Αρχική / Υγεία / Εγκυμοσύνη (page 30)

Εγκυμοσύνη

Εξωσωματική γονιμοποίηση "τριών γονέων"! thumbnail

Εξωσωματική γονιμοποίηση "τριών γονέων"!

Η Βρετανία πρόκειται να γίνει η πρώτη χώρα στον κόσμο που θα προσφέρει την αμφιλεγόμενη μέθοδο εξωσωματικής γονιμοποίησης των «τριών γονέων» σε οικογένειες που θέλουν να αποφύγουν να περάσουν στα παιδιά τους ανίατες ασθένειες.

Η μέθοδος της εξωσωματικής γονιμοποίησης «τριών γονέων» θα περιλαμβάνει για πρώτη φορά την εμφύτευση στη μήτρα γενετικά τροποποιημένων εμβρύων κι αναμένεται ότι θα εγείρει σοβαρά ηθικά ζητήματα. Αυτή τη στιγμή, η μέθοδος βρίσκεται στο στάδιο της έρευνας σε εργαστήρια της Βρετανίας και των ΗΠΑ.

Οι τεχνικές περιλαμβάνουν την παρέμβαση στη διαδικασία γονιμοποίησης για την απομάκρυνση του ελαττωματικού μιτοχονδριακού DNA, το οποίο μπορεί να προκαλέσει κληρονομικές νόσους όπως καρδιακή ανεπάρκεια, ηπατική ανεπάρκεια, εγκεφαλικές διαταραχές, τύφλωση και μυϊκή ατροφία. Το φιλόδοξο ερευνητικό πρόγραμμα έχει σχεδιαστεί για να αποτρέψει τις θανατηφόρες μιτοχονδριακές νόσους, οι οποίες περνούν μόνο από τη μητέρα στο μωρό και πλήττουν σχεδόν ένα στα 6.500 παιδιά παγκοσμίως. Τα μιτοχόνδρια παράγουν ενέργεια και βρίσκονται μέσα στα κύτταρα. Η αμφιλεγόμενη θεραπεία είναι γνωστή ως «εξωσωματική γονιμοποίηση τριών γονέων» γιατί το έμβρυο θα φέρει γονίδια της μητέρας, του πατέρα και μίας δότριας ωαρίων.

Ύστερα από έρευνα, προέκυψε ότι οι περισσότεροι Βρετανοί τάσσονται υπέρ της μεθόδου αυτής, ανακοίνωσε την Παρασκευή η καθηγήτρια Σάλι Ντέιβις, σύμβουλος της κυβέρνησης σε ιατρικά θέματα. «Οι επιστήμονες επινόησαν καινοτόμες διαδικασίες που θα μπορούσαν να αποτρέψουν αυτές τις ασθένειες από το να περάσουν από τη μητέρα στο παιδί, χαρίζοντας ελπίδα σε πολλές οικογένειες που επιθυμούν τα παιδιά τους να μην νοσήσουν από αυτές», δήλωσε η Ντέιβις στους δημοσιογράφους.

"Επιδιώκουμε να εφαρμόσουμε αυτή την, σωτήρια για τη ζωή, θεραπεία το συντομότερο δυνατό», συμπλήρωσε η ίδια. Σύμφωνα με την Ντέιβις, το υπουργείο Υγείας της Βρετανίας ετοιμάζει ένα σχέδιο με τους κανονισμούς που θα διέπουν τη νέα θεραπευτική αυτή μέθοδο. Σχεδιάζει να τη δημοσιοποιήσει αργότερα μέσα στο χρόνο.

Η εφαρμογή αυτής της μεθόδου θα καταστήσει τη Βρετανία την πρώτη χώρα στον κόσμο που θα δίνει στους ασθενείς την επιλογή να χρησιμοποιήσουν τη συγκεκριμένη μέθοδο προκειμένου να μην περάσουν οι ασθένειες στα παιδιά.

Μία από τις τεχνικές της μεθόδου που ερευνούν επιστήμονες στο πανεπιστήμιο του Νιουκάσλ της Βρετανίας είναι γνωστή ως «προπυρηνική μεταφορά» και περιλαμβάνει την ανταλλαγή του DNA μεταξύ δύο γονιμοποιημένων ωαρίων. Μία άλλη τεχνική, που αποκαλείται «μεταφορά μητρικών χρωμοσωμάτων», ανταλλάσσει το υλικό του μητρικού ωαρίου με εκείνο της δότριας πριν από την γονιμοποίηση.

Μία βρετανική Επιτροπή Ιατρικής Ηθικής, η οποία εξέτασε τις πιθανές θεραπείες μιτοχονδριακών ασθενειών, τις ενέκρινε τον περασμένο χρόνο. Ανακοίνωσε ότι θα πρέπει να προχωρήσει η εφαρμογή τους μόνο εάν προκύπτει από την έρευνα ότι είναι ασφαλείς και αποτελεσματικές.

Ορισμένες οργανώσεις έχουν επικρίνει την επιστημονική αυτή έρευνα χαρακτηρίζοντας την διαδικασία αφύσικη. Η μέθοδος δέχεται επίσης επικρίσεις από εκείνους που ανησυχούν ότι η τροποποίηση εμβρύων για την αποφυγή ασθενειών μπορεί να αποτελέσει το πρώτο βήμα προς τη δημιουργία «γενετικά τροποποιημένων μωρών». Το γενετικό προφίλ αυτών των μωρών μπορεί να τροποποιηθεί στο εμβρυακό στάδιο για να αποκτώνται συγκεκριμένα χαρακτηριστικά όπως το ύψος, το χρώμα των μαλλιών κ.ά.

Η τελική απόφαση για την εφαρμογή των κανονισμών προκειμένου να επιτραπούν οι νέες θεραπείες θα τεθεί προς ψήφιση στο βρετανικό κοινοβούλιο. Ωστόσο, η Ντέιβις είπε ότι ελπίζει οι πρώτοι ασθενείς να τις έχουν στη διάθεσή τους εντός της επόμενης διετίας.

