Οικογένεια

Τι κινδύνους κρύβουν οι διαδικτυακές φιλίες των παιδιών;

Η κυρία Βιργινία Φισούν, κλινική ψυχολόγος, M.Sc και ο κ. Γιώργος Φλώρος, ψυχίατρος, μας μιλούν για τους κινδύνους που ενδέχεται να κρύβουν οι διαδικτυακές φιλίες των παιδιών που αυξάνουν και πληθύνονται σήμερα στις οθόνες των ηλεκτρονικών υπολογιστών και επισημαίνουν τον σημαντικό ρόλο των γονιών στην προστασία των παιδιών.

   

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς  για το Διαδίκτυο και την προστασία του παιδιού τους;
Με την ίδια ευκολία που μπορούν να δουν τα παιδιά χρήσιμες και διασκεδαστικές ιστοσελίδες, μπορούν να έχουν πρόσβαση και σε ιστοσελίδες με ανεπιθύμητο περιεχόμενο. Συνεπώς, εάν δεν έχει εγκατασταθεί στον ηλεκτρονικό υπολογιστή κάποιο σύστημα φιλτραρίσματος,που μπλοκάρει για παράδειγμα χυδαίες λέξεις ή εικόνες, σε όλες τις άλλες περιπτώσεις τα παιδιά έχουν απεριόριστες δυνατότητες μέσω του Διαδικτύου. Επίσης τα παιδιά μπορούν να μιλήσουν πολύ εύκολα και απλά με αγνώστους, ειδικά μέσω τωνchat rooms. Όπως στους δημόσιους χώρους,έτσι και εδώ υπάρχει ο κίνδυνος να τα προσεγγίσει κάποιος που μπορεί να τα βλάψει.
Τι μέτρα μπορούν να λάβουν οι γονείς;
Προτού τα παιδιά αρχίσουν να εξερευνούν το διαδίκτυο, καλό θα είναι να βεβαιωθεί κανείς πως καταλαβαίνουν τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κάνουν και είναι σημαντικό αυτό να γίνει όταν τα παιδιά είναι ακόμα σε μικρή ηλικία.
Ένας τρόπος είναι να καθίσουν οι γονείς με τα παιδιά και να προδιαγράψουν από κοινού έναν οικογενειακό κώδικα συμπεριφοράς στον οποίο θα πρέπει να συμφωνήσουν όλοι.
Μπορεί να δημιουργηθεί ένα είδος συμβολαίου διαφορετικό για κάθε παιδί στην οικογένεια, με κανόνες χρήσης του διαδικτύου κατάλληλους για την ηλικία του. Επιπλέον είναι σημαντικό ο γονιός να παρακολουθεί, εν γνώσει του παιδιού του, σε τακτά χρονικά διαστήματα την επισκεψιμότητα του παιδιού του στις διάφορες ιστοσελίδες και να ελέγχει εάν το παιδί του μπαίνει σε ιστοσελίδες που δεν αντιστοιχούν στην ηλικία του.
Σε ποια ηλικία επιτρέπεται  η διαδικτυακή επικοινωνία;

Η ενδεδειγμένη ηλικία για τέτοιου είδους επικοινωνία είναι η ηλικία του γυμνασίου και μετά. Σε κάθε περίπτωση προϋποθέτει ωστόσο ότι οι γονείς έχουν βοηθήσουν τα παιδιά τους να καταλάβουν πως μία ιστοσελίδα που μπορεί να δημιουργήσουν, είναι εμφανής και επισκέψιμη όχι μόνο σε φίλους και γνωστούς, αλλά και σε άγνωστους, επομένως θα πρέπει τα παιδιά να είναι πολύ προσεχτικά στο τι γράφουν και τι στοιχεία παρουσιάζουν για τον εαυτό τους ή και για άλλους.
Οι γονείς επίσης είναι σημαντικό να μιλήσουν στα παιδιά τους για τους ηθικούς κανόνες που πρέπει να διέπουν την διαδικτυακή τους επικοινωνία, οι οποίοι είναι αντίστοιχοι με αυτούς της πραγματικής επικοινωνίας όπως ο σεβασμός του άλλου, η ευγένεια,  η κατανόηση και η αποδοχή.Πρέπει να τους εξηγούν με ήρεμο και πειστικό τρόπο ότι οι διαδικτυακοί φίλοι μπορεί να μην είναι αυτό που υποστηρίζουν πως είναι.
Τέλος, είναι εξαιρετικά σημαντικό να μάθουν και να αποδεχτούν τα παιδιά ότι δεν πρέπει να συναντούν άτομα που γνώρισαν μέσω του Διαδικτύου, εκτός και αν συνοδεύονται από τους γονείς σε δημόσιο χώρο. Επίσης θα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά ότι δεν πρέπει να δίνουν ποτέ τη διεύθυνσή τους ή το όνομα του σχολείου τους.

Τα παιδιά μου τσακώνονται συνέχεια, τι να κάνω;

«Είμαι μητέρα δυο αγοριών  7 και 5 ετών. Τον τελευταίο καιρό τα παιδιά μου τσακώνονται συνέχεια. Πολλές φορές και εγώ και κυρίως ο άντρας μου παραβαίνουμε προσπαθώντας να τα ηρεμήσουμε αλλά οι καβγάδες δεν σταματούν. Είναι δυο τρεις μήνες τώρα, που συνεχίζεται αυτή η κατάσταση, σκέφτομαι μήπως κάνουμε κάτι λάθος και πολλές φορές προβληματίζομαι, μήπως η σχέση που αναπτύσσουν δεν είναι φυσιολογική. Φοβάμαι όταν μεγαλώσουν, μήπως δεν είναι αγαπημένα μεταξύ τους. Πώς πρέπει να το αντιμετωπίσω;» Αναγνώστρια του e-mporo.gr

Απαντά η οικογενειακή σύμβουλος, Ερατώ Χατζημιχαλάκη.

Είναι ένα κοινό θέμα που έχει απασχολήσει κάθε γονιό: Οι διενέξεις και ο θυμός που πολλές φορές μπορεί να καταλήξουν σε «μάχες». Τόσο κοινό που όμως  αντιμετωπίζεται πολύ συχνά με λανθασμένες συμπεριφορές από τους γονείς ακόμα και από τους παιδαγωγούς.  Οι επεμβάσεις των γονέων συχνά είναι τέτοιες που όχι μόνο δεν σταματούν τις διενέξεις αντίθετα μπορεί να αυξήσουν την ένταση μεταξύ τους.

-Πώς πρέπει να συμπεριφερθείτε στους καβγάδες των παιδιών σας.

-Δεν πρέπει να πάρετε σε καμία περίπτωση θέση. Αυτό μπορεί να δυναμώσει τον ανταγωνισμό μεταξύ τους και να δώσει τροφή στη διχόνοια.

-Ποτέ μην τα συγκρίνετε. Βεβαιωθείτε ότι συμπεριφέρεστε το ίδιο στα παιδιά σας ανεξαρτήτως της διαφοράς ηλικίας τους.  Ποτέ δεν πρέπει να πείτε  «Εσύ είσαι μεγάλος ή εσύ που είσαι μικρότερος, σταμάτα πρώτος». Μια τέτοια πρακτική ενισχύει την εκπαίδευση των παιδιών ως «θύματα» και «θύτες».

