Ψυχιατρική

Τα είδη της παράνοιας – Υπάρχει αυτή η διαταραχή στους «υγιείς»;

Απαντά ο Λάμπρος Γιώτης, Ψυχίατρος- Ψυχοθεραπευτής, ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Δραματικής Έκφρασης και Θεραπείας «Παλμός» (www.therapy-playback.gr)

-Ποια είναι τα είδη της παράνοιας;

Παρανοϊκές ιδέες μπορεί να διακατέχουν τη σκέψη ενός ατόμου που πάσχει από μια σοβαρή ψυχική διαταραχή, όταν έχει χάσει τον έλεγχο της πραγματικότητας (όπως στη σχιζοφρένεια), όπου όλη η σκέψη του οργανώνεται γύρω από αυτές, για παράδειγμα όταν πιστεύει ότι μια ολόκληρη σπείρα συνωμοτεί εναντίον του. Χρειάζεται τότε συνολική ψυχιατρική αντιμετώπιση, φαρμακευτική και ψυχοκοινωνική.

Υπάρχουν όμως άτομα που διατηρούν τον έλεγχο της πραγματικότητας εκτός από μια ορισμένη περιοχή της ζωής τους όπου εγκαθίσταται μια συγκεκριμένη παρανοϊκή ιδέα. Περιπτώσεις τέτοιες είναι πολύ δύσκολα διαχειρίσιμες και δεν συνεργάζονται εύκολα, διότι οποιοσδήποτε επιχειρεί να αμφισβητήσει το σύστημα ιδεών τους γίνεται εχθρός τους.

Χρειάζεται μια μακρόχρονη ψυχοθεραπευτική σχέση για να μπορέσουν να μεταβιβάσουν συναισθήματα προς τον θεραπευτή και να συνεργαστούν, όπως και για να δεχτούν ενδεχομένως φαρμακευτική βοήθεια σε μικρές δόσεις αλλά για μεγάλο διάστημα. Υπάρχουν ακόμη άτομα με «παρανοειδή» προσωπικότητα, που έχουν ως χαρακτηριστικό της προσωπικότητάς τους την τάση να παρεξηγούν τους άλλους. Τα άτομα αυτά, χωρίς να νοσούν, είναι δύσκολα στη συνεργασία και στις διαπροσωπικές τους σχέσεις.

-Υπάρχει παράνοια στους "υγιείς";

 Υπάρχει η «παράνοια» των λεγόμενων «υγιών», όταν εγκαθίσταται στη σκέψη μας κάποια ιδέα, που κάποιοι άλλοι «που θέλουν το κακό μας» κάποτε την αμφισβήτησαν… αλλά εμείς την πιστεύουμε ακράδαντα!

 Για την παρανοϊκότητα του υγιούς πληθυσμού έχουν γίνει επιστημονικές έρευνες που έδειξαν ότι φτάνει βαθειά στο DNA μας. Πράγμα που αποδεικνύει ότι υγεία και αρρώστια είναι οι δύο άκρες ενός φάσματος. Θα ’ταν σωστότερο να μιλάμε για περισσότερη η λιγότερη ψυχική υγεία παρά για ψυχική υγεία σε αντιδιαστολή με την ψυχική αρρώστια.

-Που οφείλεται η παράνοια;

Κοινός παρονομαστής σε όλες τις παραπάνω κατηγορίες, είναι ο μηχανισμός της  «προβολής». Η προβολή είναι ένας μηχανισμός άμυνας του «εγώ» του ατόμου που το βοηθάει να προσαρμόζεται σε καταστάσεις που το απειλούν ή του φέρνουν άγχος. Ο μηχανισμός αυτός λειτουργεί ασυνείδητα, δεν τον αντιλαμβανόμαστε, αλλά μας βγάζει από τη δύσκολη θέση. Για παράδειγμα, η ερωτική επιθυμία για κάποιο άτομο που δεν μας δίνει σημασία, προβάλλεται στο άτομο αυτό και πιστεύουμε ότι εκείνο είναι ερωτευμένο μαζί μας. Μέσα από αυτή τη διαστρέβλωση, το «εγώ» μας γλυτώνει το κόστος της απόρριψης.