Πηγή: AΠE-MΠΕ

Η γονιμότητα της γυναίκας ανάλογα με την ηλικία thumbnail

Η γονιμότητα της γυναίκας ανάλογα με την ηλικία

Καθώς όλο και περισσότερες γυναίκες επιλέγουν να κάνουν οικογένεια αργότερα, οι γνώσεις για τις επιπτώσεις της ηλικίας στη γυναικεία γονιμότητα αυξάνονται.
Η γυναικεία γονιμότητα κορυφώνεται από τα 16 έως τα 24. Μειώνεται προοδευτικά έως τα 35 και μετά πέφτει δραματικά. Στα 40, η γονιμότητα σας είναι μισή απ’ ό,τι στα 35. Γύρω στα 40, μπορεί να χρειαστείτε πολύ περισσότερο χρόνο για να συλλάβετε, ενώ ενδέχεται να δυσκολευτείτε γενικά να μείνετε έγκυος. Είναι σημαντικό να ξέρετε, όμως, ότι η βιολογική και η σωματική ηλικία διαφέρουν πολύ σε ορισμένους ανθρώπους. Μερικές γυναίκες στα 30 έχουν βιολογική ηλικία 25 ετών και άλλες 40. Αυτό εξαρτάται από παράγοντες όπως η προηγούμενη και τωρινή υγεία και η κατασκευή. Μερικές γυναίκες συλλαμβάνουν φυσικά στα 44 γιατί είναι πολύ υγιείς. Παρόμοια, υπάρχει μεγάλη διακύμανση και στους άνδρες. Αν ακολουθούν υγιή τρόπο ζωής, έχουν πιο πολλές πιθανότητες να διατηρήσουν τη γονιμότητά τους περισσότερο.

Πού οφείλεται η μείωση της γονιμότητας των γυναικών;
Στις γυναίκες, η κυρία αιτία πτώσης της γονιμότητας με την ηλικία είναι η μείωση της ποσότητας των ωαρίων. Ένα κορίτσι γεννιέται με περίπου 1-2 εκατομμύρια ωοθυλάκια (που περιέχουν άωρα ωάρια), αλλά στην εφηβεία δεν μένουν παρά γύρω στα 300.000, τα οποία στην ηλικία των 12-13 είναι σε ώριμη φάση. Σε κάθε έμμηνο κύκλο, ένα ωάριο (μερικές φορές δύο) ωριμάζει και ελευθερώνεται από το ωοθυλάκιο, έτοιμο να γονιμοποιηθεί. Όσο  μεγαλύτερη είναι η γυναίκα, τόσο λιγότερα ωάρια έχει.  Και η ποιότητα των ωαρίων- πόσο έτοιμα είναι να εξελιχθούν σε έμβρυα- μειώνεται με την ηλικία, οπότε υπάρχουν λιγότερα ωάρια καλής ποιότητας διαθέσιμα για γονιμοποίηση.
Γιατί μειώνεται η ποιότητα των ωαρίων;
Η ποιότητα των ωαρίων καθορίζεται βασικά από δύο παράγοντες: τον αριθμό των χρωμοσωμάτων που περιέχουν και την ενέργεια που τους παρέχεται. Το ωάριο πρέπει να έχει τον σωστό αριθμό χρωμοσωμάτων και να μπορεί να τα συνδυάσει με το σπέρμα. Μερικά ωάρια απλώς δεν έχουν τον σωστό αριθμό χρωμοσωμάτων- συμβαίνει από τη φύση- οπότε δεν είναι δυνατή μια επιτυχής εγκυμοσύνη. Τα ωάρια απαιτούν ενέργεια για να διαιρεθούν μετά τη γονιμοποίηση.  Αυτή παρέχεται από μικροσκοπικά στοιχεία των κυττάρων, τα μιτοχόνδρια, που μετατρέπουν την καύσιμη ύλη σε ενέργεια. Τα μιτοχόνδρια χάνουν την αποτελεσματικότητά τους με την ηλικία. Έτσι, ένα ωάριο που γονιμοποιείται μπορεί να μην έχει ενέργεια, οπότε δεν θα είναι σε θέση να διαιρεθεί.
Η ποιότητα του ωαρίου καθορίζει την ικανότητα της γυναίκας να συλλάβει και να διατηρήσει την εγκυμοσύνη χωρίς επιπλοκές. Ένα ωάριο κακής ποιότητας, αν και γονιμοποιημένο, μπορεί να μην εμφυτευθεί σωστά στη μήτρα. Αλλά και ωάρια που εμφυτεύονται με επιτυχία μπορεί να μην είναι αρκετά υγιή για να συντηρηθούν, οπότε οδηγούμαστε σε αποβολή.
Aπόσπασμα από το βιβλίο "Η Εγκυμοσύνη μου" της Dr. Virginia Beckett, Εκδόσεις Διόπτρα

Γέννηση μωρού με πρωτοποριακή μέθοδο εξωσωματικής thumbnail

Γέννηση μωρού με πρωτοποριακή μέθοδο εξωσωματικής

Το πρώτο στον κόσμο μωρό που γεννήθηκε με μια νέα ασφαλέστερη ορμονική μέθοδο εξωσωματικής γονιμοποίησης.
Το πρώτο στον κόσμο μωρό γεννήθηκε στη Βρετανία από μια γυναίκα, η οποία είχε υποβληθεί σε μια νέα πιο ασφαλή μέθοδο εξωσωματικής γονιμοποίησης, κατά την οποία μια φυσικά παραγόμενη ορμόνη χρησιμοποιήθηκε για την ενεργοποίηση της παραγωγής ωαρίων, αντί για τα συνήθη ορμονικά φάρμακα που αυξάνουν τη γυναικεία γονιμότητα. Το επίτευγμα μπορεί να ανοίξει το δρόμο για μια νέα εποχή στο πεδίο της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, αν και εκτιμάται από τους ειδικούς ότι θα χρειαστούν χρόνια, εωσότου η νέα μέθοδος εφαρμοστεί ευρέως.

Η πιλοτική εφαρμογή της μεθόδου, προκειμένου να ελεγχθεί η ασφάλειά της, έγινε από ερευνητές του Imperial College του Λονδίνου και του νοσοκομείου Χάμερσμιθ, με επικεφαλής τον καθηγητή Γουόλτζιτ Ντίλο και με χρηματοδότηση από το Συμβούλιο Ιατρικής Έρευνας και το Εθνικό Ινστιτούτο Ερευνών Υγείας της Βρετανίας, σύμφωνα με το BBC και τη «Γκάρντιαν».