-Την ώρα του καβγά δώστε τους την επιλογή να χωριστούν για λίγο πηγαίνοντας τα σε  διαφορετικά δωμάτια. Η απομάκρυνση τους μπορεί να βοηθήσει να εξατμιστεί λίγος θυμός και ίσως, μετά είναι πιο εύκολο να συνεννοηθούν μεταξύ τους.

-Πρέπει να τους δώσετε να καταλάβουν ότι δεν θέλετε να τα ακούτε την ώρα του καβγά. Μπορείτε να φύγετε από το δωμάτιο όπου τσακώνονται. Είτε το πιστεύετε είτε όχι ένας στόχος του καβγά είναι να εμπλακείτε και εσείς σε αυτή τη διένεξη.

-Πάντα βέβαια να έχετε το νου σας γιατί υπάρχει ο κίνδυνος τραυματισμού. Τότε επεμβαίνετε άμεσα, χωρίς όμως πολλά λόγια.

-Αν τσακώνονται για κάποιο παιχνίδι απομακρύνετε το παιχνίδι λέγοντας ότι θα τους το ξαναδώσετε αν είναι έτοιμα να συνεργαστούν.

-Σε κάποια ήσυχη οικογενειακή στιγμή συζητήστε το πρόβλημα. Μάθετε σιγά σιγά τα παιδιά σας να αναπτύσσουν ατμόσφαιρα συνεργασίας, ενθαρρύνοντας τα να συμμετέχουν κάποιες φορές  σε λύσεις προβλημάτων που εμφανίζονται και αφορούν ολόκληρη την οικογένεια.

-Τι θέλει να μου πει το παιδί μου μέσα από τους τσακωμούς; 

Συχνά, οι γονείς αναρωτιούνται τι φταίει και τα δικά τους τα παιδιά τσακώνονται ή τι δεν έχουν κάνει οι ίδιοι σωστά ώστε να μην έχουν εμπνεύσει την αγάπη των αδελφών επεμβαίνουν με μόνο και κύριο στόχο το σταμάτημα του τσακωμού. Το θέμα όμως δεν είναι να σταματήσουμε το τσακωμό.

Το  ζητούμενο είναι να ασχοληθούμε περισσότερο με το στόχο του καυγά και όχι με τον ίδιο τον καυγά. Χρειάζεται κατ’ αρχήν να αναρωτηθούμε για το στόχο, χωρίς να σπεύσουμε να βγάλουμε συμπεράσματα επιφανειακά. Τα παιδιά μπορεί να πιστεύουν πως σημαντικός γίνεσαι μόνο όταν κερδίζεις. Μήπως λοιπόν, αυτό είναι το κλειδί για να σταματήσουν οι καβγάδες, να τους δείξουμε ότι δεν ισχύει κάτι τέτοιο;

Ένα παιδί μπορεί να τσακώνεται με το αδερφάκι του επειδή έχει νιώσει αδικημένο από τους γονείς. Θέλει να μεταφέρει αυτή τη στεναχώρια και την απογοήτευση να κάνει και τον αδερφό του, την αδερφή του να νιώσει με τον ίδιο τρόπο, να εκδικηθεί. Είναι ο τρόπος τους να κερδίσουν, τη δικαίωση αυτή τη φορά.

Καμία περίπτωση οικογένειας, σχέσης, ανθρώπου, συνθήκης ή κατάστασης δεν είναι ίδια με απολύτως καμία άλλη.  Αυτή είναι και η ομορφιά της ζωής.  Τίποτα δεν είναι ταυτόσημο με το όμοιό του.  Κάθε περίπτωση λοιπόν είναι ιδιαίτερη και θα χρειαζόταν πολλά να διερευνήσει ένας ειδικός για να αποφανθεί.  Σε γενικές γραμμές όμως ένας βασικός λόγος τσακωμού είναι η διεκδίκηση του ενήλικα. Τούτο σημαίνει ότι τα παιδιά τσακώνονται για να εκμαιεύσουν την αγάπη και την παραδοχή του πατέρα και της μητέρας και το δυστύχημα είναι ότι πετυχαίνουν το ακριβώς αντίθετο οπότε προσπαθούν και ξαναπροσπαθούν.  Ευνόητο γίνεται λοιπόν γιατί όπως προαναφέραμε οι γονείς δεν πρέπει να εμπλακούν στην κατάσταση αυτή. Διαφορετικά η διεκδίκηση αυτή, η επιβεβαίωση της γνώμης του ενήλικα δε θα σταματήσει.

Ο εντοπισμός του κρυφού στόχου του παιδιού είναι ένα ολόκληρο κεφάλαιο ιδιαίτερης σπουδαιότητας στην ύλη της Αντλεριανής διαπαιδαγώγησης που θα έχουμε την ευκαιρία να αναπτύξουμε και στην υπόλοιπη αρθρογραφία. Το ενδιαφέρον σ’ αυτή την ιστορία είναι ότι ο εκπαιδευμένος γονιός μαθαίνει πώς να αξιοποιήσει το δικό του συναίσθημα, το τι δηλαδή αντιλαμβάνεται ο ίδιος όταν τα παιδιά του τσακώνονται και μέσα από τη διάγνωση του παιδικού κρυφού στόχου να παρέμβει κατάλληλα. Δεν είναι πάντοτε εύκολο για κάποιον που δεν είναι εξοικειωμένος με τεχνικές και διαγνώσεις. Ούτε πολύ περισσότερο είναι βοηθητικό να ρωτήσουμε τα παιδιά να μας πουν το στόχο του καυγά τους.  Ίσως είναι σε θέση να εντοπίσουν τον επιφανειακό στόχο, αδυνατούν όμως να γνωρίζουν συνειδητά τον εσωτερικό τους στόχο.

-Οι παιδικοί καβγάδες θα επηρεάσουν την μελλοντική σχέση των αδερφιών;

Τα αγόρια τσακώνονται συνήθως περισσότερο από τα κορίτσια είναι πιο ζωηρά. Μη ξεχνάτε βέβαια, πως πολλές φορές πως ο καβγάς μπορεί να είναι απλά και μόνο ένα παιχνίδι. Οι τσακωμοί θεωρούνται πάντα απαραίτητοι και φυσιολογικοί όταν όμως υπάρχει μια επαναλαμβανόμενη διένεξη με βία τότε κάτι πρέπει να μας ανησυχήσει και να ζητήσουμε τη βοήθεια ειδικού.

Ακόμη ας έχουμε κατά νου ότι οι τσακωμοί γίνονται λίγο εντονότεροι κυρίως κατά την περίοδο της εφηβείας όπου τα  ορμονικά, ψυχολογικά θέματα καθώς και εκείνα των ορίων δοκιμάζονται στο έπακρο οπότε και οι τσακωμοί ακολουθούν παρά πόδας.

Σε οποιαδήποτε περίπτωση μη μεγαλοποιείτε τις καταστάσεις που βιώνετε.  Τα αδέλφια που τσακώνονται στην παιδική τους ηλικία δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα τσακώνονται και όταν θα μεγαλώσουν.  Δεν τσακώνονται γιατί δεν αγαπιούνται.  Οι τσακωμοί μεταξύ των αδελφών ιδιαίτερα στη μικρή ηλικία είναι μέρος της φυσιολογικής διαδικασίας διερεύνησης και κατανόησης των ορίων, τα παιδιά υποσυνείδητα ψάχνουν τα όρια της ελευθερίας τους μέχρι που μπορεί να φτάσουν.  Τα όρια χρειάζονται προκλήσεις για να εντοπισθούν και είναι έως και εκπαιδευτικό τούτο να συμβαίνει μέσα στο ασφαλές περιβάλλον της οικογένειας.

