικών επιπτώσεων στη συμπεριφορά, στη σχολική τους απόδοση και στη μετέπειτα κοινωνική προσαρμογή.

Η δυνατότητα του ατόμου να αντιλαμβάνεται τις διαφορετικές οπτικές πλευρές στη σχέση μεταξύ του εαυτού και των άλλων είναι δομικό στοιχείο της προσωπικότητας του ατόμου και σχετίζεται άμεσα με τη δυνατότητά του για φιλία και κοινωνικότητα. Στην εφηβεία οι περισσότεροι νέοι έχουν αναπτύξει αυτό το γνωστικό μηχανισμό ώστε να μπορούν να βλέπουν από διαφορετικές οπτικές τις σχέσεις τους και η ανταλλαγή συναισθημάτων και απόψεων να είναι αμοιβαία.

Τι προσφέρει η ομάδα συνομηλίκων;

Η φυσική τάση των παιδιών να δημιουργούν ομάδες με συνομηλίκους διευκολύνει την επικοινωνία μεταξύ τους. Τα παιδιά και οι έφηβοι χρησιμοποιούν μια ιδιαίτερη γλώσσα, που τους επιτρέπει να λειτουργούν πιο αυθόρμητα με αμοιβαία ανταλλαγή και αυτοαποκάλυψη και να ανταλλάσσουν τα συναισθήματα και τις σκέψεις τους, χωρίς να κλείνονται σε αντιδραστική σιωπή ή να εκρήγνυνται όπως συχνά γίνεται όταν επικοινωνούν με ενηλίκους. Κατά αυτόν τον τρόπο εκφράζονται, συζητούν, διαπραγματεύονται, αναλαμβάνουν ρόλους και πρωτοβουλίες, αυτονομούνται και αντί για αντίσταση στην εξουσία διαμορφώνουν οι ίδιοι κανόνες και στόχους και συνεχίζουν την ανάπτυξή τους.

Τι μπορεί να προσφέρει μια ομάδα στον έφηβο; 

Η τάξη, η αθλητική ομάδα, αλλά και η ψυχοθεραπευτική ομάδα, έχουν τις προϋποθέσεις για να επιτευχθεί η μάθηση, να εντοπισθούν αλλά και να  βελτιωθούν τα αναπτυξιακά ελλείμματα του εφήβου, με τη σημαντική προσθήκη ενός συντονιστή που κατανοεί αλλά και θέτει όρια. Η βασική αυτή ιδέα ανάγει την ομάδα συνομηλίκων ως τον πλέον πρόσφορο και «φυσικό» χώρο για τα παιδιά και τους εφήβους ώστε να χρησιμοποιηθεί και ως εργαλείο στην προαγωγή της ψυχικής υγείας.

Τα παιδιά όπως και οι έφηβοι αισθάνονται πιο άνετα και συνεννοούνται καλύτερα μεταξύ τους. Έτσι η συνομήλικη ομάδα προσφέρει ένα παράθυρο για τον δάσκαλο ή τον θεραπευτή προς τον εσωτερικό κόσμο του παιδιού,  παρέχοντάς του και του ίδιου τη δυνατότητα να παρατηρεί και να συμμετάσχει στον εξωτερικό κόσμο του παιδιού και να το βοηθήσει στην ανάπτυξή του.

Πώς γίνεται όμως «θεραπευτική» η ομάδα συνομηλίκων;

Τα όρια, οι κανονισμοί και ο συντονισμός της ομάδας επιτρέπουν στο παιδί να εκφράζεται μέσα σε ένα ασφαλές και ευχάριστο πλαίσιο, όπου μπορεί να μάθει ότι τα προβλήματά του δεν είναι μοναδικά και να αισθανθεί ότι ανήκει κάπου και ότι μπορεί να λάβει υποστήριξη. Η ομάδα συμβολίζει το χώρο που μπορεί να αγκαλιάσει τον καθένα.

Οι έφηβοι «βλέπουν» τα συναισθήματα και τις σκέψεις τους και μέσα από τα πολλαπλά καθρεπτίσματα στην ομάδα, αποκτούν μια πιο ρεαλιστική εικόνα του εαυτού τους και τροποποιούν τη συμπεριφορά τους. Μέσα από το παιχνίδι και τη συζήτηση διερευνούν εμπράκτως τις φαντασιώσεις, τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους, βιώνουν την πιθανώς διαστρεβλωμένη αντίληψη της πραγματικότητας και διορθώνουν τις άμυνές τους, αποκομίζοντας μια σημαντική διορθωτική συναισθηματική εμπειρία που τους επιτρέπει να εξελιχθούν και να αυτονομηθούν. Να αναλάβουν, δηλαδή, ευθύνες με έναν αποτελεσματικό κι ευχάριστο τρόπο.