Η ορμόνη που χρησιμοποιήθηκε για την ενεργοποίηση των ωοθηκών και την ωρίμανση των ωαρίων είναι η κισπεπτίνη, η οποία ωθεί το σώμα της γυναίκας να παράγει τις αναγκαίες αναπαραγωγικές ορμόνες. Η κισπεπτίνη είναι λιγότερο ισχυρή από πλευράς επιπτώσεων στον οργανισμό, σε σχέση με την ευρέως χρησιμοποιούμενη σήμερα ορμόνη «ανθρώπινη χοριακή γοναδοτροπίνη» (HCG).

Οι γιατροί ελπίζουν ότι η νέα μέθοδος θα απαλλάξει τις γυναίκες από τον κίνδυνο και τις παρενέργειες που επιφέρει σε μερικές η υπερδιέγερση των ωοθηκών από τα έως σήμερα χρησιμοποιούμενα ορμονικά σκευάσματα.

Ιδιαίτερα κινδυνεύει το 5% έως 10% των γυναικών που πάσχουν από το λεγόμενο πολυκυστικό σύνδρομο ωοθηκών, ενώ το 1% των γυναικών που κάνουν εξωσωματική, εμφανίζουν μια σοβαρή επιπλοκή, το σύνδρομο υπερδιέγερσης ωοθηκών, με συνέπεια οι ωοθήκες τους να παράγουν υπεβολική ποσότητα ωαρίων μετά την χορήγηση των ορμονών στο πλαίσιο της θεραπείας για υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Το εν λόγω σύνδρομο επιφέρει διάφορα ενοχλητικά συμπτώματα (εμετοί, ναυτία, φουσκώματα κ.α.), ενώ σε λίγες περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει ακόμα και στον θάνατο της γυναίκας.

«Δείξαμε ότι η κισπεπτίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά σε ασθενείς που κάνουν θεραπεία εξωσωματικής γονιμοποίησης, ώστε να ενεργοποιηθεί με πιο φυσικό τρόπο η απελευθέρωση των αναπαραγωγικών ορμονών και να γεννηθεί ένα υγιές μωρό. Τα αποτελέσματα της μελέτης είναι πολύ ενθαρρυντικά» δήλωσε ο Ντίλο και πρόσθεσε ότι στο μέλλον η κισπεπτίνη θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε όλες τις εξωσωματικές θεραπείες ως μια πιο φυσική εναλλακτική λύση.

Η πιλοτική βρετανική έρευνα, τα αποτελέσματα της οποίας παρουσιάστηκαν σε ενδοκρινολογικό συνέδριο στο Σαν Φρανσίσκο των ΗΠΑ, αφορούσε 30 γυναίκες στις οποίες χορηγήθηκε η ορμόνη κισπεπτίνη και από αυτές οι 29 είχαν παραγωγή ωαρίων. Στις 28 περιπτώσεις αναπτύχθηκε έμβρυο εξωσωματικά και οι 11 γυναίκες είχαν μείνει έγκυες 12 ημέρες μετά τη μεταφορά του εμβρύου στην μήτρα τους. Το πρώτο από αυτά τα μωρά, ο υγιέστατος Χιθ, ήδη γεννήθηκε από την 34χρονη Σούζι Κιντ και είναι σχεδόν δύο μηνών.

Οι Βρετανοί γιατροί ήδη προγραμματίζουν μια μεγαλύτερη κλινική δοκιμή της νέας μεθόδου, ενώ επεσήμαναν ότι προς το παρόν είναι πρόωρο να συστήσουν την χορήγηση κισπεπτίνης ως διαδικασία ρουτίνας.

Πηγή: AΠE-MΠΕ

Τα 4 συνηθέστερα προβλήματα των νεογνών; thumbnail

Τα 4 συνηθέστερα προβλήματα των νεογνών;

Μερικά προβλήματα που εμφανίζονται στα νεογνά είναι τόσο συνήθη που το προσωπικό του μαιευτηρίου μπορεί ακόμα και να μοιάζει να τα αγνοεί. Όμως, ως νέα μητέρα θα έχετε σίγουρα αγωνία για το μωρό σας, ειδικά αν κάτι χρειάζεται θεραπεία ή σας αναγκάζει να νοσηλευτείτε περισσότερο. Ηρεμήστε, όμως, γιατί λίγα από τα  προβλήματα αυτά έχουν μακροχρόνιες συνέπειες και τα περισσότερα αντιμετωπίζονται με τον καιρό με φροντίδα και προσοχή.
Ίκτερος

Το ένα τρίτο ή και τα μισά νεογέννητα παρουσιάζουν νεογνικό ίκτερο, ο οποίος οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση χολερυθρίνης, μιας ουσίας του αίματος που παράγει κατά τη διάσπαση των ερυθρών αιμοσφαιρίων, υφίσταται επεξεργασία από το ήπαρ και περνά στο έντερο, απ’ όπου αποβάλλεται με τα κόπρανα. Όμως, το σώμα του μωρού σας έχει αναλογικά περισσότερα ερυθρά αιμοσφαίρια, μικρότερο χρόνο ζωής. Αυτό επιβαρύνει περισσότερο το ανώριμο ακόμα ήπαρ, που δεν μπορεί να τα διασπάσει αρκετά γρήγορα. Αν συσσωρευθεί χολερυθρίνη στο αίμα του μωρού, το κίτρινο χρώμα της αρχίζει να φαίνεται στο δέρμα-αυτό που βλέπουμε ως ίκτερο.

Ο ίκτερος είναι συνήθως ακίνδυνος και υποχωρεί μέσα στις πρώτες 3-4 μέρες. Μερικές φορές, όμως, τα επίπεδα της χολερυθρίνης ανεβαίνουν πολύ και επιβαρύνουν το ήπαρ του μωρού, οπότε χρειάζεται θεραπεία. Η μαία θα το παρακολουθεί και θα φροντίσει για τη θεραπεία αν ο ίκτερος γίνει σοβαρός ή αν διαρκέσει πάνω από μία εβδομάδα. Η θεραπεία απαιτεί σύντομη παραμονή στο νοσοκομείο για φωτοθεραπεία. Το μωρό θα τοποθετηθεί σε μια ειδική μονάδα κάτω από υπεριώδες φως που βοηθά στο μεταβολισμό της χολερυθρίνης, ώστε να αποβάλλεται ταχύτερα από το σώμα. Θα χρειαστεί, μάλλον, να παραμείνει στο νοσοκομείο και μία ή δύο ημέρες μετά για να εξασφαλιστεί ότι τα επίπεδα της χολερυθρίνης είναι υπό έλεγχο.