Ας θεωρήσουμε βέβαιο πως οι γονείς που ασχολούνται με την αναζήτηση πληροφοριών για να γίνουν καλύτεροι γονείς, εσείς δηλαδή που διαβάζετε αυτό το άρθρο,  έχετε ήδη κάνει το πρώτο βήμα προς την βελτίωση του ρόλου άρα και την αλλαγή.  Είστε ήδη καλύτεροι γονείς! Ο αλάνθαστος γονιός δεν γεννήθηκε ακόμη και αυτοί που πραγματικά χρειάζονται βοήθεια είναι εκείνοι που δεν την αναζητούν ποτέ.

Πώς μεταμορφώνει έναν νέο άνδρα η πατρότητα;

Οι άντρες που αρνήθηκαν την πατρότητα, δεν παίρνουν είδηση πόσο μουμιοποιούνται, πόσο παραξενεύουν μεγαλώνοντας και ιδεολογικοποιούν τις ιδιορρυθμίες και την αναπηρία τους. Οι άντρες που παραμένουν στην εγωιστική αυτιστική ατομικότητά τους, καταντούν απελπισμένες υπάρξεις. Επιστήμονες, άνθρωποι των τεχνών, πετυχημένοι άνδρες που κρύφτηκαν πίσω από το μονοδιάστατο έργο τους, όταν τους πλησιάζεις νιώθεις την προσωπική τους μιζέρια.

Γράφει ο παιδοψυχίατρος και ψυχοθεραπευτής, Δημήτρης Καραγιάννης. 

Ένας νέος αποκτώντας την εμπειρία της πατρότητας αλλάζει φάση ζωής. Γνωρίζει και άλλες καταστάσεις, νέες εμπειρίες, αντί να εγκλωβίζεται στην παιδική ή εφηβική ηλικία με την αντίστοιχη ανωριμότητα. Εισέρχεται σε κατάσταση να νιώθει υπεύθυνος για κάποιον άλλο και επομένως μπαίνει στα δύσκολα. Αποσταθεροποιείται και έτσι ανακαλύπτει νέες προσωπικές του δεξιότητες που δεν τις είχε ανακαλύψει.

Ζει την έκπληξη που προσφέρει η ζωή που αναπτύσσεται. Είναι μια μοναδική εκπληκτική εμπειρία να ζεις ένα πλασματάκι που βρίσκεται ανυπεράσπιστο στα χέρια σου, να εξελίσσεται σε ένα αυτοδύναμο ανεξάρτητο άνθρωπο. Ενδιάμεσα να ζεις το πρώτο χαμόγελο, τα πρώτα βήματα, τις πρώτες λεξούλες, την είσοδό του στο σχολείο, τις εμπειρίες του από τα σπορ και τις καλλιτεχνικές του επιδόσεις, την εφηβεία του, τα ερωτικά του σκιρτήματα, την ακαδημαϊκή του πρόοδο, την ανεξαρτησία του και την ωριμότητά του. Η διαφορετικότητα του κάθε παιδιού, προσφέρει και την δυνατότητα αξιοποίησης των διαφορετικών του πλευρών. Κάθε παιδί είναι αφορμή για διαφορετικό τρόπο σχέσης που ταυτόχρονα είναι και πηγή ανάδειξης διαφορετικών πλευρών της προσωπικότητας του πατέρα.

Η πατρότητα προσφέρει σε έναν νέο άνδρα την δυνατότητα του να κατανοήσει τον δικό του πατέρα. Επιτρέπει την αναθεώρηση κάποιων αντιλήψεων για την στάση του και επομένως προσφέρει και την δημιουργία μιας ενήλικης σχέσης μαζί του. Ταυτόχρονα όμως, η νέα στάση προσφέρει μια λειτουργική αυτογνωσία και συνεπώς την εμπέδωση της δίκης του ψυχικής υγείας.

Αλλαγή εποχής. Ο πατέρας που ενδιαφέρεται να κρατά ζωντανή την σχέση με τα παιδιά του, είναι υποχρεωμένος να παρακολουθεί τα νέα δεδομένα της νέας εποχής και να παράγει αξιόπιστα πρότυπα. Επομένως υπερασπίζεται τις σημαντικές του αξίες που θέλει να προσφέρει στα παιδιά του και παραμερίζει κάποια επιμέρους στερεότυπα της δικής του εποχής.

Ο νέος άντρας που επιλέγει την πατρότητα είναι εκείνος που θα κληθεί να σηκώσει το βάρος της επιλογής του στη σύγχρονη δύσκολη καθημερινότητα. Δεν θα γίνει μπαμπάς, ένα αντρικό κακέκτυπο της μητρότητας, αλλά θα αναπτύξει την δική του άμεση προσωπική σχέση με τα παιδιά του. Ταυτόχρονα, θα ζήσει την μοναδική αίσθηση να νιώθει ότι η τρυφερότητα της σχέσης με τα παιδιά του, διαπερνά την όλη προσωπικότητά του και γίνεται αφορμή για την έκφραση και άλλων δημιουργικών δυνάμεων που δεν είχε απελευθερώσει.

Η πατρότητα δεν αποτελεί απλά ένα νέο ρόλο που ο νέος άντρας θα πρέπει να υπηρετήσει, αλλά μια συνταρακτική μεταμόρφωση της όλης προσωπικότητας. Όπως έλεγε μια πετυχημένη διαφήμιση κινητής τηλεφωνίας που έδειχνε ένα νέο άντρα στο μαιευτήριο να λέει: Μέχρι τώρα ήμουν απλώς ο Νίκος. Τώρα είμαι πατέρας!

Γιατί τα παιδιά γίνονται επιθετικά στην εφηβεία;

Η κυρία Μαρία Πυρουνάκη-Λιωνή, Δρ. Κοινωνικής Ψυχολογίας-Ψυχοθεραπεύτρια-Σύμβουλος, συνεργάτιδα του Εργαστηρίου Διερεύνησης Ανθρωπίνων Σχέσεων, μας εισάγει στον άγνωστο αλλά γεμάτο σφρίγος, ζωντάνια κι ένταση μικρόκοσμο των εφήβων, αγοριών και κοριτσιών, και μας δίνει συμβουλές για να ταξιδέψουμε με ασφάλεια μαζί τους.

Τι σημαίνει για τον ίδιο τον έφηβο αυτή η φάση της ζωής του;

Είναι μια ηλικιακή φάση που διαρκεί από τα 11 – 12 έως τα 17- 18 χρόνια και χαρακτηρίζεται από την αναζήτηση της ταυτότητας του εφήβου. Το αγωνιώδες ερώτημα  που αναδύεται στην εφηβεία είναι «ποιός είμαι;», ένα ερώτημα που συχνά δεν βρίσκει εύκολα απάντηση. Το έως τώρα παιδί που ανέκαθεν ήταν ένα ξεχωριστό πρόσωπο μπαίνει στην ηλικία (και) να το συνειδητοποιεί αυτό, αλλά δεν πρόκειται για διόλου εύκολη διαδικασία.