Όσο πιο συνειδητοί είμαστε στη διαχείριση των συναισθημάτων μας τόσο αντιμετωπίζουμε καλύτερα τον πόνο, που δεχόμαστε καθημερινά μέσα στο πλέγμα των διαπροσωπικών μας σχέσεων και των κοινωνικών μας συνθηκών. Η παράνοια της ζωής μας, λιγότερο ή περισσότερο οδυνηρή, διψάει καθημερινά για αποδοχή. Μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε, έτσι ώστε να μη μας φοβίζει, επιχειρώντας σχέσεις συναισθηματικής αμοιβαιότητας, μέσα από βαθιές φιλίες, μέσα από την ψυχοθεραπεία, τη δημιουργικότητα, την τέχνη. Μέσα από οτιδήποτε μπορεί να μας λυτρώσει από την πληγή της αποξένωσης, ακόμη και μέσα απ’ το χιούμορ κάποιου τραγουδιού, κάποιο δύσκολο βράδυ, που ζητάει για υπέρβαση μια εξαιρετική αφιέρωση: «στον έρωτα παρανοείς και πέρα από την τρέλα φτάνεις…»

Αληθινή Ιστορία: Πώς κατάλαβα ότι έχω διπολική διαταραχή και τι έκανα

Καλημέρα σας είμαι 47 ετών γυναίκα από πάντα ήμουν καταπληκτικό άτομο μέχρι που πέρασαν πολλά χρόνια φαρμακοθεραπείας χωρίς αποτέλεσμα και τελικά έφτασαν οι τελευταίοι γιατροί που επισκέφτηκα να συμπεράνουν ότι πιθανή διάγνωση είναι η διπολική διαταραχή τύπου 2. Είναι πολύ άσχημο κανείς δε μου λέει με σιγουριά τίποτα κατανοώ ότι είναι δύσκολη η διάγνωση εν πάση περιπτώσει φορτώθηκα και άλλα φάρμακα τίποτα πάλιέφτασα να παίρνω 12 φάρμακα τίποτα δεν άλλαζε όσπου πήρα τη μεγάλη απόφαση να τα κόψω.

gunaika-thlipsi

Διπολική διαταραχή και κληρονομικότητα: Υπάρχει σύνδεση;

Η διπολική διαταραχή είναι δυνατό να εκδηλωθεί κατά τη διάρκεια της εφηβικής ή ακόμα και της παιδικής ηλικίας. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος για τα παιδιά των οποίων οι γονείς έχουν διπολική διαταραχή.
Από το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής και το Πρόγραμμα κατά του Στίγματος των Ψυχικών Διαταραχών,  “ΑΝΤΙ-ΣΤΙΓΜΑ”. Mε την επιστημονική ευθύνη της Mαρίνας Οικονόµου-Λαλιώτη. Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής.

