Οικογένεια

Γιατί ένα παιδί μπορεί να έχει άγχος;

Ο κ Στέλιος Στυλιανίδης, καθηγητής Ψυχολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, επιστημονικός διευθυντής της ΕΠΑΨΥ, χαρτογραφεί το ευαίσθητο πεδίο του παιδικού  άγχους.

-Που οφείλεται το παιδικό άγχος;
Δεν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο και μεμονωμένο που ευθύνεται για την εκδήλωση του άγχους, αλλά φαίνεται περισσότερο να οφείλεται σε έναν συγκερασμό συνθηκών. Έρευνες έχουν δείξει ότι κοινωνικοί και δημογραφικοί παράγοντες συμβάλλουν στο να εκδηλώσει το άτομο άγχος.

Οι οικογενειακοί παράγοντες και κυρίως οι διαπροσωπικές σχέσεις παιδιού και γονέα, έχουν και αυτοί θέση  στην εκδήλωση άγχους. Έχει παρατηρηθεί ότι η υπερπροστασία (οι γονείς προφυλάσσουν τα παιδιά,   αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες παραγνωρίζοντας τις δυνατότητες των παιδιών τους), ο υπερβολικός έλεγχος (παρεμβαίνουν στις δραστηριότητες τους, περιορίζουν την ατομικότητα των παιδιών, τους παραχωρούν ελάχιστη αυτονομία), η αποφυγή (αποφεύγουν συγκεκριμένες συνθήκες, καθώς τις αναγνωρίζουν ως επικίνδυνες,  εκδηλώνοντας σημαντικό άγχος,ενισχύουν την αποφυγή ως στρατηγική και καθοδηγούν τα παιδιά να φοβούνται), οι αρνητικές προσδοκίες (διατηρούν αρνητικές πεποιθήσεις και συμβάλλουν ώστε τα παιδιά να εκφράζουν ανησυχία σχετικά με το αν μπορούν να τα καταφέρουν), η απόρριψη, οι συγκρούσεις και οι διαφωνίες, σχετίζονται με την εμφάνιση προβλημάτων άγχους.

Τέλος υπάρχουν και οι ατομικοί παράγοντες που παίζουν σημαντικό ρόλο, όπως η ιδιοσυγκρασία του παιδιού, η εσωστρέφεια, η εξάρτηση από ενηλίκους κα

-Το άγχος αφορά παιδιά όλων των ηλικιών;

Ναι, παιδιά κάθε ηλικίας είναι δυνατόν να βιώσουν στρες, καθώς δεν μπορούν να μείνουν ανεπηρέαστα από τις αλλαγές που συμβαίνουν στο οικογενειακό-κοινωνικό-οικονομικό περιβάλλον το οποίο τα αφορά άμεσα.
Τα μικρά παιδιά μπορεί να εμφανίσουν άγχος λόγω της μετάβασης τους στο επόμενο στάδιο ανάπτυξής τους (π.χ. το βάδισμα, η χρήση τουαλέτας, η κοινωνικοποίηση με τη μεταφορά σε σχολείο). Θεωρείται όμως είναι παραγωγικό και  στο πλαίσιο της αυτονομίας τους.

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου το άγχος προκαλείται από διάφορα γεγονότα ζωής, τα οποία ενδέχεται να  αποσυντονίσουν  τα παιδιά.  Όλοι μας μπορεί να έχουμε βιώσει τέτοιες καταστάσεις, αλλά να μην είχαμε δώσει την πρέπουσα σημασία.
Το διαζύγιο των γονιών ή οι καθημερινές διαμάχες ανάμεσα στο ζευγάρι, μπορεί να δημιουργήσουν σε ένα παιδί το αίσθημα της μοναξιάς  και της ανασφάλειας. Η μετακόμιση είναι σημαντική αιτία άγχους, γιατί τα παιδιά πρέπει να αλλάξουν σχολείο, να αποχωριστούν τους φίλους τους, τη γειτονιά τους, πράγματα που τους προκαλούν σύγχυση και φόβο μπροστά στο νέο και άγνωστο που τους περιμένει. Η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, ακόμη και κατοικίδιου ζώου, είναι αιτία που συμβάλλει στην εμφάνιση έντονου στρες.

Το πρόγραμμα των δραστηριοτήτων τους παίζει σημαντικό ρόλο, διότι αν είναι αρκετά πιεσμένο και τα παιδιά δεν έχουν χρόνο για παιχνίδι και ξεκούραση, τότε πιθανόν να κάνουν την εμφάνισή τους συναισθήματα άγχους και υπερέντασης. Επίσης τα συμπτώματα άγχους μπορούν να εμφανιστούν όταν οι ίδιοι οι γονείς θέτουν υπερβολικούς στόχους στα παιδιά, τα οποία στην προσπάθειά τους να αποφύγουν μια πιθανή απόρριψη, κάνουν τα πάντα για να τα καταφέρουν, με αποτέλεσμα να κορυφώνεται η αγωνία τους και η πίεση για την επιτυχία.