Πώς εκδηλώνεται αυτή η αγωνία του;

Ακούμε συχνά τους εφήβους να λένε: «Καλά, πώς άντεχα αυτό το κουκούλι και δεν πνιγόμουν;»  «Ευτυχώς που μεγαλώνω να έχω κάποια ανεξαρτησία, να κυκλοφορώ – έστω νωρίς – μόνη μου!»,  «Να περπατάμε με τους φίλους μου χαλαρά βρίζοντας!», «Να μην ξέρουν πάντα πού είμαι και τί κάνω!».

Συχνά οι μεγάλοι, ιδίως οι γονείς, θεωρούν ότι είναι εκφράσεις  που  δείχνουν εξέγερση,  επανάσταση,  επιθετικότητα, αχαριστία, αδιαφορία, αναίδεια. Κι όμως δεν είναι έτσι! Οι χαρακτηρισμοί,  που συνήθως χρησιμοποιούν οι ενήλικες, είναι δικές τους ερμηνείες.

Πώς ερμηνεύονται δηλαδή αυτές οι εκφράσεις;

Τα παιδιά στέλνουν αγωνιώδη μηνύματα προς τους ενηλίκους. Η θεωρούμενη ως εξέγερση μπορεί να είναι απλά μια αντίδραση στις επαναλαμβανόμενες και παγιωμένες συμβουλές και δράσεις των γονιών, παιδαγωγών, όσων αποκαλούνται στην ψυχολογία «πρόσωπα κύρους». Μπορεί να είναι ένα μήνυμα «Άλλαξε τον τρόπο που  με βλέπεις! Δεν είμαι πια μικρό παιδί!».

Η επανάσταση συχνά είναι αγανάκτηση μετά από επαναλαμβανόμενες εκκλήσεις τους να ακουστούν οι συνεχώς διαμορφούμενες ανάγκες τους, αγανάκτηση και προς τον ασαφή εαυτό τους όταν  δεν μπορεί να απαντήσει σε ερωτήσεις του τύπου «Τώρα θέλω φροντίδα ή να μ’ αφήσουν ήσυχη;», «μήπως και τα δύο;», «γιατί να μην ξέρω;».

Επιθετικότητα και αναίδεια συχνά είναι απελπισμένες προσπάθειες να γίνει αποδεκτός ο θυμός, η αγωνία τους.

Αχαριστία, αδιαφορία, μπορεί να είναι η υγιής και ψύχραιμη, η «κουλ» στάση τους απέναντι στην προστατευτικότητα των γονιών.

Ποιες άλλες συμπεριφορές χαρακτηρίζουν την εφηβεία;

Οι συνομήλικοι φίλοι  θεωρούνται σημαντικοί – η γνώμη τους «μετράει» , περισσότερο από των γονιών  για τα θέματα της ηλικίας , όχι τόσο για τις αξίες.

Επίσης, είναι συχνότατη η απομάκρυνση από τον κοινό χώρο του σπιτιού, είτε με την επιλογή της απομόνωσης στο δωμάτιο με κλειστή την πόρτα ή από το οικογενειακό «γίγνεσθαι», πχ ο έφηβος μένει μαζί τους αλλά φορώντας τα ακουστικά στα αυτιά. Μπορεί να είναι απομάκρυνση από τις σταθερές οικογενειακές αξίες, πχ η επιλογή ενός έφηβου γιου πολιτικού να βρίσκεται σε πορείες και διαδηλώσεις κόντρα στις αποφάσεις του πατέρα του. Είναι πρόσκαιρες αλλά αναγκαίες επιλογές,  με πιθανό κόστος την παρεξήγηση, την απόρριψη, την αποξένωση από τους μεγάλους που τους έχει ακόμα τόσο ανάγκη. Μεγαλώνοντας ο έφηβος η επιθυμία του για ανεξαρτησία γίνεται διεκδίκηση, η ανάγκη για απομόνωση αναστοχασμός,  τα συναισθήματα βιώνονται έντονα. Ενώ η ανάγκη για αποδοχή από τους «μεγάλους» υπάρχει, η συμπεριφορά και η στάση τους προκαλούν στην «εξουσία» θυμό και όλο αυτό εκλαμβάνεται ως απόρριψη και από τις δύο πλευρές.

Ποια πρέπει να είναι η δική μας αντιμετώπιση;

Στην οικογένεια και  στο σχολείο είναι καλό  να υπάρχει πρόγραμμα  προσαρμοσμένο στις ανάγκες και στα χαρακτηριστικά της εφηβείας, σχεδιασμένο από τους ίδιους τους εφήβους έτσι ώστε με την φροντίδα κάποιου ενήλικα που τον αποδέχονται, να τους δίνεται η ευκαιρία να γνωρίζουν περισσότερο τον εαυτό τους,  να ασκούνται στη συνεργασία και κυρίως αντί να πιέζονται να μπουν στα «μέτρα» των μεγάλων, να ασκούνται στο να ανιχνεύουν και να ορίζουν τα δικά τους «μέτρα».

Μπορεί το διαζύγιο να μην είναι επώδυνο;

Ο κ. Δημήτρης Καραγιάννης, παιδοψυχίατρος –ψυχοθεραπευτής, εξηγεί:

Ποιες είναι οι συνέπειες ενός διαζυγίου;

Το διαζύγιο είναι πλέον κοινωνικά αποδεκτό, αλλά δεν παύει να είναι μια ψυχοφθόρα διαδικασία που απαιτεί μια επώδυνη και απαιτητική ψυχική διεργασία. Ειδικά όταν εμπλέκονται παιδιά, η απόφαση και οι συνέπειες του χωρισμού γίνονται ακόμα πιο πολύπλοκες.

Ένα διαζύγιο είναι, εκ των πραγμάτων, ένας θάνατος. Για να καταλήξει κανείς σε αυτό, συνήθως έχει προηγηθεί ένα διάστημα συγκρούσεων, πόνου, λύπης ή προσωπικών ανακατατάξεων. Επομένως δεν μπορεί να είναι μια ανέφελη κατάσταση, κατ’ αρχάς για τους ίδιους τους πρώην συζύγους.

Κι αν οι πρώην σύζυγοι χωρίζουν ήρεμα και από κοινού;

Οι προσπάθειες να εξαφανιστεί η δυσκολία από την απόφαση για διαζύγιο είναι επιφανειακές και δυστυχώς χρησιμοποιούνται και ψυχολογικά τρυκ που υποτίθεται ότι εξασφαλίζουν το ιδανικό διαζύγιο όπου οι πρώην σύζυγοι θα είναι παντοτινοί φίλοι και ότι θα συνεννοούνται αρμονικά για τα πάντα.

Δεν υπάρχει ροζ κατάσταση στα διαζύγια. «Καλό διαζύγιο» είναι το ξεκάθαρο. Όχι το ευγενικό.

«Καλό διαζύγιο» θα μπορούσε να είναι εκείνο που κάθε πρώην σύντροφος αντιλαμβάνεται το μέγεθος της δικής του συμμετοχής στην αποτυχία του γάμου του.