Πώς εκδηλώνεται η διπολική διαταραχή σε παιδιά και εφήβους; 
Σε αντίθεση με τους ενήλικες, οι οποίοι εκδηλώνουν διακριτές περιόδους μανίας ή κατάθλιψης, τα παιδιά και οι νεαροί έφηβοι παρουσιάζουν συνήθως ταχείες εναλλαγές της διάθεσης, ακόμα και στο διάστημα μιας ημέρας. Στα παιδιά η μανία εκδηλώνεται περισσότερο με ευερεθιστότητα και ξεσπάσματα παρά με ευφορική διάθεση. Στους εφήβους η νόσος εκδηλώνεται συνήθως με μεικτή συμπτωματολογία, ενώ οι μεγαλύτερης ηλικίας έφηβοι εκδηλώνουν περισσότερο την τυπική μορφή της νόσου, όπως αυτή απαντάται στους ενήλικες.
 Πώς γίνεται η διάγνωση; 
Η διάγνωση της διπολικής διαταραχής σε παιδιά και εφήβους ενέχει ορισμένες δυσκολίες και γι’ αυτό χρειάζεται προσεκτική εκτίμηση από παιδοψυχίατρο, καθώς η συμπτωματολογία που παρουσιάζεται  μπορεί να «μιμείται» αυτή  άλλων διαταραχών, που εκδηλώνονται στο ίδιο ηλικιακό φάσμα (πχ. διαταραχή της ελλειμματικής προσοχής / υπερκινητικότητας). Επίσης, στην περίπτωση που ένα παιδί ή έφηβος εκφράζει αυτοκτονικό ιδεασμό ή αυτοκαταστροφική συμπεριφορά, αυτό θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη και να ζητηθεί άμεσα η βοήθεια ενός ειδικού.
Αν έχω διπολική διαταραχή θα εμφανίσουν και τα παιδιά μου;

Η εμφάνιση της διπολικής διαταραχής είναι εν μέρει μόνο γενετικά προκαθορισμένη. Για κάποιον που δεν έχει μέλος στην οικογένειά του με διπολική διαταραχή, οι πιθανότητες εμφάνισης της νόσου είναι 1%. Αν όμως έχεις διπολική διαταραχή, τα παιδιά σου έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν και αυτά την ασθένεια.

Αν έχει την ασθένεια κάποιο από τα αδέλφια σου, οι πιθανότητες να την εμφανίσεις κι εσύ είναι περίπου 5-10%. Το ίδιο συμβαίνει και στην περίπτωση που πάσχει ένας από τους δυο γονείς σου. Σε ένα ζευγάρι διδύμων από το ίδιο ωάριο, αν ο ένας πάσχει από διπολική διαταραχή, ο κίνδυνος να εμφανίσει και ο άλλος την ασθένεια είναι της τάξης του 40-70%. Συνεπώς, όσα περισσότερα μέλη της οικογένειάς σου έχουν τη διαταραχή και όσο πιο κοντινός είναι ο βαθμός συγγένειάς σου με αυτά, τόσο μεγαλύτερες πιθανότητες υπάρχουν να εμφανιστεί σε σένα η διαταραχή αυτή.

 

Παράνοια και έμμονες ιδέες: Ποια είναι η διαφορά τους;

Γράφει ο  Λάμπρος Γιώτης, Ψυχίατρος – Δραματοθεραπευτής, ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας  Δραματικής Έκφρασης και Θεραπείας «Παλμός».

"Μου γνέφει από μακριά και φεύγει". 