-Πώς το αντιμετωπίζουμε;
Οι τρόποι αντιμετώπισης του άγχους δεν εφαρμόζονται το ίδιο όλοι και σε όλους, καθώς δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η προσωπικότητα του καθενός είναι διαφορετική. Το άγχος επιβαρύνει σημαντικά τον οργανισμό, γι’ αυτό αρχικά θα πρέπει να φροντίζουμε τα παιδιά να τρέφονται σωστά, να ξεκουράζονται  επαρκώς και να κοιμούνται τις απαραίτητες ώρες. Να τα παροτρύνουμε σε σωματικές  δραστηριότητες (π.χ. κολύμπι, ποδόσφαιρο, χορός) για εκτόνωση και χαλάρωση. Να τονώνουμε την αυτοεκτίμησή τους, την αυτοπεποίθησή τους και να αποφεύγουμε τη σύγκριση με άλλους. Να τους αφιερώνουμε την προσοχή  που τους αξίζει και χρόνο (παιχνίδι, συζήτηση) για να νιώθουν ότι είμαστε δίπλα τους. Επίσης, καλό είναι να τα βοηθάμε να οργανώσουν το χρόνο τους, γιατί   τα παιδιά δεν έχουν τόσο καλή αίσθηση του χρόνου όσο οι ενήλικες και δεν μπορούν να χειριστούν από μόνα τους την συσσώρευση πολλών δραστηριοτήτων.  Ενισχύουμε τις φιλίες και με άλλα άτομα, ώστε να μπορεί να συζητάει και με κάποιον τρίτο. Μεγάλη σημασία έχει η σωματική επαφή. Αγκαλιάζουμε και αγγίζουμε τα παιδιά συχνά, προκειμένου να τα καθησυχάσουμε. Να τους αναφέρουμε ότι κι εσείς κάναμε λάθη ή αντιμετωπίσαμε αντίστοιχες δυσκολίες στην ηλικία τους και ότι τα ξεπεράσαμε. Τα μαθαίνουμε να χειρίζονται το θυμό τους. Η κριτική των άλλων, των δασκάλων, των συγγενών, των φίλων αποτελεί πηγή άγχους, ειδικά αν το παιδί δεν ξέρει πώς να την αντιμετωπίσει. Το δικαίωμα να λέει «όχι» όταν κάτι δεν του αρέσει, αλλά και το δικαίωμα να υπερασπίζεται τον εαυτό του, μειώνουν προβλήματα συμπεριφοράς και εκδήλωσης άγχους.

Πώς μπορώ να προστατέψω το παιδί μου από τους εκβιασμούς μέσω Διαδικτύου;

Ο κ. Γεώργιος Φλώρος, Ψυχίατρος Ενηλίκων, M.Sc, υποψήφιος διδάκτωρ του Αριστοτέλειου εξηγεί πως τα παιδιά μας μπορούν να πέσουν θύματα εκφοβισμού μέσω του Διαδικτύου και με ποιο τρόπο μπορούμε να τα προστατέψουμε.

Πώς γίνεται ο εκφοβισμός μέσω του Διαδικτύου (Cyber Bullying);

Ο εκφοβισμός μέσω του Διαδικτύου είναι οποιαδήποτε πράξη εκφοβισμού, επιθετικότητας, παρενόχλησης, τρομοκρατικής ή αυταρχικής συμπεριφοράς που πραγματοποιείται μέσω της χρήσης των ψηφιακών συσκευών επικοινωνίας, συγκεκριμένα  του Διαδικτύου και των κινητών τηλεφώνων και η οποία επαναλαμβάνεται ανά τακτά ή άτακτα χρονικά διαστήματα.

Ενδεικτικά, μπορεί να περιλαμβάνει πειράγματα με στόχο τη διασκέδαση, τη διάδοση άσχημων ή προσβλητικών  φημών on-line, την αποστολή ανεπιθύμητων μηνυμάτων (υβριστικά-προσβλητικά), την παρενόχληση, τη δυσφήμηση σε τρίτους (άλλους πλέον του θύματος). Τα μέσα που χρησιμοποιούνται για τον εκφοβισμό μέσω του Διαδικτύου είναι το Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο (Electronic Mail), τα Γραπτά Μηνύματα (Text Messaging), οι Ιστότοποι Κοινωνικού Δικτύου (Social Networking Sites), τα Μέρη Συζητήσεως στο Διαδίκτυο (Chat Rooms), τα Blogs, τα Web Sites, ακόμα και τα διαδικτυακά παιχνίδια (Internet Gaming).

