Αρχική / Tag Archives: εθισμός

εθισμός

Οι 6 αλήθειες για τα ναρκωτικά που (πιθανόν) αγνοείς

Ένας στους επτά μαθητές ηλικίας 15-19 ετών στην Ελλάδα έχει κάνει χρήση  15,2% έχει κάνει χρήση (έστω και μία φορά) κάποιας παράνομης ουσίας, κυρίως κάνναβης. Η πλειονότητά τους έχει επαναλάβει τη χρήση.  Η χρήση των ναρκωτικών ουσιών αφορά περισσότερο τα αγόρια από τα κορίτσια σε αναλογία ~ 2,5 προς 1, σύμφωνα με τα στοιχεία του Επιστημονικού Ινστιτούτου Ψυχικής Υγιεινής στην πιο πρόσφατη έρευνά του. 
• Με την ηλικία αυξάνεται σημαντικά ο αριθμός όσων έχουν κάνει χρήση : Στην ηλικία των 17-18 ετών χρήση κάνναβης τον τελευταίο χρόνο έχει κάνει ένας στους 7 (13,6%) και τον τελευταίο μήνα το 8% 
• Χρήση κάνναβης έστω και μία φορά έχει κάνει στην ηλικία των 13-14 ετών το 2,6% των αγοριών και το 0,9% των κοριτσιών
Διαχρονικά 1984-2011 (μαθητές 15-19 ετών)
• Σχεδόν τριπλασιάζεται η χρήση ναρκωτικών μέσα στην εικοσιπενταετία (από 6% το 1984 σε 15,3% το 2011) 
• Αυξάνεται περισσότερο από τη δοκιμή η συστηματικότερη χρήση (χρήση 3+ φορές)
H Άρτεμις Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής – Εφηβικής Ιατρικής και Επιστημονική Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ),  στη Β´ Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών του Νοσοκομείου Παίδων “Π. Α. Κυριακού”.δημοσιεύει σήμερα, μέσα από το boro.gr έναν συμβουλευτικό οδηγό  για εφήβους. Τι πρέπει να προσέχουν; Τι πρέπει να γνωρίζουν;  

Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής σου που αποκτάς πρωτόγνωρες  εμπειρίες και σου αρέσει να δοκιμάζεις ΝΕΑ πράγματα. Μέσα από αυτό το συναρπαστικό ταξίδι γνωρίζεις τον εαυτό σου,  στηρίζεσαι στις δυνάμεις σου και προσπαθείς να κατακτήσεις τους στόχους σου. Συχνά μπορεί να αμφισβητήσεις τους μεγαλυτέρους σου,
ενώ οι φίλοι και η παρέα σου παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στη ζωή σου.
Υπάρχουν επιλογές που οδηγούν σε πραγματικό ΑΔΙΕΞΟΔΟ και μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο την υγεία σου, και την ίδια σου τη ζωή. Τα ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ είναι ουσίες που μπορεί να σου προσφερθούν σε μια παρέα ή σε χώρους διασκέδασης.
Τα ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ οδηγούν σε ένα σκοτεινό λαβύρινθο και καταστρέφουν τη ζωή.
6 αλήθειες για τα ναρκωτικά:

1. Δεν είναι απαραίτητα για να διασκεδάσεις και να ψυχαγωγηθείς.
2. Δεν λύνουν προβλήματα και δεν βοηθάνε εάν νιώθεις μόνος/η ή αβοήθητος/η.
3. Δεν θα σε βοηθήσουν να γίνεις δημοφιλής ή πιο αποδεκτός από την παρέα σου
(εκτός και εάν πρόκειται για λάθος παρέα)
4. Η χρήση τους δεν αποτελεί επαναστατική πράξη, αλλά αυτοκαταστροφή
5. Μπορούν -χωρίς να το καταλάβεις- να σε οδηγήσουν σε μία πολύ επικίνδυνη
κατάσταση εθισμού
6. Δεν υπάρχουν αβλαβείς (μη- βλαβερές) ναρκωτικές ουσίες

Μην δεχθείς να δοκιμάσεις ναρκωτικές ουσίες, ούτε για ΜΙΑ ΦΟΡΑ. Εάν νιώθεις μόνος ή αντιμετωπίζεις οποιεσδήποτε δυσκολίες αναζήτησε βοήθεια-τα ναρκωτικά ΔΕΝ είναι η λύση. Ενημερώσου για τις ναρκωτικές ουσίες και απέκτησε αντικειμενικές γνώσεις, ώστε να είσαι σίγουρος/η για τις επιλογές σου και έτοιμος/η για να προσφέρεις βοήθεια σε φίλους σου.