Ποιος έχει συνήθως την ευθύνη για το διαζύγιο;

Ο γάμος και το διαζύγιο πρέπει να είναι ευθύνη των γονιών. Όπως δεν ρωτάς το παιδί σου για να παντρευτείς, δεν το ρωτάς για να χωρίσεις. Ένα τέχνασμα κάποιων γονιών, για να αποφύγουν την ενοχοποίηση, είναι να ρωτούν το παιδί τους: «Έτσι που είμαστε, δεν είναι καλύτερα να πάρουμε διαζύγιο;». Με ποιο δικαίωμα θέτουν, όμως, ένα τέτοιο δίλημμα όπου το παιδί πρέπει να διαλέξει ανάμεσα σε δύο κακά;

Αντίστοιχο τέχνασμα που αναφέρεται δήθεν στο καλό των παιδιών είναι αυτό που κάποιοι γονείς ισχυρίζονται ότι αναβάλλουν τον χωρισμό για χάρη των παιδιών τους, αλλά ταυτόχρονα ευρίσκονται σε ένα ψυχρό πόλεμο.

Μπορεί το διαζύγιο να είναι εφαλτήριο μιας νέας, αλλά και όμορφης ζωής;

Σαφέστατα, Ναι! Είναι πολλοί οι σύγχρονοι άνθρωποι που αποφασίζουν ώριμα να ξεκινήσουν μια νέα φάση στη ζωή τους, που θα αξιοποιεί την προηγούμενη επώδυνη εμπειρία τους με υπεύθυνη προσωπική διεργασία. Πολλές ψυχοθεραπείες αρχίζουν παραμονές ή την επομένη ενός διαζυγίου, όταν αναζητείται η προσωπική επαναδιαπραγμάτευση της πορείας. Αυτό βέβαια απαιτεί ένα ειδικό που δεν θα χαριστεί, αλλά και δεν θα κατηγορήσει. Είναι τότε που απαιτείται προσωπική δέσμευση στην απόφαση ζωής που δεν θα ορίζεται από την ρουτίνα και την ποικιλότροπη μιζέρια, αλλά θα αποτελεί αίτημα για ευχαριστιακή βίωση της ζωής.

Πώς θα βοηθήσω έναν ηλικιωμένο να νιώσει καλά;

Απαντά η Πόλλυ Ιωσιφίδη, Συμβουλευτική Ψυχοθεραπεύτρια και Πρόεδρος του Κολλεγίου Ανθρωπιστικών Επιστημών – ICPS.

-Γιατί μας τρομάζουν τα γηρατειά; Γιατί δεν πρέπει να θεωρούμε όλους τους ηλικιωμένους «σοφούς»;

Τα Γηρατειά-Γεράματα δεν είναι ούτε κακή, βρώμικη λέξη ούτε μια επαίσχυντη κατάσταση, αλλά για τους επιζώντες της νιότης είναι αναπόφευκτα, και συχνά τρομακτικά. Είναι η ηλικία όπου δεν υφίσταται πλέον η ψευδαίσθηση της αθανασίας, και που τα μεγάλα υπαρξιακά ερωτήματα – ποιός είμαι, τί είμαι, γιατί υπάρχω, που πηγαίνω – προβάλουν επιτακτικά και απαιτούν άμεση απάντηση.

Επιπλέον, η διαδικασία γήρανσης , του να μεγαλώνει να γερνά κάποιος,  συχνά  είναι γεμάτη απογοήτευση, δυσαρέσκεια και αδυναμία. Η εξασθένηση της υγείας, η απώλεια δυνάμεων και ικανοτήτων, η απαίτηση αλλά και ανάγκη συνεχούς αναπροσαρμογής της αυτοεικόνας, έχουν ως αποτέλεσμα την παραίτηση του ατόμου από τη συμμετοχή του στις ενεργές, τάξεις των ενεργητικών, υπεύθυνων ενηλίκων. Στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες, οι παραπάνω δυσάρεστες καταστάσεις δεν απαλύνονται/αποζημιώνονται από την ιδιαίτερη αναγνώριση και το σεβασμό απέναντι στην τρίτη ηλικία. Και σωστά, δίκαια ίσως.

Είναι ένδειξη ρατσισμού να υπαινίσσεται κανείς ότι όλοι οι ηλικιωμένοι είναι σοφοί, ανεκτικοί και δεκτικοί. Ο τυφλός συνυπολογισμός συχνά είναι τόσο επιβλαβής τόσο επιζήμιος όσο και ο φανερός αποκλεισμός.

 

-Μπορεί η συμβουλευτική να βοηθήσει τους συγγενείς των ηλικιωμένων;

Οι συγγενείς των ηλικιωμένων επίσης υποφέρουν, συχνά μη γνωρίζοντας πώς να αντιμετωπίσουν τις αλλαγές, ακόμη και τις μικρές, ανεπαίσθητες αλλαγές στην εμφάνιση, ή την αντίληψη της πραγματικότητας ή τη συμπεριφορά. Από ένα σημείο και μετά, η αλλαγή παύει να πανηγυρίζεται, δε θεωρείται πια ανάπτυξη αλλά χειροτέρευση. Τα Γηρατειά/Γεράματα είναι επίσης μια ισχυρή υπενθύμιση της αναπόφευκτης προοπτικής, που είναι κοινή για όλους.

Η Συμβουλευτική μπορεί να προσφέρει μεγάλη βοήθεια στους ηλικιωμένους και στους συγγενείς τους. Όχι μόνο προλαμβάνοντας και προετοιμάζοντάς τους για τις πιθανές δυσκολίες που θα ‘ρθουν ή προσφέροντας την υποστήριξη που θα είναι τότε απαραίτητη, αλλά περισσότερο προσπαθώντας να ανατρέψει τις υπάρχουσες αντιλήψεις την υπάρχουσα νοοτροπία που αφορά στα γηρατειά. Θα ήταν σημαντικό να βοηθηθούν οι ηλικιωμένοι να επαναδιεκδικήσουν και να επανακτήσουν την ατομικότητά τους.

 

-Πώς μπορώ να βοηθήσω ουσιαστικά έναν ηλικιωμένο να νιώσει καλύτερα;

Το άγχος και η δυστυχία που συχνά συνοδεύουν την τέταρτη πράξη μιας ζωής, θα μπορούσε ίσως να αποφευχθεί ή τουλάχιστον να μετριαστεί, αν τα γηρατειά έπαυαν να θεωρούνται ως μία καλά ορισμένη κατάσταση. Θα ήταν προτιμότερο να θεωρούνταν ως μία σειρά από στάδια τα οποία βιώνονται διαφορετικά από κάθε άτομο, όπως και τα υπόλοιπα στάδια της ζωής. Τα Γηρατειά σημαίνουν κάτι παραπάνω απ’ το να μην είναι κανείς νέος. Οι γενικεύσεις είναι διαχωριστικές. Είναι πιο εύκολο να είναι κανείς συγκαταβατικός στους ηλικιωμένους και να τους κατατάξει σε μια γενική κατηγορία, παρά να ενδιαφερθεί απλά στον τρόπο που ο καθένας τους βιώνει τις τρέχουσες καταστάσεις και συνθήκες.