Εμφανίζεται το φαινόμενο αυτό στην Ελλάδα;

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας (όπως αυτά προέκυψαν από απογραφική έρευνα στην Κω), ποσοστό 14,7% των εφήβων ανέφεραν παρενόχληση μέσω του Διαδικτύου. Εξ αυτών,  το 15,2% ήταν αγόρια και το 19,5% κορίτσια. Σε ό,τι αφορά την ηλικία, αριθμητικά συχνότερη ήταν η αναφορά από 17χρονους, όμως εξίσου πιθανό ήταν να το αναφέρουν και 14χρονοι που πλοηγούνται στο Διαδίκτυο.

Ποια στοιχεία θα πρέπει να ανησυχούν τους γονείς;

Δεν υπάρχουν κάποια «συμπτώματα» για την περίπτωση εκφοβισμού από το Διαδίκτυο. Ο ρόλος του γονιού δεν είναι να παρακολουθεί ως «ντεντέκτιβ» τη συμπεριφορά του παιδιού του αλλά να είναι διαθέσιμος για τα προβλήματα του. To πιο πιθανό είναι ο γονιός  να μην έχει το επίπεδο τεχνολογικής επάρκειας και δεξιότητας του παιδιού του. Αρκεί όμως να μπορεί να αντιληφθεί ότι υπάρχει ένα πρόβλημα με επίπτωση στα συναισθήματα του (άγχος, θλίψη, φόβος) και να το πλησιάσει ώστε να μάθει τι συμβαίνει.

Η επικοινωνία με το παιδί είναι το κλειδί. Είναι σημαντικό οι γονείς να ακούσουν προσεχτικά τι λέει το παιδί για τις online εμπειρίες του και να εξοικειωθούν και οι ίδιοι με το διαδίκτυο, καθώς αποτελεί αναπόσπαστο πλέον κομμάτι της ζωής μας, αλλά και να επισκεφτούν τα site που το παιδί τους επισκέπτεται. Η δαιμονοποίηση του διαδικτύου σίγουρα δεν ωφελεί κανέναν και ας μην ξεχνάμε ότι είναι ένα πολύ σημαντικό εργαλείο της τεχνολογίας που ήρθε και θα μείνει στη ζωή μας.

Πώς πρέπει να κινηθούν οι γονείς  εάν διαπιστώσουν ότι το παιδί πέσει θύμα εκφοβισμού μέσω του διαδικτύου;

Εν αρχή ην η πρόληψη! Είναι πολύ σημαντικό οι γονείς να έχουν ενημερώσει τα παιδιά εκ των προτέρων ότι εάν δεχτούν απειλητικά ή προσβλητικά μηνύματα να τα αποθηκεύσουν και όχι να τα διαγράψουν, να κρατήσουν δηλαδή όλα τα αποδειχτικά στοιχεία. Επιπλέον μπορούν οι γονείς να μάθουν στα παιδιά ότι πρέπει ακόμα και να εκτυπώσουν τα απειλητικά μηνύματα που ενδεχομένως λάβουν και βεβαίως να τους τα δείξουν.

Σε περιπτώσεις όπου τα μηνύματα επιμένουν και προέρχονται από άγνωστο αποστολέα, οι γονείς μπορούν να ζητήσουν βοήθεια από τη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος και να πάρουν πληροφορίες από την Ασφαλή Πλοήγηση στο Διαδίκτυο.

Πολύ συχνά αρκετοί γονείς ως απάντηση σε ένα περιστατικό εκφοβισμού απαγορεύουν στα παιδιά τους να επισκέπτονται διάφορα sites. Αποβλέπουν στο να τα προφυλάξουν, ωστόσο τα κρατούν μακριά από την εξέλιξη της τεχνολογίας και την προσωπική τους ανάπτυξη.

Σε περιπτώσεις που ένας «διαδικτυακός φίλος» του παιδιού στέλνει μηνύματα προσβλητικά ή με βρισιές μπορεί εύκολα να «αποκλειστεί» από το mail του παιδιού.

Συχνά επίσης, ενδέχεται ο θύτης να είναι κάποιος γνωστός του θύματος, σε αυτή την περίπτωση είναι σημαντικό να ενημερωθούν οι γονείς του παιδιού για την συμπεριφορά του ή ακόμα και το σχολείο του εάν πηγαίνουν τα παιδιά στο ίδιο σχολείο. Με βασικό σκοπό να νιώσει μεγαλύτερη ασφάλεια το θύμα και να ελεγχθεί και να περιοριστεί ο θύτης.

Εάν το παιδί συνεχίζει να εμφανίζεται αγχωμένο, αποσυρμένο, φοβισμένο είναι σημαντικό οι γονείς να ζητήσουν βοήθεια από ψυχολόγο ειδικό σε τέτοιου είδους θέματα.