Η μαριχουάνα δεν είναι ακίνδυνη. 
• Περιέχει 400 χημικές ουσίες, μεταξύ των οποίων και το βενζοπυρένιο, που είναι ισχυρά καρκινογόνο. Περιέχει περισσότερη πίσσα από το κοινό τσιγάρο και μετά από μία μόνο χρήση παραμένει και βλάπτει τον οργανισμό για 30 ολόκληρες ημέρες !
• Διαταράσσει την πρόσφατη μνήμη και την πνευματική δραστηριότητα(π.χ. οι νέοι που κάνουν χρήση μπορεί να μην θυμούνται βασικά πράγματα όπως  η ημερομηνία γενεθλίων τους ή τις ημέρες της εβδομάδας, ενώ αδυνατούν να
κάνουν απλές μαθηματικές πράξεις).
• Μειώνει τη μυϊκή δύναμη και επηρεάζει τις λειτουργίες  που απαιτούν επιδεξιότητα, όπως η οδήγηση.
• Αν και αμφισβητείται η σωματική εξάρτηση,σίγουρα οδηγεί σε ψυχολογική εξάρτηση και είναι
ο προθάλαμος για τη χρήση «σκληρότερων» ουσιών.
• Βασικές συνέπειες: σύγχυση και διαταραχή αντίληψης του χρόνου, άγχος-φόβος –πανικός, βίαιες πράξεις,
κατάθλιψη, καρκίνος λάρυγγα, στόματος προστάτη, συνεχής βήχας, αναπνευστικές λοιμώξεις, αναπνευστική ανεπάρκεια

Η Κοκαϊνη
• Είναι ουσία που προκαλεί διέγερση. Ακολουθούν έντονη κόπωση και ευερεθιστότητα.
• Ο συνδυασμός της κοκαϊνης με αλκοόλ αυξάνει την πιθανότητα αιφνιδίου θανάτου.
• Προκαλεί ψυχολογική, αλλά και σωματική εξάρτηση, και συνεπώς σύνδρομο στέρησης : ρίγη, πόνους σε κοιλιά, μέση και αρθρώσεις, διάρροιες, τρόμο, σπασμούς και έντονη επιθυμία για χρήση ουσίας. Η ψυχολογική εξάρτηση επιμένει για πολύ και μπορεί να είναι η αιτία διακοπής της προσπάθειας απεξάρτησης.
• Βασικές συνέπειες : καρδιακή αρρυθμία, αύξηση της αρτηριακής πίεσης, καρδιακό έμφραγμα, επιληπτικοί σπασμοί, εγκεφαλική βλάβη, καταστροφή διαφράγματος της μύτης, λοιμώξεις όπως ηπατίτιδα Β και AIDS, ΘΑΝΑΤΟΣ

 Ηρωϊνη

• Ουσία που παράγεται από τη μορφίνη και είναι πολύ ισχυρό ναρκωτικό που ανήκει
στην οικογένεια των οπιοειδών.
• Όπως προαναφέρθηκε, πρόκειται για πολύ ισχυρή ουσία που προκαλεί ψυχολογική
και σωματική εξάρτηση με στερητικό σύνδρομο (βλέπε προηγούμενη παράγραφο
για κοκαϊνη).
• Βασικές συνέπειες : Λοιμώξεις (ηπατίτιδες Β και C, AIDS), τέτανος, οστεομυελίτιδα,
πνευμονία, ΘΑΝΑΤΟΣ

Αμφεταμίνες
• Ουσίες που προκαλούν διέγερση
• Χαρακτηριστικά του συνδρόμου στέρησης από αμφεταμίνες είναι η απάθεια, η αϋπνία και η κατάθλιψη
• Βασικές συνέπειες : Ανορεξία-απώλεια βάρους, άγχος, τρόμος, βίαιη συμπεριφορά, υπερκινητικότητα, αύξηση αρτηριακής πίεσης, ταχυκαρδία
• Η μεταμφεταμίνη είναι ουσία που μοιάζει με την αμφεταμίνη, ωστόσο πολύ πιο
ισχυρή και προκαλεί ταχύτατα εθισμό