Αλληθώρισμα

Εμφανίζεται όταν ελλείψει ισορροπίας στους μυς των ματιών τα κάνουν να κοιτάζουν σε διαφορετικές κατευθύνσεις. Είναι σύνηθες να αλληθωρίζουν τα μάτια των νεογέννητων, κοιτώντας προς τα μέσα ή σε διαφορετικές κατευθύνσεις, αλλά μπορεί να σας ανησυχεί.

Όμως, τα νεογνά έχουν μικροσκοπικές πτυχές του δέρματος στην εσωτερική γωνία των ματιών που μπορεί να τα κάνουν να φαίνονται αυτοάνοσα. Έχετε, επίσης, στο νου σας ότι μπορεί να χρειαστούν έως τρεις μήνες για να αναπτύξει το μωρό σας στα μάτια του τη μυϊκή δύναμη που θα τα κινεί στην ίδια κατεύθυνση, υπό την ίδια γωνία, την ίδια στιγμή. Συζητήστε το με τη μαία σας, για να ηρεμήσετε. Αν όμως το πρόβλημα συνεχίζεται, επισκεφτείτε το γιατρό σας, που μπορεί να σας παραπέμψει σε οφθαλμίατρο για εκτίμηση και αν χρειάζεται θεραπεία.

Ομφαλοκήλη

Πριν από τη γέννησή του, μια οπή στο τοίχωμα της κοιλιάς του μωρού σας επέτρεπε στα αιμοφόρα αγγεία να περνούν τον ομφάλιο λώρο για να τρέφεται. Η οπή αυτή κλείνει συνήθως αυτόματα μετά τη γέννα, αλλά μερικές φορές παραμένει και όταν το μωρό κλαίει ή βήχει περνά ένα μικρό κομμάτι εντέρου από μέσα και κάνει τον ομφάλιο να φουσκώνει. Αυτή είναι η ομφαλοκήλη και παρόλο που ακούγεται ανησυχητική, τις περισσότερες φορές είναι τελείως ακίνδυνη και υποχωρεί μέσα σε μερικούς μήνες ή αν είναι μεγαλύτερη η οπή μέχρι να γίνει το μωρό δύο ετών. Ενημερώστε το γιατρό σας αν το εξόγκωμα δεν υποχωρεί όταν το μωρό σταματά να βήχει ή κλαίει ή αν δεν μπορείτε να το σπρώξετε πάλι μέσα. Μπορείτε να προτείνετε μια απλή επέμβαση για αποκατάσταση.

Καρδιακό φύσημα

Μετά τη γέννα, η καρδιά του μωρού πρέπει να προσαρμόσει τη λειτουργία της. Στη μήτρα η καρδιά λειτουργεί διαφορετικά, χτυπούν και οι δύο πλευρές μαζί. Μετά την πρώτη ανάσα, οι δύο πλευρές της καρδιάς αρχίζουν να λειτουργούν χωριστά.

Τέσσερις με 48 ώρες μετά τη γέννηση του  μωρού, ο γιατρός θα ακούσει την καρδιά του με στηθοσκόπιο για να ελέγξει ότι οι χώροι της καρδιάς λειτουργούν σωστά και αντλούν αίμα προς τα μέσα και έξω εναλλάξ. Αν ακούγεται ροή αίματος ανάμεσα στις αντλήσεις ή αν η ροή είναι άτακτη, το μωρό σας μπορεί να έχει φύσημα.

Αν και αυτό ακούγεται ανησυχητικό, φυσήματα παρουσιάζονται σχεδόν στα μισά παιδιά και τα περισσότερα είναι τελείως καλοήθη και υποχωρούν χωρίς θεραπεία. Αν βρεθεί φύσημα στο μωρό σας, η καρδιά του θα ελέγχεται τακτικά. Συνήθως, μπορεί να βρεθεί το ακριβές πρόβλημα με βάση τον ήχο που ακούγεται ή με ένα απλό υπερηχογράφημα. Αν υπάρχει άλλος λόγος ανησυχίας, ο γιατρός θα σας εξηγήσει τι σημαίνει για το μωρό σας και θα σας καθοδηγήσει για το τι πρέπει να κάνετε.

*Απόσπασμα από το βιβλίο "Η Εγκυμοσύνη μου" της Virginia Backett από τις εκδόσεις Διόπτρα

Προγεννητικός έλεγχος. Ποιες εξετάσεις πρέπει να κάνει η εγκυμονούσα; thumbnail

Προγεννητικός έλεγχος. Ποιες εξετάσεις πρέπει να κάνει η εγκυμονούσα;

O προγεννητικός έλεγχος είναι πρωταρχικής σημασίας για την εξασφάλιση της υγείας του εμβρύου και της μητέρας. Για τον σκοπό αυτό, αλλά και για να έχουμε τις απαραίτητες πληροφορίες για την εξέλιξη της εγκυμοσύνης, διεξάγεται μία σειρά εξετάσεων που περιλαμβάνει την υπερηχογραφία και επεμβατικές μεθόδους.

Απαντά ο Άρις Αντσακλής, καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και Διευθυντής της Α´ Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής στο Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα»

Η υπερηχογραφία αποτελεί μία ασφαλή, μη επεμβατική μέθοδο με μεγάλη διαγνωστική ακρίβεια, που παρέχει πολλές και σημαντικές πληροφορίες για το έμβρυο και την εγκυμοσύνη γενικότερα. Το υπερηχογράφημα  χρησιμοποιεί ακουστικά κύματα υψηλής συχνότητας για την απεικόνιση του εμβρύου και χρησιμοποιείται στην ιατρική τα τελευταία 30 χρόνια. Οι υπέρηχοι δεν εκπέμπουν ακτινοβολία όπως π.χ. οι ακτινογραφίες και μέχρι σήμερα δεν υπάρχει καμιά ένδειξη ότι οι υπέρηχοι μπορεί να προκαλέσουν βλάβη στο έμβρυο.