Πώς βάζουμε όρια στα παιδιά μας;

Ο κ. Γεώργιος Χρούσος, καθηγητής Παιδιατρικής και Διευθυντής της Α’  Πανεπιστημιακής Παιδιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, εξηγεί πώς μπορούμε να οριοθετήσουμε τον κόσμο των παιδιών μας.

Πολλά από τα καθημερινά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε με τα παιδιά μας οφείλονται στην έλλειψη ορίων.

Μπορεί να μπει όριο στη συμπεριφορά και τον τρόπο ζωής των παιδιών με τις φωνές και την ένταση;

Οι φωνές και η ένταση στη συμπεριφορά των γονιών κινούνται στα όρια της ελαφριάς κακοποίησης.  Η συμπεριφορά που πρέπει να έχει ένας γονέας είναι αυστηρότητα με αγάπη, δηλαδή πρέπει οι γονείς να θέτουν όρια, «μέχρι εκεί μπορείς να πας, παραπάνω δεν μπορείς να πας». Το χρειάζεται αυτό και το ίδιο το παιδί και εάν δεν έχουν μπει όρια στο παιδί, αγχώνεται. Χρειάζεται η λεγόμενη«τρυφερή αυστηρότητα».

Όταν δεν ακούει το παιδί, ούτε τότε χρειάζεται η φωνή;

Καμιά φορά χρειάζεται. Δεν πρέπει, όμως, να προσβάλλουμε το παιδί δίνοντάς του να καταλάβει ότι δεν έχει αξία,  διότι του δημιουργείται φοβερό στρες. Επειδή στα παιδιά ακόμα ο εγκέφαλος διαπλάθεται, πολλές ζημιές που γίνονται είναι μόνιμες. Και αυτό θα το επηρεάσει σε όλη του την ζωή. Στον τρόπο που θα συμπεριφερθεί στο σχολείο, στο τι θα κάνει στο πανεπιστήμιο, τι οικογένεια θα φτιάξει, πως θα συμπεριφερθεί στις σχέσεις του. Θα αισθάνεται άσχημα απέναντι στους άλλους, δε θα είναι αυτόνομος, δε θα είναι αυθεντικός.Και δεν θα έχει εμπιστοσύνη στον εαυτό του. Εννοείται δε ότι απορρίπτεται ολοκληρωτικά η σωματική βία κατά των παιδιών!

Αν ο γονιός μάθει ότι το παιδί του καπνίζει, πως πρέπει να αντιδράσει;

Η  μόνη λύση είναι να μιλήσει στο παιδί λογικά και χωρίς φωνές, παρότι αυτό ακούγεται και είναι δύσκολο. Οφείλει να του μιλήσει για όλα τις επιβλαβείς συνέπειες που έχει το τσιγάρο, και φυσικά το καλύτερο είναι να μπορεί να του δώσει ο ίδιος ο γονιός το παράδειγμα: να του τονίσει ότι ο ίδιος δεν καπνίζει.

Η αναφορά στον καρκίνο που προκαλεί το κάπνισμα έχει αποτέλεσμα; 

Καλό θα ήταν να αναφερθεί. Αν και πρέπει να σημειωθεί ότι, δυστυχώς ή ευτυχώς,  τα παιδιά δεν έχουν την αίσθηση του φόβου και του θανάτου, είναι πολύ αισιόδοξα και δεν προβληματίζονται για το τι μπορεί να τους συμβεί μετά από κάποια χρόνια.

Τι πρέπει να κάνει ο γονιός όταν τα παιδιά δεν έχουν όρια στο φαγητό;

Περίπου 30% των παιδιών που είναι παχύσαρκα στην Ελλάδα έχουν καταθλιπτικά συμπτώματα, που σημαίνει ότι υπάρχουν ψυχολογικά αίτια. Αυτά τα παιδιά έχουν πολύ κακή αίσθηση για την εμφάνιση τους και για τον εαυτό τους, γεγονός που τα απομονώνει από τους φίλους τους, και τους προκαλεί στρες. Το στρες διεγείρει την όρεξη και τρώνε πιο πολύ και έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος ο οποίος πρέπει να διακοπεί. Πρέπει,λοιπόν, οι γονείς εάν δουν ότι το παιδί τους ξεφεύγει από τις καμπύλες και πάει προς το υπέρβαρο, να παρέμβουν, όσο το δυνατόν νωρίτερα. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι το παιδί συνηθίζει   να τρώει πολύ, αλλά κυρίως ότι αλλάζει και η φυσιολογία του. Και μετά μπορεί να τρώει λιγότερο από τα άλλα παιδιά αλλά και πάλι να μην χάνει βάρος. Διαταράσσεται ο μεταβολισμός του παιδιού. Είναι πάρα πολύ βασικό να ξεκινήσει κανείς όσο πιο νωρίς γίνεται.