Πότε πρέπει να μιλήσω στο παιδί μου για το σεξ;

Πώς θα μιλήσω στο παιδί μου για το σεξ;

Είμαι μητέρα δυο παιδιών, ενός αγοριού 10 ετών και μιας κόρης 12. Αυτό που μας προβληματίζει με το σύζυγό μου είναι πότε πρέπει να κάνουμε μια κουβέντα στα παιδιά για το σεξ. Σε ποια ηλικία μιλούν οι γονείς; Είναι μικρά για να αρχίσουν να μαθαίνουν; Πιστεύω επειδή και ο γιος και η κόρη καμιά φορά χρησιμοποιούν βρισιές με σεξουαλικό περιεχόμενο που μάλλον άκουσαν στο σχολείο, κάτι θα έχουν ακούσει, κάτι ξέρουν. Πώς θα ξεκινήσω μια τέτοια κουβέντα μαζί τους;

Αναγνώστρια του mporo.gr  

Απευθυνθήκαμε στην συνεργάτιδά μας παιδοψυχίατρο κυρία Μερσύνη Αρμενάκα* η οποία απάντησε το ερώτημά σας σχετικά με τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση των παιδιών.

Από μικρή ηλικία πλέον τα παιδιά έρχονται σε επαφή με θέματα γύρω από το σεξ. Το ίντερνετ , η τηλεόραση προβάλλουν συχνά ερωτικές σκηνές και εξοικειώνουν τα παιδιά με το γυμνό σώμα  και τις έννοιες του ερωτισμού. Υπάρχει βέβαια και η υπερβολή και ο εκχυδαϊσμός του σεξ.

Ήδη από την ηλικία των 4 ετών κάποια παιδιά ρωτούν για το σώμα  όποτε είναι καλή ευκαιρία για τον γονιό του ίδιου φύλου, με το παιδί ,να κάνουν μια εισαγωγή σε αυτά τα θέματα. Η πρώτη φορά καλό είναι να γίνεται όταν τα παιδιά κατανοούν αρκετά πράγματα και ένα φυσιολογικό παιδί αρχίζει να κατανοεί εκεί, περίπου στα 4.

Καλό είναι οι γονείς να μιλούν από νωρίς στα παιδιά τους για το σεξ προφυλάσσοντας τα από κινδύνους  του ίντερνετ, διαταραγμένων ατόμων αλλά και αποφυγή ανεπιθύμητων συμβάντων, βέβαια για συμβάντα όπως η εγκυμοσύνη ή τα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα μιλάμε σε μεγαλύτερη των τεσσάρων ηλικία, γιατί δεν θα καταλάβουν τι τους λέμε και δεν υπάρχει και λόγος να τα φοβίσουμε.

Πολλοί γονείς δυσκολεύονται ή δεν ξέρουν το τρόπο να μιλήσουν για τα ιδιαίτερα αυτά θέματα στα παιδιά και το λάθος που κάνουν πολλοί γονείς είναι ότι τελικά, δεν μιλούν.

Πολύ βοηθητικά είναι κάποια βιβλία όπως  το "Ας μιλήσουμε για το σέξ" του Ρόμπι  Χ. Χάρρις από τις εκδόσεις Πατάκη και  "Τα μωρά δεν τα φέρνει ο πελαργός'" του ίδιου συγγραφέα.

Όταν αποφασίζουν οι γονείς να ξεκινήσουν μια κουβέντα πρέπει να είναι ψύχραιμοι και προετοιμασμένοι. Συχνά, τα παιδιά γνωρίζουν περισσότερα από όσα φανταζόμαστε αλλά δεν τα κατανοούν. Στο σχολείο ακούγονται και διαστρεβλώνονται πολλά .

Πώς θα μιλήσουμε στο παιδί μας για το σεξ. Το παιχνίδι αλήθειας ψέματος.