Αυτή η αντιμετώπιση/θεώρηση της γήρανσης θα απελευθέρωνε του ηλικιωμένους από το να νιώθουν παγιδευμένοι σε μια διαδικασία που είναι προβλέψιμη, συνήθης και προκαθορισμένη. Ο καθένας από μας, νέος και μεγαλύτερος, θα ξαφνιαζόταν από τις δικές του αντιδράσεις και επιλογές, ακόμη περισσότερο, αντιμετωπίζοντας το πέρασμα του χρόνου, τα μεγάλα μυστήρια της ζωής, ακόμη και το θάνατο. Ο καθένας από μας έχει τη δυνατότητα να αποβλέπει σε μια ικανοποιητική τέταρτη πράξη και σε μια αξιοπρεπή έξοδο.

Τι αγχώνει τα παιδιά μας;

Ο κ. Στέλιος Στυλιανίδης, καθηγητής Ψυχολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και επιστημονικός διευθυντής της ΕΠΑΨΥ, παραθέτει τους παράγοντες που προκαλούν άγχος στα σημερινά παιδιά και συστήνει τρόπους για την αντιμετώπισή του.

Τι αγχώνει τα παιδιά σήμερα;

Τα παιδιά μπορεί να προβληματίζονται κυριολεκτικά για οτιδήποτε και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τι από όλα όσα βιώνουν στην καθημερινότητά τους «τους φαίνεται βουνό». Πάντως, ανάμεσα στα συνηθισμένα «βουνά» για τους εφήβους είναι τα εξής:

– Οι φυσιολογικές αλλαγές στην εμφάνισή τους (σώμα, πρόσωπο, σπυράκια).

– Οι μεγάλες απαιτήσεις των γονιών για σχολικές επιδόσεις (τα παιδιά πιέζονται πάντα πολύ για να ανταποκριθούν στις υψηλές προσδοκίες όσων αγαπούν).

– Οι διαμάχες των γονιών μεταξύ τους.

– Το διαζύγιο ή ο θάνατος ενός γονιού (τα παιδιά φοβούνται ότι επέρχονται αλλαγές που θα τους στερήσουν πολλά).

– Οι πολλές υποχρεώσεις (φροντιστήρια, εκμάθηση ξένων γλωσσών).

– Οι πολλές δραστηριότητες (οι έφηβοι μπορεί να νιώθουν ανήμποροι να τα βγάλουν πέρα, αλλά να μην το λένε).

– Το άγχος των εξετάσεων.

– Ο φόβος της αποτυχίας ή κριτικής από τους μεγάλους.

– Οι σοβαρές ασθένειες στην οικογένεια (προκαλούν στον έφηβο ανασφάλεια είτε γιατί φοβάται το θάνατο, είτε γιατί απλώς αλλάζουν οι ρουτίνες στις οποίες είχε συνηθίσει και τις ταύτιζε με τη σιγουριά).

– Τα οικονομικά προβλήματα στο σπίτι (τα παιδιά αισθάνονται το στρες των γονιών και νιώθουν μια γενική απειλή για το μέλλον, ενώ παράλληλα αλλάζει και η ζωή τους).

– Οι αλλαγές σχολείου ή καθηγητή ή σπιτιού (έχουν την έγνοια αν θα γίνουν αποδεκτοί από τους νέους συμμαθητές, γείτονες, καθηγητές αλλά κι αν θα βρουν κι εκείνα κάποιους να ταιριάξουν).

– Οι διαμάχες με συμμαθητές ή φίλους (οι έφηβοι βιώνουν τη διαμάχη ως απόρριψη και αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την κοινωνικότητά τους).

Πώς το αντιμετωπίζουμε;

Το άγχος επιβαρύνει σημαντικά τον οργανισμό, γι’ αυτό αρχικά θα πρέπει να φροντίζουμε τα παιδιά να τρέφονται σωστά, να ξεκουράζονται  επαρκώς και να κοιμούνται τις απαραίτητες ώρες. Από κει και πέρα, το άγχος αντιμετωπίζεται εξατομικευμένα ανάλογα με την προσωπικότητα του κάθε παιδιού και ανάλογα με την εκλυτική πηγή του άγχους.

Έτσι, καλό είναι να τα παροτρύνουμε σε συγκεκριμένες σωματικές  δραστηριότητες (π.χ. κολύμπι, ποδόσφαιρο, χορός) της επιθυμίας τους για εκτόνωση και χαλάρωση.

Να  τονώνουμε την αυτοεκτίμησή τους, την αυτοπεποίθησή τους και να αποφεύγουμε τη σύγκριση με άλλους.

Να τους αφιερώνουμε την προσοχή  που τους αξίζει και χρόνο (παιχνίδι, συζήτηση) για να νιώθουν ότι είμαστε δίπλα τους.

Επίσης, καλό είναι να τα βοηθάμε να οργανώσουν το χρόνο τους, γιατί   τα παιδιά δεν έχουν τόσο καλή αίσθηση του χρόνου όσο οι ενήλικες και δεν μπορούν να χειριστούν από μόνα τους την συσσώρευση πολλών δραστηριοτήτων.

Ενισχύουμε τις φιλίες και με άλλα άτομα, ώστε να μπορεί να συζητάει και με κάποιον τρίτο.

Μεγάλη σημασία έχει η σωματική επαφή. Αγκαλιάζουμε και αγγίζουμε τα παιδιά συχνά, προκειμένου να τα καθησυχάσουμε.

Να τους αναφέρουμε ότι κι εμείς κάναμε λάθη ή αντιμετωπίσαμε αντίστοιχες δυσκολίες στην ηλικία τους και ότι τα ξεπεράσαμε.

Τα μαθαίνουμε να χειρίζονται το θυμό τους. Η κριτική των άλλων, των δασκάλων, των συγγενών, των φίλων αποτελεί πηγή άγχους, ειδικά αν το παιδί δεν ξέρει πώς να την αντιμετωπίσει. Το δικαίωμα να λέει «όχι» όταν κάτι δεν του αρέσει, αλλά και το δικαίωμα να υπερασπίζεται τον εαυτό του, μειώνουν προβλήματα συμπεριφοράς και εκδήλωσης άγχους.

Τι πρέπει να προσέχω στα ηλεκτρονικά παιχνίδια;

Η κυρία Βερόνικα Σαμαρά, μηχανικός Πληροφορικής, συντονίστρια του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου (www.saferinternet.gr ) μας δίνει χρήσιμες συμβουλές για τα κριτήρια επιλογής του πιο περιζήτητου χριστουγεννιάτικου δώρου στα παιδιά σχολικής ηλικίας, του ηλεκτρονικού παιχνιδιού.

Είναι ασφαλές παιχνίδι ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι;

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αγοράζουμε για τα παιδιά μας το κατάλληλο παιχνίδι για την ηλικία του, και ποτέ παιχνίδι που είναι για μεγαλύτερες ηλικίες. Επίσης, πρέπει πάντα να λαμβάνουμε υπόψη τους χαρακτηρισμούς περιεχομένου που έχει το παιχνίδι, και να αναρωτηθούμε, εάν θέλουμε τα παιδιά μας να έρθουν σε επαφή με αυτό το είδος του περιεχομένου, πριν αγοράσουμε τα παιχνίδι αυτό. Τέλος, ας βρούμε λίγο χρόνο να παίξουμε το παιχνίδι αυτό οι ίδιοι, ώστε να αποκτήσουμε άποψη πριν το δώσουμε στο παιδί μας.