Τι φοβάται ένα παιδί χωρισμένων γονιών;

Η κυρία Μερσύνη Αρμενάκα, παιδοψυχίατρος με ειδίκευση στη συστημική θεραπεία οικογένειας και ζευγαριών, χαρτογραφεί το ευαίσθητο ψυχικό πεδίο των παιδιών που βιώνουν τον χωρισμό των γονιών τους. Τι συνέπειες μπορεί να έχει το διαζύγιο στη ψυχολογία του παιδιού και από ποια ηλικία αυτές γίνονται εμφανείς;

Τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι τα μισά σχεδόν παντρεμένα ζευγάρια καταλήγουν σε διαζύγιο.

Πώς επηρεάζει το παιδί το διαζύγιο των γονιών του;

Συχνά οι συνέπειες του διαζυγίου στην ψυχολογία του παιδιού ξεκινούν πολύ πριν χωρίσει οριστικά το ζευγάρι, μέσα από τις συγκρούσεις και τις εντάσεις που εκδηλώνονται στη σχέση του, ενώ μπορεί να συνεχιστούν επί μακρόν και μετά τον τυπικό χωρισμό, μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας. Μελέτες έχουν δείξει  ότι τα παιδιά αυτά έχουν τριπλάσια πιθανότητα για ανάπτυξη ψυχοπαθολογίας, σε σχέση με τα άλλα παιδιά και εφήβους. Μια πανεθνική διαχρονική έρευνα στην Αμερική με μελέτη μεγάλου δείγματος  7χρονων παιδιών με χωρισμένους γονείς έδειξε ότι το 30% των παιδιών αυτών έκανε ψυχοθεραπεία κατά τη διάρκεια της εφηβείας.

Τι φοβάται ένα παιδί χωρισμένων παιδιών;

Αυτό που χαρακτηρίζει όλα τα παιδιά είναι ο φόβος εγκατάλειψης. Μέχρι την ηλικία των  5 χρόνων πολλά παιδιά νομίζουν ότι αυτά φταίνε για τον χωρισμό των γονιών τους και φοβούνται ότι θα τα εγκαταλείψουν.

Τι άλλο αισθάνονται τα παιδιά των χωρισμένων γονιών;

Πολύ συχνά, εμφανίζουν άγχος αποχωρισμού, ενούρηση και επιθετικές τάσεις. Μπορεί να είναι επιθετικά και νευρικά,  πολλές φορές όμως είναι θλιμμένα και έχουν δυσκολίες στον ύπνο. Οι επιπτώσεις αυτές διαφοροποιούνται ανάλογα με την ηλικία του παιδιού. Στα μικρά παιδιά κάτω των 3 χρόνων υπάρχουν ελάχιστες μνήμες και οι μετέπειτα επιπτώσεις είναι μάλλον λιγότερες. Τα παιδιά σχολικής ηλικίας πενθούν ανοικτά, αισθάνονται προσωπική απόρριψη, εμφανίζουν κακές σχολικές επιδόσεις, παρουσιάζουν σωματικές ενοχλήσεις, καταθλιπτικά στοιχεία, λένε ψέματα, κάνουν μικροκλοπές.

Τα παιδιά χωρισμένων γονιών έχουν πιο έντονη εφηβεία;

Στην εφηβεία όπου η ανάγκη για σταθερότητα είναι μεγάλη και στην περίπτωση που τους λείπει η πατρική φιγούρα έχουν αισθήματα θυμού, προδοσίας, σε αρκετές περιπτώσεις τα παιδιά που έχουν βιώσει τον χωρισμό των γονιών τους επιδίδονται σε έντονη σεξουαλική δραστηριότητα, μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ και ουσιών ενώ και η παραβατική συμπεριφορά είναι συχνή.

Τι πρέπει να κάνω αν το παιδί μου έχει μαθησιακές δυσκολίες;

Η κυρία Λωρέττα Θωμαϊδου, καθηγήτρια Αναπτυξιακής Παιδιατρικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, εξηγεί που οφείλονται οι μαθησιακές δυσκολίες και πως αντιμετωπίζονται

Το 25% των μαθητών στην χώρα μας εκτιμάται ότι αντιμετωπίζει μαθησιακές δυσκολίες.Ωστόσο κάθε ένας από αυτούς είναι μοναδικός. Κι αυτό σημαίνει ότι παρουσιάζει διαφορετικό συνδυασμό και σοβαρότητα προβλημάτων. Ο κοινός παρονομαστής όλων είναι ότι έχουν ελλείψεις στις βασικές διαδικασίες μάθησης.

Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακές δυσκολίες»;

Μαθησιακές δυσκολίες υπάρχουν από τότε που οι άνθρωποι έπρεπε να επεξεργάζονται πληροφορίες και να μαθαίνουν. Με το πέρασμα του χρόνου γίνονταν πιο γνωστές ενώ και οι επιστήμονες αποκωδικοποιούσαν αρκετές από αυτές. Οι μαθησιακές δυσκολίες εμφανίζονται με πολλές μορφές, πχ  οπτική, ακουστική, κινητικού ελέγχου, δυσκολία στην επικοινωνία, στη λογική επεξεργασία πληροφοριών, κ.α

Που οφείλονται;

Είναι νευρολογικές διαταραχές. Οι μαθησιακές δυσκολίες είναι εγγενείς στο άτομο. Αυτό σημαίνει πως υπάρχουν στο παιδί από τη γέννησή του.

Πόσα παιδιά αφορούν;

Υπολογίζεται ότι πάνω από το 25% των παιδιών εμφανίζουν μαθησιακές δυσκολίες.  Όλοι μας, σε κάποιο στάδιο της μαθητικής μας ζωής, για κάποιο λόγο, πιθανόν να είχαμε παρουσιάσει μαθησιακές δυσκολίες.

Πώς εκδηλώνονται οι μαθησιακές δυσκολίες;

Στα συμπτώματα των μαθησιακών δυσκολιών περιλαμβάνονται μια μεγάλη γκάμα από χαρακτηριστικά που επηρεάζουν την ανάπτυξη και τα επιτεύγματα του παιδιού. Τα πιο συχνά συμπτώματα είναι: διάσπαση προσοχής,φτωχή μνήμη, δυσκολία στο να ακολουθεί οδηγίες, δυσκολία στο να ξεχωρίζει μεταξύ τους τα γράμματα, τους αριθμούς, και τους ήχους, περιορισμένη αναγνωστική ικανότητα, προβλήματα στον οπτικο-κινητικό συντονισμό, δυσκολία στη σειροθέτηση (π.χ. ακολουθία των ημερών της εβδομάδας, των μηνών του χρόνου,κ.λ.π.), αποδιοργάνωση, και πολλά άλλα προβλήματα που μπορεί να το επηρεάζουν.

Σε ποια ηλικία εκδηλώνονται;

Οι μαθησιακές δυσκολίες συνήθως αναγνωρίζονται κατά την Α´ τάξη του δημοτικού σχολείου, με αφορμή την επαφή του παιδιού με τη γραφή και την ανάγνωση. Όταν ένα παιδί δυσκολεύεται στο σχολείο, γεγονός που λογικά θα ανησυχήσει τον γονιό, είναι πάρα πολύ σημαντικό να διευκρινιστεί κατά πόσον η αιτία της δυσκολίας οφείλεται στο ίδιο το παιδί ή σε αιτία που ξεφεύγει από το παιδί και ανήκει στο περιβάλλον. Δηλαδή, πρέπει να αποσαφηνιστεί εάν  ένα παιδί έχει δυσκολία στο σχολείο γιατί έχει χαμηλές ικανότητες ή γιατί έχει αργό ρυθμό μάθησης ή γιατί δεν διαβάζει ή γιατί δεν διαβάζει όσο πρέπει. Μπορεί επίσης να ευθύνονται εξωγενείς παράγοντες όπως πχ ο δάσκαλος ή το σχολείο. Σε κάθε περίπτωση πρόκειται για μια ανακάλυψη που προβληματίζει κάθε γονιό.

Ποια είναι η αντίδραση των γονιών όταν ακούνε ότι το παιδί τους έχει μαθησιακές δυσκολίες;

Η ανακάλυψη προβληματίζει πολύ κάθε γονιό. Όταν όμως ενημερωθούν για την ακριβή διάγνωση και την αντιμετώπιση της διαταραχής, τότε αποδέχονται την  κατάσταση και είναι ιδιαίτερα συνεργάσιμοι.

Πού πρέπει να απευθύνονται οι γονείς για τις μαθησιακές δυσκολίες;

Όποτε παρατηρηθεί δυσκολία του παιδιού στο σχολείο αμέσως οι γονείς οφείλουν να απευθυνθούν στον παιδίατρο τους, ο οποίος θα τους κατευθύνει σε ειδικούς παιδαγωγούς των νοσοκομείων Παίδων ή του ιδιωτικού τομέα.

Τι οδηγεί τους νέους στο αλκοόλ;

Ο κ. Στέλιος Κρασανάκης, ψυχίατρος, σκιαγραφεί το προφίλ των ατόμων που εθίζονται στις ουσίες και το αλκοόλ και επισημαίνει τον βαρύνονρόλο τα της οικογένειας.