Μπορούμε μέσα από ένα παιχνίδι αλήθεια ψέματος που θα επινοήσουμε να κάνουμε σχετικές και άσχετες ερωτήσεις γύρω από το θέμα για να ξεκινήσει μια συζήτηση γύρω από το θέμα και να καταλάβουμε τι ξέρει το παιδί και  να διορθώσουμε παρανοήσεις.

Τι εννοούμε όταν λέμε παιχνίδι αλήθειας ψέματος. Ο γονέας ρωτάει το παιδί, είναι ο ουρανός ροζ; Όχι του απαντά εκείνο. Είναι ο τοίχος μαύρος; Ξανά απαντά, όχι. Και μετά από διαδοχικές άσχετες μπορεί να ρωτήσει κάτι σχετικό. Θες να φιλήσεις τη συμμαθήτριά σου τη Μαρία; Έτσι, μπορεί να ξεκινήσει μια κουβέντα για το σεξ.

Πρέπει να μπαίνουμε σε λεπτομέρειες;

Πρέπει πάντα να κινούμαστε σύμφωνα με το αναπτυξιακό στάδιο που βρίσκεται το παιδί μας και βάση των δυνατοτήτων του. Δεν χρειάζεται να μπαίνουμε σε πολλές λεπτομέρειες και να απαντάμε με ειλικρίνεια αλλά μέχρι εκεί που θεωρούμε σωστό και ταιριαστό για την ηλικία του.

Καλό είναι να προσέχουμε  όχι μόνο το πώς μιλάμε αλλά και το πώς συμπεριφερόμαστε. Πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί, να κρατάμε τις ιδιωτικές, τις προσωπικές μας στιγμές με τον σύζυγο ή τον σύντροφο μας μακριά από το παιδί. Η θέαση ή η ακρόαση ερωτικών στιγμών μπορεί να τρομάξει ένα παιδί ιδίως μικρής ηλικίας. Είναι διαφορετικό να δουν τα παιδιά σκηνές σεξ στην τηλεόραση και άλλο να ακούν ή να βλέπουν τους γονείς τους. Ατυχήματα τέτοιου είδους βέβαια γίνονται συχνά αλλά πρέπει να προσέχουμε να μην επαναλαμβάνονται.

*Η κυρία Μερσίνη Αρμενάκα είναι Υπεύθυνη Παιδοψυχίατρος στο Ειδικό Κέντρο Εφηβικής Ιατρικής  στην Α’ Παιδιατρική Κλινική της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Πότε ο θηλασμός προκαλεί πρόβλημα στο παιδί;

"Πρόσφατα έγινα μητέρα, έχω ένα υγιέστατο κοριτσάκι και ξεκίνησα να το θηλάζω. Ο γιατρός μου έχει δώσει τις απαραίτητες οδηγίες  για το πώς πρέπει να θηλάζω, για τη διατροφή που πρέπει να ακολουθώ και βέβαια ακολουθώ αυστηρά τις οδηγίες του για το κάπνισμα. Μου είπε μιας και δεν αντιμετωπίζω κάποιο συγκεκριμένο πρόβλημα υγείας μπορώ να το θηλάσω από τρεις έως έξι μήνες. Πρόσφατα άκουσα ότι κάποιες γυναίκες συνεχίζουν το θηλασμό του παιδιού για πολύ μεγαλύτερο διάστημα. Διάβασα για μια γυναίκα που θήλαζε το παιδί της μέχρι τα 3 του χρόνια! Έλεγε ότι το παιδί έτσι, γίνεται πιο υγιές και δυνατό. Γνωρίζετε κάτι γι´αυτή την πρακτική; 

Αναγνώστρια του mporo.gr

Πολλά έχουν ακουστεί για τη διάρκεια του θηλασμού. Η απόφαση της μητέρας πρέπει πάντα να λαμβάνει υπόψη της τις ανάγκες του παιδιού που δεν είναι ιατρικές μονάχα αλλά και συναισθηματικές. Ο θηλασμός έχει να προσφέρει πολλά οφέλη στην υγεία του παιδιού και στη σχέση που αναπτύσσει με τη μητέρα του. Αν όμως γίνει εμμονή μπορεί να ελλοχεύει κινδύνους. Συζητήσαμε το θέμα του θηλασμού με το συνεργάτη μας, παιδοψυχίατρο- ψυχοθεραπευτή Δημήτρη Καραγιάννη. 