Η εξέλιξη στον τομέα της τεχνολογίας δίνει τη δυνατότητα να απεικονίζουμε και να ελέγχουμε το έμβρυο σε τρεις διαστάσεις, οι γνωστές 3D εικόνες. Το λεγόμενο 4D υπερηχογράφημα αναφέρεται σε παρακολούθηση των κινήσεων του εμβρύου με 3D εικόνες.

Τα βασικά υπερηχογραφήματα κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι τα ακόλουθα:

1.Το υπερηχογράφημα αρχόμενης κύησης (6-9 εβδομάδες):

Προσφέρει πληροφορίες για τον αριθμό των εμβρύων, την καρδιακή συχνότητα του εμβρύου και την ακριβή ηλικία κύησης. Επίσης, συμβάλλει στην έγκαιρη εντόπιση προβλημάτων όπως η εξωμήτριος κύηση και η αποβολή.

2.Το υπερηχογράφημα αυχενικής διαφάνειας (11-13+6 εβδομάδες):

Είναι το υπερηχογράφημα κατά το οποίο γίνεται η μέτρηση της αυχενικής διαφάνειας του εμβρύου και σε συνδυασμό με άλλες υπερηχογραφικές μετρήσεις (ρινικό οστό, ροή αίματος στο φλεβώδη πόρο και την  τριγλώχινα βαλβίδα, γωνία προσώπου) και βιοχημικούς δείκτες στο αίμα της εγκύου (free-βhcG PAPP-A) υπολογίζεται με υψηλή ακρίβεια η πιθανότητα για σύνδρομο Down  και για άλλες χρωμοσωμικές ανωμαλίες. Επίσης ελέγχεται η ανατομία του εμβρύου για πιθανές ανωμαλίες και η πιθανότητα να αναπτύξει η έγκυος προεκλαμψία/υπέρταση  κατά τη διάρκεια της κύησης.

3.Το υπερηχογράφημα Β’ Επιπέδου (18-24 εβδομάδες):

Ο κύριος σκοπός του είναι ο λεπτομερής έλεγχος της εμβρυϊκής ανατομίας. Ένα φυσιολογικό υπερηχογράφημα β' επιπέδου μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο να έχει το έμβρυο κάποια σοβαρή συγγενή ανωμαλία, χωρίς όμως να τον εξαλείφει. Επίσης παρέχει πληροφορίες για την πιθανότητα πρόωρου τοκετού καθώς και για την πιθανότητα να αναπτύξει η έγκυος προεκλαμψία/υπέρταση στην εγκυμοσύνη.

4.Το υπερηχογράφημα ανάπτυξης του εμβρύου/Doppler (24-42 εβδομάδες):

Κατά το υπερηχογράφημα αυτό ελέγχεται η ανάπτυξη του εμβρύου (βιομετρία), η ποσότητα του αμνιακού υγρού, η ροή του αίματος στον ομφάλιο λώρο και στα αγγεία του εμβρύου, η θέση και η μορφολογία του πλακούντα η κινητικότητα του εμβρύου και οι αναπνευστικές του κινήσεις. Ο συνδυασμός υπερηχογραφικών μετρήσεων με καρδιοτοκογραφικό έλεγχο αποτελούν το λεγόμενο βιοφυσικό προφίλ του εμβρύου.

Τρισδιάστατο υπερηχογράφημα (3D 4D)

Η τεχνολογία μας επιτρέπει πλέον να έχουμε τρισδιάστατη απεικόνιση του εμβρύου. Η τρισδιάστατη εικόνα (3D) προκύπτει από την σύνθεση πολλών δισδιάστατων εικόνων. Στα περισσότερο εξελιγμένα μηχανήματα μπορούμε να βλέπουμε το έμβρυο τρισδιάστατο σε πραγματικό χρόνο (4D), δηλαδή να βλέπουμε τις κινήσεις του.  Η συνηθισμένη δισδιάστατη υπερηχογραφική εικόνα μας δίνει τις πιο σημαντικές πληροφορίες για το έμβρυο.

Στη Φωτογραφία: Υπερηχογραφική απεικόνιση εμβρύου με 3D

Σε κάποιες σπάνιες ανωμαλίες το τρισδιάστατο υπερηχογράφημα μπορεί να μας βοηθήσει να δούμε καλύτερα ορισμένα όργανα, ωστόσο είναι το δισδιάστατο υπερηχογράφημα που βασικά θα μας κατευθύνει στη διάγνωσή μας. Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της τρισδιάστατης υπερηχογραφίας είναι ότι μας δίνει την ευχαρίστηση να δούμε πιο «πραγματικές» εικόνες του εμβρύου στο φυσικό του περιβάλλον και ενισχύει έτσι την ψυχική επαφή των γονέων με το παιδί τους.

Επεμβατικές διαγνωστικές μέθοδοι

Η αμνιοπαρακέντηση (λήψη αμνιακού  υγρού) και η λήψη τροφοβλάστης (λήψη βιοψίας από τον πλακούντα) είναι επεμβατικές μέθοδοι για τον έλεγχο των χρωμοσωμάτων του εμβρύου. Η λήψη τροφοβλάστης γίνεται από την 11η εβδομάδα της κύησης. Υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση μία λεπτή βελόνα εισέρχεται στον πλακούντα και λαμβάνεται υλικό (χοριακές λάχνες). Αντίστοιχα, η αμνιοπαρακέντηση γίνεται από τη 16η εβδομάδα. Υπό υπερηχογραφικό έλεγχο μία λεπτή βελόνα εισέρχεται στον αμνιακό σάκκο και λαμβάνεται αμνιακό υγρό.  Και με τις δύο αυτές μεθόδους εξετάζονται κληρονομικά νοσήματα, ο αριθμός και η ακεραιότητα των χρωμοσωμάτων και αποκλείονται μείζονες ανωμαλίες, όπως το σύνδρομο Down. Ωστόσο, με τον έλεγχο αυτό δεν είναι δυνατόν να αποκλεισθούν όλες οι ανωμαλίες. Τόσο στην αμνιοπαρακέντηση όσο και στη λήψη τροφοβλάστης υπάρχει ένας μικρός κίνδυνος αποβολής (μικρότερος από  1%).

Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι με τον υπερηχογραφικό έλεγχο δεν είναι δυνατόν να εντοπιστούν όλες οι ανωμαλίες, ενώ υπάρχουν και νοσήματα που είναι αδύνατον να διαγνωστούν προγεννητικά. Αυτό δεν μειώνει την αξία της υπερηχογραφίας, που είναι απαραίτητη στην παρακολούθηση της κύησης και έχει καταστήσει δυνατή την έγκαιρη και ακριβή διάγνωση πολλών ανατομικών και χρωμοσωμικών ανωμαλιών του εμβρύου καθώς και γενετικών συνδρόμων, βελτιώνοντας σημαντικά την έκβαση των κυήσεων.

Ποια συμπτώματα προειδοποιούν για αποβολή; thumbnail

Ποια συμπτώματα προειδοποιούν για αποβολή;

Οι περισσότερες αποβολές –το 80% περίπου- συμβαίνουν τις πρώτες 12 εβδομάδες της κύησης και οφείλονται σε μία «εφάπαξ» χρωμοσωματική ανωμαλία. Οι όψιμες αποβολές, μετά τις πρώτες 12 εβδομάδες, οφείλονται συνήθως σε ένα υποκείμενο πρόβλημα της μητέρας ή σε σοβαρό πρόβλημα του μωρού.

Ενώ η αποβολή δεν επηρεάζει σοβαρά την υγεία της γυναίκας, μπορεί να έχει σοβαρό συναισθηματικό αντίκτυπο. Ακόμη και αν γνωρίζετε ότι είναι κάτι ασύνηθες, η κατάσταση δεν γίνεται ευκολότερη για εσάς.

Συμπτώματα αποβολής

Το συνηθέστερο σύμπτωμα αποβολής είναι η κολπική αιμορραγία. Αυτή μπορεί να κυμαίνεται από ελαφρές κηλίδες έως αιμορραγία περισσότερη από της περιόδου. Μπορεί να δείτε και πήγματα αίματος, καφέ υγρά ή άλλους ιστούς που δεν αναγνωρίζονται εύκολα.

Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν κράμπες και πόνο στην πύελο ή τη μέση. Μπορεί να διαπιστώσετε ότι τα συνήθη συμπτώματα της εγκυμοσύνης, όπως ευαισθησία στο στήθος, ναυτία και συχνοουρία, σταματούν απότομα. Μερικές φορές δεν υπάρχουν συμπτώματα και η αποβολή δεν μπορεί να διαπιστωθεί παρά σε ένα υπερηχογράφημα ρουτίνας.

Αν έχετε κολπική αιμορραγία οποιαδήποτε στιγμή, επικοινωνήστε με το γιατρό ή τη μαία σας.

Αντιμετωπίζεται η αποβολή;

Αν η αποβολή είναι πλήρης δεν απαιτείται περαιτέρω αντιμετώπιση. Όμως, στην ατελή αποβολή μπορεί να χρειαστούν φάρμακα ή χειρουργική επέμβαση για να απομακρυνθεί ο υπολειπόμενος ιστός της κύησης. Τα φάρμακα χορηγούνται από το στόμα ή κολπικά για να βοηθήσουν τη μήτρα να αποβάλει τον ιστό, πράγμα που ενδέχεται να απαιτήσει μερικές μέρες. Μια ταχύτερη εναλλακτική αντιμετώπιση είναι μια χειρουργική διαδικασία που ονομάζεται εκκένωση των υπολειπόμενων προϊόντων της σύλληψης (απόξεση) και πραγματοποιείται με γενική αναισθησία. Εισάγεται ένας μικρός σωλήνας στη μήτρα και με αναρρόφηση, η μήτρα καθαρίζεται από τα υπολείμματα του ιστού. Μερικές γυναίκες προτιμούν να αφήνουν τη φύση να αναλάβει και περιμένουν να αποβληθούν τα υπολείμματα ιστού, ενώ παρακολουθούνται από ειδικό.

Εγκυμοσύνη: Νέα εξέταση για γενετικές ανωμαλίες thumbnail

Εγκυμοσύνη: Νέα εξέταση για γενετικές ανωμαλίες

Μια μη επεμβατική εξέταση που ανιχνεύει ανωμαλίες του DNA του εμβρύου μέσω του αίματος της εγκύου θα μπορούσε, σύμφωνα με τους γιατρούς, να επιτρέψει την εύρεση του σύνδρομου Down και άλλες γενετικές παθήσεις,  κατά το πρώτο τρίμηνο της κύησης.

Επί του παρόντος, το σύνδρομο Down μπορεί να ανιχνευθεί μόνο με την εκτέλεση χοριακής λάχνης (CVS) και αμνιοκέντηση, οι οποίες είναι αμφότερες επεμβατικές διαδικασίες που αυξάνουν τον κίνδυνο αποβολής.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, οι επιστήμονες στο Kings College του Λονδίνου ανέπτυξαν μια τεχνική που ονομάζεται foetal cell free DNA, η οποία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως εξέταση ρουτίνας για την ανίχνευση του  σύνδρομου Down και ορισμένες άλλες γενετικές ανωμαλίες του εμβρύου.

Οι ερευνητές δοκίμασαν το τεστ σε 1.005 κυήσεις κατά τη δέκατη εβδομάδα της κύησης και διαπίστωσαν ότι είναι πιο ακριβές από τις συνδυασμένες χοριακή λάχνη και αμνιοκέντηση που γίνονται στη 12η εβδομάδα, ενώ παράλληλα υπάρχουν λιγότερες πιθανότητες «ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων».

Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Μαιευτική Γυναικολογία και σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης, αυτή η μελέτη έδειξε ότι το κύριο πλεονέκτημα της νέας αυτής εξέτασης σε σύγκριση με τη συνδυασμένη εξέταση που γίνεται μέχρι σήμερα, είναι η σημαντική μείωση των ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων.

Η νέα εξέταση επίσης,  δίνει στους γονείς τα αποτελέσματα με τη βαθμολόγηση του κινδύνου ως «πολύ υψηλού» ή «πολύ χαμηλού» κλπ.,  πράγμα που καθιστά ευκολότερο για αυτούς να αποφασίσουν αν πρέπει ή όχι να προχωρήσει  στις πιο επεμβατικές εξετάσεις.