Πώς μπορούμε να αξιολογήσουμε τα ηλεκτρονικά παιχνίδια;

Τα περισσότερα παιχνίδια που κυκλοφορούν αυτή τη στιγμή στο εμπόριο έχουν χαρακτηρισθεί με το σύστημα PEGI, σύμφωνα δηλαδή, με το Πανευρωπαϊκό Σύστημα Ταξινόμησης για τα Ηλεκτρονικά Παιχνίδια (Pan European Game Information).

Είναι το πρώτο πανευρωπαϊκό σύστημα αποτίμησης των ορίων ηλικίας για τα ηλεκτρονικά παιχνίδια και τα βιντεοπαιχνίδια και εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε άλλες 29 ευρωπαϊκές χώρες. Παρέχει στους γονείς και γενικά στους καταναλωτές αξιόπιστη πληροφόρηση σχετικά με το περιεχόμενο ενός ηλεκτρονικού παιχνιδιού και την καταλληλότητά του για συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες, και δίνει τη δυνατότητα σε κάθε ενδιαφερόμενο να μαθαίνει λεπτομέρειες για το ασφαλές ή μη περιεχόμενο ενός ηλεκτρονικού παιχνιδιού.

Ποια είναι τα κριτήρια;

Το σύστημα αυτό κατατάσσει κάθε παιχνίδι, videogame κα., σε πέντε ηλικιακές ομάδες: 3+, 7+, 12+, 16+, 18+.  Αυτό συνήθως αναγράφεται στην μπροστινή και την πίσω όψη της συσκευασίας των DVD ενημερώνοντας ότι το παιχνίδι είναι κατάλληλο μόνο για μια συγκεκριμένη ηλικία και πάνω.

Επίσης, γίνεται διαχωρισμός ως προς το περιεχόμενο του παιχνιδιού, με βάση τις εξής «απαγορευτικές» θεματολογίες: ναρκωτικά, χυδαία γλώσσα, διακρίσεις, φόβος, τζόγος, σεξ, βία. Σε περίπτωση που το παιχνίδι έχει χαρακτηριστεί ως προς το περιεχόμενό του, τότε τα αντίστοιχα εικονίδια αναγράφονται στην πίσω όψη της συσκευασίας DVD. Ενημερώνουν τον αγοραστή εάν το εν λόγω παιχνίδι περιέχει άμεση ή έμμεση αναφορά στο είδος περιεχομένου που περιγράφει ο κάθε χαρακτηρισμός.

Υπάρχουν ανάλογα κριτήρια για τα online παιχνίδια;

Για τα online παιχνίδια, εφαρμόζεται επιπλέον το PEGI Online. Στον ιστοχώρο www.pegi.info/gr/ του PEGI στην Ελληνική γλώσσα μπορεί ο καθένας να ενημερωθεί ενδελεχώς για το σύστημα PEGI και να ελέγξει το χαρακτηρισμό των παιχνιδιών που κυκλοφορούν στο εμπόριο και υπόκεινται στο σύστημα με μια απλή αναζήτηση στην φόρμα που περιλαμβάνεται στην αρχική σελίδα.

Πρέπει π.χ όλοι οι γονείς να γνωρίζουν ότι το παιχνίδι δεν περιλαμβάνει παράνομο και προσβλητικό περιεχόμενο ή ανεπιθύμητους συνδέσμους και ότι οι δημιουργοί του δεσμεύονται να προστατεύουν την ιδιωτική ζωή των ανήλικων παικτών.

Πώς ένας νάρκισσος γονιός καταστρέφει τον έφηβο;

Ο Γρηγόρης Βασλαματζής καθηγητής Ψυχιατρικής του Παν. Αθηνών απαντά. 

Οι αυτοκτονίες στην εφηβική ηλικία πληθαίνουν αλλά είναι οι αυτοκτονίες η μοναδική πράξη αυτοκαταστροφής των νέων; Το τελευταίο αιματηρό επεισόδιο στο Κονέκτικατ έκανε όλο και περισσότερους γονείς να απορήσουν με τη νεανική βία… Γιατί οι έφηβοι οδηγούνται σε ακραίες συμπεριφορές; Τι συμβαίνει τελικά, στις τρυφερές ψυχές τους;

-Έχουμε αύξηση των εφηβικών αυτοκτονιών στην Ελλάδα;

Γενικά έχουμε αύξηση των αυτοκτονιών, ενώ  παρατηρούμε και πολλές παρα-αυτοκτονικές συμπεριφορές, που δεν είναι ακριβώς αυτοκτονίες, αλλά γίνονται δυνητικά καταστροφικά πράγματα. Παρά-αυτοκτονική συμπεριφορά σημαίνει «δε θέλω να πεθάνω αλλά μπαίνω σε μια κατάσταση επικίνδυνη».

-Ποιες είναι οι παρά-αυτοκτονικές συμπεριφορές των εφήβων;

Παρά-αυτοκτονική συμπεριφορά ενός νέου ενήλικα ή εφήβου μπορεί να είναι το να οδηγεί επικίνδυνα ή ας πούμε, να κάνει σεξ χωρίς προφύλαξη ή να κάνει σεξ με πολλούς συντρόφους ενώ είναι πληροφορημένος για τον κίνδυνο του aids. Στη σημερινή κοινωνία βρισκόμαστε επίσης αντιμέτωποι με νέους  πού έχουν καταστροφική συμπεριφορά πάνω στο ίδιο τους το σώμα, που είναι πολύ βίαιοι και δεν μπορούν να τιθασεύσουν τον θυμό τους και τον διοχετεύουν σε καταστροφικές πράξεις, χωρίς να μπορούν να βρουν ψυχική ισορροπία ή ένα νόημα στην ζωή. Ας μη μιλάμε λοιπόν, μόνο για αυτοκτονίες. Οι αυτοκτονίες είναι η κορυφή του παγόβουνου.

-Υπάρχουν πρώιμα σημάδια στη συμπεριφορά των παιδιών που πρέπει να μας ανησυχήσουν;

Ναι υπάρχουν ενδείξεις. Η αλλαγή στην διάθεση, η προοδευτική αλλαγή στον χαρακτήρα και οι πολύ δραματικές αλλαγές. Ένα παιδί που κλαίει,  που γράφει πολύ απαισιόδοξα ή για παράξενες εμπειρίες του στα ημερολόγιά του ή που αρνείται τις φιλίες, για παράδειγμα.

-Πώς επηρέασε η οικονομική κρίση τη ψυχοσύνθεση των εφήβων και ποιοι έφηβοι είναι πιο ευάλωτοι;

Η οικονομική κρίση, κυρίως όταν τούς αφορά άμεσα, βιώνεται σαν ένα τραύμα από τους νέους ανθρώπους.  Αυτό ευνοεί τις αυτοκαταστροφικές ή επιθετικές συμπεριφορές καί μπορεί να είναι μια εξήγηση για την αύξηση. Οι νέοι το ζούνε πιο έντονα αυτό το τραύμα. Όχι βέβαια όλοι οι νέοι, κυρίως, οι νέοι που είναι ήδη τραυματισμένοι, που έχουν ένα πιο προσωπικό τραύμα στο παρελθόν. Και είναι πολύ πιθανό ότι ο άνθρωπος αυτός, ο πιο ευάλωτος, δε θα μπορεσει να παλέψει, δε θα ψάξει να βρει κάποια δημιουργική λύση. . Οι πιο ευάλωτοι είναι αυτοί που  πληρώνουν το ψυχικό τίμημα.