Ο θηλασμός αποτελεί μια πολύτιμη μετάβαση από την ενδομήτρια ζωή στη νέα πραγματικότητα. Η μητέρα εκτός από την πολύτιμη τροφή με τα θρεπτικά συστατικά και τους πολύτιμους ανοσοποιητικούς παράγοντες, προσφέρει το καλωσόρισμα στη ζωή με την θερμή αγκαλιά της που εκφράζει την απροϋπόθετη αγάπη της. Ο χρόνος που προσφέρεται το γάλα, δεν είναι παθητικός. Απαιτεί την αποκλειστικότητα. Την προτεραιότητα. Και επιτρέπει την διεργασία. Την πολύτιμη αποδοχή της νέας ύπαρξης. Την δίαυλο επικοινωνίας που επιτρέπει την ουσιαστική κατανόηση, το θεμέλιο της αυθεντικής σχέσης, το συμβόλαιο της εμπιστοσύνης.

Η άρνηση του θηλασμού για αισθητικούς λόγους ή λόγω έλλειψης  χρόνου  αποτελεί μια άρνηση της ίδιας της μητρότητας. Η παρεμπόδιση όμως του θηλασμού για ιατρικούς λόγους που αφορούν την μητέρα ή το βρέφος δεν μπορεί να αποτελεί ένα τραγικό τραυματικό γεγονός για το παιδί ή λόγο για ενοχές της μητέρας, αφού η γνήσια μητρική αγάπη βρίσκει και άλλους τρόπους να εκφράζεται.

 -Η εμμονή της μητέρας στο θηλασμό μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του παιδιού;

Η φανατική όμως εμμονή στον θηλασμό λειτουργεί εις βάρος της ψυχοσυναισθηματικής ανάπτυξης του παιδιού και δημιουργεί καθηλώσεις επικίνδυνες για την προσωπικότητα του παιδιού στη συνέχεια της ζωής του. Η προσφορά του μητρικού στήθους σε οποιαδήποτε δυσφορία του παιδιού, το εκπαιδεύει στη συνέχεια της ζωής του, να αναζητά στη τροφή την αδιαφοροποίητη ικανοποίηση. Μιλάμε τότε για καθήλωση στο στοματικό στάδιο εξέλιξης.

Η αποκλειστικότητα της σχέσης μητέρας – βρέφους δεν μπορεί να διαρκεί αιώνια, γιατί τότε δεν αφορά την φροντίδα του παιδιού, αλλά την κάλυψη άλλων συναισθηματικών αναγκών της μητέρας που απομυζά το παιδί της, απομακρύνοντας ή περιθωριοποιώντας τον πατέρα. Συνεπώς εδώ έχουμε μια αντιστροφή της κατανόησης του Οιδιπόδειου συμπλέγματος σε Ιοκάστειο σύμπλεγμα, όπου η μητέρα καθηλώνεται στο παιδί της και επομένως το εμποδίζει στην αυτονόμησή του.

Καθημερινά στην κλινική μας εμπειρία καταγράφονται νέα επώδυνα περιστατικά ανάπτυξης φοβιών, αγχωδών αντιδράσεων μέχρι και βαρύτερων ψυχικών διαταραχών που σχετίζονται με την αδιαφοροποίητη συγκυτιακή σχέση μητέρας- παιδιού.

Το παιδί δικαιούται να είναι προϊόν της αγαπητικής συνεύρεσης ενός ζευγαριού ανεξάρτητα από τον τρόπο σύλληψής του. Δεν αποτελεί ένα κλώνο της μητέρας. Επομένως η σύγχρονη συστημική παιδοψυχιατρική αντίληψη δεν αναφέρεται μονομερώς στη σχέση μητέρας – παιδιού, αλλά στη σχέση και των δύο γονιών με το παιδί τους και μάλιστα καταγράφει ότι ο πλέον σημαντικός παράγοντας στην φυσιολογική ανάπτυξη του παιδιού είναι η ποιότητα της συντροφικής σχέσης των γονιών.

X

Αγαπητοί αναγνώστες,

Σας ενημερώνουμε ότι το boro.gr προσφέρει καθημερινά (Δευτέρα-Παρασκευή) δωρεάν ψυχολογική υποστήριξη με επαγγελματίες ψυχολόγους.

Κάντε κλίκ εδώ για να συνδεθείτε και να ενημερωθείτε για τις ώρες λειτουργίας.
X