Οι συνέπειες της κατανάλωσης αλκοόλ στο έμβρυο! thumbnail

Οι συνέπειες της κατανάλωσης αλκοόλ στο έμβρυο!

Μια γυναίκα που πίνει αλκοόλ ενώ είναι έγκυος μπορεί να βλάψει την ανάπτυξη του μωρού της, καθώς το αλκοόλ μπορεί να περάσει από το αίμα της μητέρας στο αίμα του μωρού και μπορεί να βλάψει την ανάπτυξη των κυττάρων του και κυρίως του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού κύτταρα.

Τι επίδραση μπορεί να έχει το αλκοόλ σε ένα έμβρυο;

Ο όρος «εμβρυϊκή διαταραχή του φάσματος λόγω κατανάλωσης αλκοόλ» (FASD) περιγράφει το εύρος των συνεπειών του αλκοόλ σε ένα παιδί. Τα προβλήματα κυμαίνονται από ήπια έως σοβαρά. Το αλκοόλ μπορεί να προκαλέσει σε ένα παιδί  σωματικά ή ψυχικά προβλήματα που μπορεί να διαρκέσουν σε όλη του ή τη ζωή της.

Οι συνέπειες του αλκοόλ μπορεί περιλαμβάνουν:

Διακριτικά χαρακτηριστικά του προσώπου. Ένα παιδί μπορεί να αποκτήσει μικρό κεφάλι ή στενά ανοίγματα των ματιών για παράδειγμα. Αυτό γίνεται πιο εμφανές στην ηλικία των 2 ή 3 ετών.

Προβλήματα ανάπτυξης. Τα παιδιά που εκτίθενται στο αλκοόλ πριν γεννηθεί μπορεί να είναι πιο μικρόσωμα από ό, τι τα άλλα παιδιά της ίδιας ηλικίας. Μπορεί επίσης να αναπτύξουν προβλήματα μάθησης και συμπεριφοράς, γενετικές ανωμαλίες και διατροφής ως  νεογέννητο. Η βαριά χρήση αλκοόλ κατά την εγκυμοσύνη μπορεί επίσης να οδηγήσει σε αποβολή, σε θνησιγένεια, ή σε πρόωρο τοκετό.

Πόσο αλκοόλ είναι ασφαλές;

Όταν μια έγκυος γυναίκα καταναλώνει αλκοόλ, το ίδιο κάνει και το μωρό της. Η βαριά κατανάλωση αλκοόλ (5 ή περισσότερα ποτά σε τουλάχιστον μία περίπτωση) κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του μωρού. Οι μελέτες δεν έχουν ακόμη δείξει αν είναι ασφαλές για μια έγκυο να καταναλώσει μια μικρή ποσότητα αλκοόλ.

Παρά το γεγονός ότι ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος κατά την αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ, οποιαδήποτε ποσότητα αλκοόλ μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του μωρού.  Οι επιπτώσεις που έχει το αλκοόλ σε ένα αναπτυσσόμενο έμβρυο εξαρτάται από το πόσο συχνά πίνει, πόσο πίνει  και σε ποιο στάδιο της εγκυμοσύνης πίνει η εγκυμονούσα μητέρα αλκοόλ.

Τι ταλαιπωρεί περισσότερο τις γυναίκες στην εγκυμοσύνη; thumbnail

Τι ταλαιπωρεί περισσότερο τις γυναίκες στην εγκυμοσύνη;

Διάφορες είναι οι ταλαιπωρίες μιας γυναίκας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Ορισμένες συμβαίνουν στις πρώτες εβδομάδες,  ενώ άλλες εμφανίζονται όσο πλησιάζουμε στη γέννα. Οι συνηθέστερες, πάντως, είναι αυτές που συγκεντρώσαμε εξηγώντας παράλληλα που οφείλονται και πώς μπορείτε να τις αντιμετωπίσετε.

Πόνοι στο στήθος

Οι περισσότερες έγκυες γυναίκες αισθάνονται κάποιες αλλαγές στο στήθος τους. Το μέγεθος αυξάνεται, οι γαλακτοφόροι αδένες διευρύνονται, προκαλείται σκλήρυνση του στήθους και ευαισθησία- συνήθως τους πρώτους και τους τελευταίους της εγκυμοσύνης. Μπορεί, επίσης να κάνουν την εμφάνισή τους μπλε φλέβες όσο αυξάνεται η παροχή του αίματος, οι θηλές σας μπορεί να σκουρύνουν και μερικές φορές ένα παχύρευστο υγρό, που ονομάζεται πρωτόγαλα, μπορεί να διαρρεύσει από το στήθος σας. Όλες αυτές οι αλλαγές είναι φυσιολογικές.

Τι μπορείτε να κάνετε:  Φορέστε ένα σουτιέν που έχει σταθερή υποστήριξη, επιλέξτε βαμβακερό σουτιέν ή κατασκευασμένο από φυσικές ίνες, πάρτε μεγαλύτερο σουτιέν, όσο μεγαλώνει το στήθος σας ή πλύνετε το στήθος σας με ζεστό νερό και μόνο. Μην χρησιμοποιείτε σαπούνι ή άλλα προϊόντα που μπορούν να προκαλέσουν ξηρότητα.

Κόπωση

Νιώθετε κουρασμένη; Αυτό μπορεί να συμβαίνει επειδή το μωρό σας καθώς μεγαλώνει απαιτεί επιπλέον ενέργεια. Μερικές φορές αυτό είναι σημάδι αναιμίας το οποίο είναι συχνό φαινόμενο κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Τι μπορείτε να κάνετε: Ξεκουραστείτε αρκετά, πηγαίνοντας νωρίς στο κρεβάτι για ύπνο, διατηρήστε ένα σταθερό πρόγραμμα, ισορροπείστε τις δραστηριότητες σας με την απαραίτητη για τις εγκυμονούσες ξεκούραση, κάντε καθημερινά μέτρια άσκηση ώστε να αυξήσετε τα επίπεδα ενέργειάς σας και αν νομίζετε ότι έχετε αναιμία, απευθυνθείτε στον γιατρός σας για εξετάσεις αίματος.