-Η απουσία της πατρικής φιγούρας οδηγεί στην αυτοκαταστροφή των νέων;

Σωστό ερώτημα. Ένας παράγοντας που κατά την γνώμη μου παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στα προβλήματα πού προανέφερα και δεν είναι μόνο στη τωρινή οικονομική κρίση, είναι η απουσία του πατέρα, του ρόλου του μάλλον. Ή του πραγματικού πατέρα σε μια οικογένεια ή συμβολικά, δηλαδή οι θεσμοί, οι πατρικοί ρόλοι που υπάρχουν σε μία κοινωνία. Οι θεσμοί είναι υποτιμημένοι ή αυτό-υποτιμούνται.   Κι έτσι αντί να μειωθεί το τραύμα από την παρουσία ισχυρών θεσμών το άτομο αισθάνεται ότι είναι έρμαιο των καταστάσεων κι ότι δεν μπορεί να στηριχθεί σε μια δική του εσωτερική βάση.

-Τι κάνουν λάθος οι γονείς σε περιπτώσεις αυτοκαταστροφικών, παρά-αυτοκτονικών συμπεριφορών των νέων;

Είναι βέβαιο ότι στις περιπτώσεις αυτές έχουμε μια δυσκολία στη σχέση γονιών και εφήβων. Η εντύπωσή μου μέσα από την εμπειρία μου είναι ότι σε γενικές γραμμές ο γονιός σήμερα είναι πιο ναρκισσιστικός, κοιτάει περισσότερο να σώσει τον εαυτό του. Και δε μπορεί να καταλάβει τις ανάγκες του παιδιού, δεν τις αντέχει. Η αδυναμία του γονιού να δώσει χρόνο, να δείξει υπομονή, κατανόηση, να αφήσει λίγο κατά μέρος τον εαυτό του. Ακούς γονείς να λένε «θέλω να ζήσω κι εγώ» λες και κανείς τους λέει να μην ζήσουν. Αυτό δεν είναι το σύνηθες αλλά είναι αρκετά συχνό. Στο παρελθόν όμως αυτή η στάση ήταν αδιανόητη.

-Τα προβλήματα της οικογένειας επιβαρύνουν την ψυχολογία του παιδιού; Πώς να μιλώ γι´ αυτά;

Δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις. Αλλά ας προσέχουμε  να μιλάμε με τέτοιο τρόπο ώστε να μην φορτώσουμε το πρόβλημα στο παιδί. Να μη γίνεται αυτό πού ακούμε συχνά, που γυρίζει ο γονιός από την δουλειά και πετάει όλα τα άγχη του μέσα στην οικογένεια. Είναι και αυτό ναρκισσιστικό. Είναι σαν να μην νοιάζεται ότι κάποιος γίνεται αποδέκτης αυτών των προβλημάτων. Οι έφηβοι δε θέλουν οι γονείς να τους κρύβουν πράγματα, αλλά  οι γονείς  θα σταθμίσουν τι μπορεί τα παιδιά τους να αντέξουν.

Είναι έτοιμο το παιδί μου να ξεκινήσει το Δημοτικό;

H κυρία Βασιλική Ρότσικα – Φραγκάκη, επίκουρη καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Παιδιών και Εφήβων, εξηγεί υπό ποιες προϋποθέσεις τα παιδιά μπορούν να διαβούν το κατώφλι του Δημοτικού σχολείου και να ανταποκριθούν με επιτυχία στις μαθησιακές απαιτήσεις που αυτό συνεπάγεται.

Από ποια ηλικία εγγράφεται το παιδί στο Δημοτικό σχολείο;

Κάθε παιδί μπορεί να αρχίσει το Δημοτικό Σχολείο σε μια ορισμένη ηλικία, από 5 ετών και 9 μηνών έως 6 ετών και 9 μηνών. Ωστόσο δεν είναι όλα τα παιδιά έτοιμα να αρχίσουν τη σχολική μάθηση στην ίδια ηλικία.

Προϋποθέτει κάποιες ικανότητες η φοίτηση στο Δημοτικό;

Στη διάρκεια της προσχολικής ηλικίας, δηλαδή μεταξύ 3 και 5 ετών αναπτύσσονται πολλές ικανότητες τόσο κινητικές όσο γνωστικές και συναισθηματικές.

Το παιδί που πρόκειται να φοιτήσει στην πρώτη τάξη πρέπει να έχει αναπτύξει τις κινητικές του ικανότητες, δηλαδή να μπορεί να πιάσει το μολύβι σωστά και να αντιγράψει απλά σχήματα όπως π.χ ένα τετράγωνο ή να ζωγραφίσει  ανθρώπους ή σπιτάκια. Αυτή η ικανότητα είναι πολύ σημαντική για να μπορεί να κατακτήσει τη γραφή.

Ποια άλλη ικανότητα είναι απαραίτητη;

Το παιδί που έχει κατακτήσει πλήρως την μητρική του γλώσσα, έχει πλούσιο λεξιλόγιο, που καταλαβαίνει πολύπλοκες οδηγίες, που μπορεί να διηγηθεί ένα παραμύθι ή ένα γεγονός που του συνέβη, είναι έτοιμο να φοιτήσει στην Α´ Δημοτικού.

Τι άλλο χρειάζεται για να επιτύχει  στο σχολείο;

Το παιδί είναι έτοιμο να πάει στο σχολείο όταν έχει καλή μνήμη, μπορεί να αναγνωρίσει τα ίδια σχήματα ή να βρει τις διαφορές μεταξύ δύο σχημάτων, καταλαβαίνει αντίθετες έννοιες όπως π.χ. μακρύ-κοντό , κάνει απλούς συλλογισμούς και μπορεί να μάθει καινούργιες έννοιες.

Η δυνατότητα συγκέντρωσης για λίγο χρονικό διάστημα, η ικανότητα να ακολουθεί οδηγίες και να υπακούει σε κανόνες, να κάνει σχέσεις με συνομηλίκους και να μπορεί να ρυθμίσει την συμπεριφορά του όταν π.χ. θυμώνει είναι σημαντικά, για τη σχολική ένταξη.

Κι αν το παιδί μου δεν είναι έτοιμο;

Θα αναζητήσετε τη γνώμη ενός ειδικού (Ψυχολόγου, Λογοπεδικού, Εργοθεραπευτή) και αν το παιδί δεν είναι έτοιμο για το σχολείο, θα χρειαστεί  ίσως  να επαναλάβει το νηπιαγωγείο ή να κάνει κατάλληλη θεραπεία στον τομέα που έχει ελλείψεις.

Η επανάληψη του νηπιαγωγείου είναι πολύ ωφέλιμη γιατί θα του δώσει την δυνατότητα να αναπτύξει τις ικανότητες του και να ωριμάσει συναισθηματικά και θα το ετοιμάσει ώστε να  φοιτήσει με επιτυχία στο σχολείο.

X

Αγαπητοί αναγνώστες,

Σας ενημερώνουμε ότι το boro.gr προσφέρει καθημερινά (Δευτέρα-Παρασκευή) δωρεάν ψυχολογική υποστήριξη με επαγγελματίες ψυχολόγους.

Κάντε κλίκ εδώ για να συνδεθείτε και να ενημερωθείτε για τις ώρες λειτουργίας.
X