Τα στοιχεία σε ό,τι αφορά τη σχέση των Ελληνόπουλων με το ποτό και τις ουσίες είναι σοκαριστικά: μελέτη του Κέντρου Πρόληψης και Υγείας των Εφήβων της Α´ Πανεπιστημιακής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών έδειξε ότι το 14,5% των αγοριών και 10% των κοριτσιών ηλικίας 11-18 ετών έχουν κάνει χρήση αλκοόλ!Επιπλέον, έδειξαν ότι αυτή η συνήθεια συνδέεται άμεσα με το κάπνισμα, τη χρήση ναρκωτικών ουσιών και τη σεξουαλική δραστηριότητα.

– Είναι διαφορετικό το προφίλ των ανθρώπων που εθίζονται σε ουσίες και οινοπνευματώδη,σε σύγκριση με το προφίλ του μέσου ανθρώπου;

Σίγουρα υπάρχει ένα διαφορετικό προφίλ. Καταρχάς,όσοι  είναι χρήστες μίας νόμιμης ουσίας όπως είναι το αλκοόλ έχουν διαφορετικό το προφίλ από τους ανθρώπους που είναι χρήστες σε μία παράνομη ουσία.

– Ποιο είναι το προφίλ του ανθρώπου που ενδέχεται να εθιστεί στο αλκοόλ;

Ο άνθρωπος που εθίζεται στο αλκοόλ είναι ένας άνθρωπος φοβισμένος, ενοχικός, καταθλιπτικός, αλλά ένας άνθρωπος που δεν έχει μάθει να ζει στα άκρα. Διότι προσπαθεί κρυφά να κάνει ό,τι κάνει και ο αλκοολισμός είναι κάτι που αποκαλύπτεται μετά από πάρα πολλά χρόνια. Και αυτό είναι το «ύπουλο» στοιχείο  της συγκεκριμένης εξάρτησης.

– Ποιος είναι ο ορισμός της εξάρτησης του αλκοολισμού;

Το κύριο στοιχείο στον αλκοολισμό δεν είναι η συχνότητα της κατανάλωσης αλκοόλ όπως θεωρούν πολλοί αλλά σχετίζεται με  τον ρόλο που έχει το αλκοόλ στην ζωή του ατόμου. Δεν είναι τόσο η ποσότητα ή η συχνότητα όσο η λειτουργία της ουσίας.  Δηλαδή,κάποιος μπορεί να πίνει μόνο κάθε Σαββατοκύριακο αλλά να είναι αλκοολικός. Τοκυρίαρχο είναι ότι χρειάζεται την ουσία για να κάνει οπωσδήποτε κάτι, σεξ, διακοπές, βόλτα κα. Στην εξάρτηση υπάρχει η τριγωνοποίηση των σχέσεων: εγώ, ο άλλος και η ουσία.

Σε ό,τι αφορά τους χρήστες άλλων ουσιών, πλην αλκοόλ, υπάρχει και ένα στοιχείο παρανομίας.  Γι' αυτό και λέμε πολύ συχνά, εμείς που είμαστε σε αυτό το χώρο της απεξάρτησης πολλά χρόνια, ότι είναι επικίνδυνες  οι φωνές περί νομιμοποιήσεων, διότι εάν νομιμοποιήσουμε μία ουσία, την κάνναβη π.χ , τότε ο άνθρωπος που παίρνει την ουσία θα εξαρτηθεί από μία άλλη παράνομη ουσία.

– Τι είναι αυτό που ικανοποιεί τον χρήστη της παράνομης  ουσίας;

Η παρανομία έχει πάντα ένα στοιχείο ρίσκου και παντοδυναμίας. Γι’ αυτό και στην απεξάρτηση παίζει ρόλο ο πατέρας. Επειδή ο πατέρας είναι και ο νόμος μέσα σε ένα σπίτι. Και δεν είναι το θέμα να είναι αυστηρός ή μαλακός, αλλά πόσο οριοθετημένος είναι, πόσο λέει κάτι και αυτό το τηρεί.

– Πώς χτίζεται η  καλή επικοινωνία μεταξύ γονιών και παιδιών;

Χρειάζεται μια καλή επικοινωνία που πρέπει να χτιστεί μέσα από τον ρόλο πατέρα και παιδιού,όχι πατέρα – φίλου. Κι αυτό θεωρώ ότι είναι το μεγάλο σφάλμα της γενιάς μας, ότι γίναμε φίλοι με τα παιδιά μας. Τα παιδιά μας έχουν φίλους, πατεράδες δεν έχουν.

Πώς μπορώ να βάλω όρια σε ένα 6χρονο παιδί;

Ο κ. Μιχάλης Χαντάς, κλινικός ψυχολόγος εξηγεί πως μπορούν να μπουν τα όρια μέσα από τη διαπαιδαγώγηση.