Ναυτία και εμετός

Είναι πολύ συνηθισμένο να έχουμε ναυτία κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Συμβαίνει συνήθως στην αρχή,  όταν το σώμα προσπαθεί να προσαρμοστεί στα υψηλά επίπεδα των ορμονών και εξαφανίζεται από τον τέταρτο μήνα της εγκυμοσύνης.

Τι μπορείτε να κάνετε: Αν η ναυτία είναι πρωινό πρόβλημα, τρώτε ξηρά τρόφιμα όπως δημητριακά, ψωμί ή κράκερ πριν σηκωθείτε από το κρεβάτι. Προσπαθήστε να τρώτε σνακ υψηλά σε πρωτεΐνη, όπως άπαχο κρέας ή τυρί πριν πάτε για ύπνο. Επίσης, το ginger μπορεί να καταπολεμήσει την ναυτία, ενώ προτιμήστε να τρώτε μικρά γεύματα ή σνακ κάθε δύο με τρεις ώρες αντί για τρία μεγάλα γεύματα. Πίνετε υγρά όλη την ημέρα. Αποφύγετε τα πικάντικα, τηγανιτά ή λιπαρά φαγητά.

Αν σας ενοχλούν οι έντονες μυρωδιές, τρώτε τα τρόφιμα κρύα ή σε θερμοκρασία δωματίου για την ελαχιστοποίηση ή την αποφυγή των μυρωδιών. Επικοινωνήστε με τον γιατρό σας, εάν ο εμετός είναι έντονος και δεν μπορείς κρατήσεις τα υγρά. Αυτό μπορεί να προκαλέσει αφυδάτωση και πρέπει να αντιμετωπιστεί αμέσως.

Συχνοουρία

Επειδή η μήτρα σας αυξάνεται και το μωρό πιέζει την ουροδόχο κύστη σας, έχετε συχνή ανάγκη για ούρηση κατά τη διάρκεια του πρώτου τριμήνου. Αυτό θα συμβεί και πάλι στο τρίτο τρίμηνο, όταν το κεφάλι του μωρού πέφτει προς τη λεκάνη, πριν από τη γέννα.

Τι μπορείτε να κάνετε:  Μην φοράτε εφαρμοστά εσώρουχα, παντελόνια ή καλσόν. Αν αισθάνεστε κάψιμο κατά την ούρηση, μπορεί να είναι σημάδι ουρολοίμωξης, επικοινωνήστε με τον γιατρό σας για να αντιμετωπίσετε το πρόβλημα εγκαίρως.

Πονοκέφαλοι

Πονοκέφαλοι μπορούν να προκύψουν ανά πάσα στιγμή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Μπορεί να προκληθούν από την ένταση, τη συμφόρηση, τη δυσκοιλιότητα ή ορισμένες φορές λόγω της προεκλαμψίας.

Τι μπορείτε να κάνετε:  Βάλτε λίγο πάγο στο μέτωπό σας ή στο πίσω μέρος του λαιμού σας, ξαπλώστε ήσυχα σε ένα δωμάτιο με χαμηλό φωτισμό και κλείστε τα μάτια σας και προσπαθήστε να χαλαρώσετε την πλάτη, τον λαιμό και τους ώμους σας. Αν οι πονοκέφαλοι είναι έντονοι και νιώθετε ζαλισμένη ή επηρεάζεται η όρασή σας ενημερώστε το γιατρό σας.

Ελπίδες για αντιμετώπιση της ανδρικής υπογονιμότητας! thumbnail

Ελπίδες για αντιμετώπιση της ανδρικής υπογονιμότητας!

Τα 4/5 των περιπτώσεων ανεξήγητης υπογονιμότητας μπορεί να προκαλούνται από τα υψηλά επίπεδα βλάβης του DNA στο σπέρμα του άνδρα, σύμφωνα με έρευνα των επιστημόνων της Βόρειας Ιρλανδίας.

Πιο συγκεκριμένα, περίπου στο ένα τρίτο των ζευγαριών που απαιτούν θεραπεία γονιμότητας γίνεται η διάγνωση της ανεξήγητης ή ιδιοθπαθούς υπογονιμότητας, πράγμα που σημαίνει ότι οι γιατροί δεν είναι σε θέση να βρουν οποιοδήποτε ανιχνεύσιμο πρόβλημα με τις εξετάσεις που έχουν στη διάθεσή τους.

Οι ερευνητές στο Πανεπιστήμιο Queen του Μπέλφαστ ανακάλυψαν ότι για το 80%  αυτών των περιπτώσεων  υπάρχει στην πραγματικότητα ανιχνεύσιμη αιτία και αυτή είναι η  υψηλή βλάβη του DNA του σπέρματος. Τα ευρήματα θα γλυτώσουν πολλά ζευγάρια από χρόνο και χρήμα, επιτρέποντας παράλληλα στους γιατρούς να καθορίσουν την καταλληλότερη μορφή θεραπείας για τη γονιμότητα πιο γρήγορα.

Ο καθηγητής Sheena Lewis, επικεφαλής της έρευνας, σχολιάζοντας τα πορίσματα της έρευνας τα οποία δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό  «Αναπαραγωγική Βιοϊατρική»  υποστήριξε: «Τώρα που έχουμε βρει την αιτία της υπογονιμότητας για αυτά τα ζευγάρια, μπορούν να προσαρμοστούν στα ζευγάρια οι κατάλληλες θεραπείες, οι οποίες θα αυξήσουν γι’ αυτούς τις πιθανότητες απόκτησης ενός μωρού.

Η μελέτη αποκάλυψε, επίσης, ότι το ποσό της βλάβης του DNA στο σπέρμα ενός άνδρα συνδέεται στενά με τις πιθανότητες του ζευγαριού να αποκτήσουν ένα μωρό ακόμη και με επιτυχή εξωσωματική γονιμοποίηση.

X

Αγαπητοί αναγνώστες,

Σας ενημερώνουμε ότι το boro.gr προσφέρει καθημερινά (Δευτέρα-Παρασκευή) δωρεάν ψυχολογική υποστήριξη με επαγγελματίες ψυχολόγους.

Κάντε κλίκ εδώ για να συνδεθείτε και να ενημερωθείτε για τις ώρες λειτουργίας.
X