Όταν μπήκα στο σπίτι της κας Γιάννας (έτσι θα την ονομάσω για σας), με παραπεμπτικό από την Κοινωνική Υπηρεσία για κατ’ οίκον ψυχιατρική εξέταση, όλα ήταν πεντακάθαρα και συγυρισμένα. Η κα Γιάννα, νοικοκυρά γύρω στα 60, με περίμενε στο σαλόνι, όπου δέσποζε μια μεγάλη τηλεόραση. Στην πρώτη επαφή μαζί της φαινόταν ευγενική και ανοικτή, επέμεινε να πιώ ελληνικό καφέ από τα χέρια της και μου μίλησε για την απόμακρη σχέση που είχε με την πατρική της οικογένεια. Τόσο σ’ αυτή όσο και σε κάποιες επόμενες συναντήσεις μας, απέφευγε να δικαιολογήσει το γιατί κλείστηκε στο σπίτι της τον τελευταίο χρόνο, το γιατί δεν πήγαινε πουθενά παρά μόνο στο ψιλικατζίδικο της γειτονιάς, το γιατί έκοψε τις παρέες από το ΚΑΠΗ και απομακρύνθηκε από τις φίλες της. Όταν τη ρωτούσα πως περνούσε μόνη στο σπίτι έλεγε «εδώ, με την τηλεόραση». Ήταν στωική, με ένα χαμόγελο καρτερικό, ώσπου μια μέρα, που είχε ντυθεί κάπως πιο επίσημα, μου το αποκάλυψε. «Έρχεται συχνά και με βλέπει. Πάντα από την τηλεόραση. Χτες μου αφιέρωσε πάλι τραγούδι. Τραγουδάει υπέροχα. Φαντάζομαι έχετε κι εσείς την ίδια γνώμη, το ξέρει όλη η Ελλάδα. Μερικές φορές μου δίνει υποσχέσεις από την οθόνη. Στο τέλος της συναυλίας. Σήμερα είπε θα περάσει από κάτω με το αυτοκίνητο να με δει. Γι’ αυτό ντύθηκα καλά να βγω στο παράθυρο. Το έχει ξανακάνει. Έχει ξαναέρθει μια φορά. Μου γνέφει από μακριά και φεύγει. Ξέρει ότι είναι δικός μου. Ξέρει ότι μου ανήκει.» Για λόγους απόρρητου, δε θα σας αποκαλύψω το όνομα του διάσημου τραγουδιστή στον οποίο η κα Γιάννα αναφερόταν, μπορεί όμως ο καθένας μας στη θέση του να βάλει το πιο δημοφιλές και αγαπημένο πρόσωπο τραγουδιστή για να καταλάβουμε πόσο συναρπαστική μπορεί να είναι η πεποίθηση ότι το ίνδαλμά μας είναι ερωτευμένο μαζί μας. Χρειάστηκαν πολλές συναντήσεις με την κα Γιάννα για να ξαναβρεί τη σχέση της με τον κόσμο και να αποφορτίσει την επικέντρωση στο συγκεκριμένο πρόσωπο που είχε στο μυαλό της.

-Τι είναι η παράνοια; Ποια η διαφορά της με τις έμμονες ιδέες;

Ο όρος «παράνοια» δηλώνει τα κακώς εννοούμενα, το παρεξηγημένο, την παράλογη δοξασία. Είναι ένας όρος που αναφέρεται συχνά στην καθημερινότητα – βλέπε την έκφραση: «ζω μια παράνοια». Αρχαία λέξη (από το «παρά τον νου») αλλά με διεθνή εμβέλεια (‘paranoia’). Στην ψυχιατρική περιγράφει την κατάσταση εκείνη όπου η σκέψη ενός ατόμου διακατέχεται από μια ή περισσότερες παρανοϊκές ιδέες. Το άτομο αυτό δεν έχει καμιά αμφιβολία ότι είναι αληθινές, όμως αυτές επικυρώνονται μόνο στο δικό του σύστημα σκέψης (όπως ο έρωτας του τραγουδιστή για την κα Γιάννα). Οι ιδέες αυτές διαφέρουν από τις «έμμονες ιδέες» ή «εμμονές», όπου το άτομο γνωρίζει ότι οι σκέψεις του είναι παθολογικές, αλλά δεν μπορεί να απαλλαγεί από αυτές (π.χ. «σκέφτομαι συνέχεια ότι βρωμάω παρότι πλένομαι διαρκώς, δεν ξεκολλάει από το μυαλό μου αυτή η σκέψη»). Στην παράνοια τα πράγματα είναι πιο δύσκολα.

X

Αγαπητοί αναγνώστες,

Σας ενημερώνουμε ότι το boro.gr προσφέρει καθημερινά (Δευτέρα-Παρασκευή) δωρεάν ψυχολογική υποστήριξη με επαγγελματίες ψυχολόγους.

Κάντε κλίκ εδώ για να συνδεθείτε και να ενημερωθείτε για τις ώρες λειτουργίας.
X