Από την ηλικία των 2, 5 χρόνων  το παιδί είναι σε θέση να ακολουθεί κανόνες και να συνειδητοποιεί τις συνέπειες των πράξεων του. Συνεπώς, τα όρια όχι μόνο είναι αναγκαία, αλλά είναι σημαντικό να τίθενται με σαφή και άμεσο τρόπο, ώστε το παιδί να γίνει πιο υπεύθυνο.

Η θέσπιση ορίων δεν είναι διόλου  εύκολη υπόθεση για το γονιό. Αφενός γιατί τον φέρνει σε σύγκρουση με το παιδί του, αφετέρου διότι συχνά ούτε ο ίδιος έχει όρια στον τρόπο ζωής του, ώστε να λειτουργήσει ως πρότυπο για τον μικρό παρατηρητή.

Ωστόσο, η θέσπιση ορίων είναι απαραίτητη, διότι ενισχύει το περιβάλλον ασφάλειας και σταθερότητας του παιδιού. Τα κλειδιά της διαπαιδαγώγησης είναι:

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

Να του διδάξετε τι είναι σωστή συμπεριφορά. Πχ. Όταν και αν το παιδί δείξει κάποια σκληρότητα, κακία ή είναι πολύ εγωιστικό ή πει ψέματα, τότε να μη του τα ψάλλετε,  να κάνετε κήρυγμα ή να το νουθετήσετε μέσω ενοχών. Καλύτερα να του θέσετε τον προβληματισμό «Πώς θα μπορούσες αυτό να το χειριστείς καλύτερα;»

ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ


Η παντελής απουσία των ορίων και των παραμέτρων κάνει τα παιδιά να αισθάνονται ανασφάλεια, να νιώθουν χαμένα και να μην μπορούν να βάζουν όρια οι ίδιοι στη ζωή τους.

ΣΕΒΑΣΜΟΣ

Πώς θα θέλατε  το παιδί σας να σας μιλάει; 
Έτσι ακριβώς θα έπρεπε να μιλάτε κι εσύ στο παιδί σας. Ιδιαίτερα όταν πρέπει να το «διορθώσετε» για κάτι που δεν έκανε σωστά. 
Όταν σωφρονίζουμε ένα παιδί με ένα λογικό, αγαπητό και θετικό τρόπο για κάτι που έχει κάνει λάθος, θα μάθει να παίρνει την ευθύνη για τις ενέργειές του.

ΔΙΑΧΩΡΙΣΕ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

Εξηγήστε του ότι παρόλο που δεν σας άρεσε αυτό που έκανε ή είπε, εξακολουθείτε  να το αγαπάτε και να το σέβεστε. Ακούστε  τι έχει να πει, τι συναισθήματα θέλει να εκφράσει και μετά εξηγήστε  του ποια είναι η σωστή συμπεριφορά στην προκειμένη περίπτωση και γιατί! Το γιατί είναι κάτι πραγματικό ή απλά έτσι είναι, επειδή εσύ νομίζεις; Έχεις λογικά, πραγματικά επιχειρήματα να το στηρίξεις;

ΣΥΝΕΠΕΙΑ

Μην αλλάζετε τους κανόνες κάθε φορά που σας βολεύει. Να έχετε συνέπεια στα λόγια και στις πράξεις σας. Μην απειλείτε για κάτι που δεν μπορείτε να τηρήσετε.

ΤΙΜΩΡΙΑ ΑΛΛΑ ΜΕ ΜΕΤΡΟ

Όταν βάζετε  όρια και παραμέτρους που έχουν βάση την πραγματικότητα και την λογική, βάζετε τα θεμέλια και δίνετε  και τα εργαλεία στο παιδί να αποκτήσει αυτοέλεγχο, να είναι υπεύθυνο και να προστατεύσει τον εαυτό του. Ακόμα και με ένα 5χρονο είναι σημαντικό να κουβεντιάσετε  για ορισμένους κανόνες και συνέπειες στο σπίτι.

Είναι σημαντικό να δείχνετε  στο παιδί  ότι νοιάζεστε  για τη γνώμη του και τα συναισθήματά του και να του δείχνετε ότι αυτό που σκέπτεται είναι σημαντικό. Ταυτόχρονα του διδάσκει πόσο σημαντικό είναι να υπάρχουν κανόνες, γιατί υπάρχουν και πόσο μπορούν να είναι ωφέλιμοι για εκείνο.

X

Αγαπητοί αναγνώστες,

Σας ενημερώνουμε ότι το boro.gr προσφέρει καθημερινά (Δευτέρα-Παρασκευή) δωρεάν ψυχολογική υποστήριξη με επαγγελματίες ψυχολόγους.

Κάντε κλίκ εδώ για να συνδεθείτε και να ενημερωθείτε για τις ώρες λειτουργίας.
X