LSD
• Ουσία που χρησιμοποιήθηκε ιδιαίτερα κατά τις δεκαετίες 1960-1970, χρησιμοποιείται και σήμερα
• Ελάχιστες ποσότητες από το στόμα προκαλούν ψευδαισθήσεις
• Βασικές συνέπειες : αύξηση της αρτηριακής πίεσης, αύξηση
της θερμοκρασίας του σώματος, ανόρθωση των τριχών, σπασμοί
• Η ουσία PCP ανήκει στη ίδια κατηγορία με το LSD. Προκαλεί μούδιασμα, αστάθεια
στο βάδισμα, δυσκολία στην ομιλία, κώμα και θάνατο

«Τα χάπια του ραντεβού»
• Τρείς παράνομες ουσίες άχρωμες και άγευστες μπορεί να προστεθούν στο ποτό κοριτσιών και σε συνδυασμό με το αλκοόλ, να προκαλέσουν χαλάρωση και αμνησία μέσα σε 10-20 λεπτά, με διάρκεια έως και 4 ώρες.
• Στο διάστημα αυτό το θύμα μπορεί να συμμετέχει σε σεξουαλική δραστηριότητα χωρίς την βούλησή του(βιασμός)
• Είναι επικίνδυνες ουσίες και σε μεγαλύτερη δόση μπορούν να οδηγήσουν σε κώμα ή και ΘΑΝΑΤΟ

Εάν ήδη έχεις εσύ ή κάποιος φίλος σου προβλήματα με ναρκωτικές ουσίες ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ χρόνο
Η χρήση ναρκωτικών ουσιών ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΤΑΙ εάν απευθυνθείς στο κατάλληλο πλαίσιο

ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.)
ADOLESCENT HEALTH UNIT (A.H.U.)
Β´ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΠΑΙΔΩΝ
«Π. Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ»
Μεσογείων 24 , Τ.Κ. 11527, Γουδί
6ος Όροφος, Πτέρυγα Ε. Δαλακούρα
Τηλ. – fax : 210-7710824
e-mail: 2ppk@med.uoa.gr
e-mail: info@youth-health.gr

Η ορμή της πείνας: Πότε θεωρούμαστε εξαρτημένοι από το φαγητό;

Έχετε ποτέ αναρωτηθεί γιατί κάποιοι άτυχοι άνθρωποι ζουν με τον εφιάλτη των παραπανίσιων κιλών συνεχώς πάνω από το κεφάλι τους; Βρίσκονται συνεχώς σε 'δίαιτα', ενώ κάποιοι δίπλα τους δεν γνωρίζουν τι σημαίνει 'θερμίδα', πόσο μάλλον να καθίσουν να τις μετρήσουν στο καθημερινό τους φαγητό; Η πιθανότητα είναι ότι για να διαβάζετε αυτό το κείμενο θα είσαστε κι εσείς ένας από αυτούς που έτυχε (έτσι μάλλον θεωρείτε) να αντιμετωπίζετε ένα υπαρκτό (ή ανύπαρκτο) πρόβλημα περιττών κιλών ή παχυσαρκίας. Το κείμενο αυτό ωστόσο είναι λίγο διαφορετικό, διότι δεν θα σας κουράσει με ακατανόητες 'ενεργειακές' εξισώσεις ή με περίπλοκες αιτιολογίες για τις οποίες εσείς δεν μπορείτε να κάνετε τίποτε, διότι 'είναι γραμμένο στα γονίδιά σας' να είστε έτσι.
Αυτό βεβαίως δεν σημαίνει ότι η παχυσαρκία ή η τάση για παχυσαρκία δεν καθορίζεται και από περίπλοκους βιολογικούς ή γενετικούς/κληρονομικούς μηχανισμούς. Κάθε άλλο. Απλώς πιστεύουμε ότι οι συνιστώσες αυτές έχουν τονιστεί υπερβολικά και αφήνουν συνήθως τον άνθρωπο που τις διαβάζει σε απόγνωση: 'Αφού έτσι είναι η μοίρα μου, αυτό σημαίνει ότι ποτέ δεν θα μπορέσω να έχω το σώμα που θέλω'. Το γεγονός ότι κάποια κατάσταση καθορίζεται εν μέρει και βιολογικά δεν σημαίνει ότι εμείς δεν μπορούμε να επέμβουμε και να επηρεάσουμε τα πράγματα πρός την μία ή την άλλη κατεύθυνση. Έχοντας αυτά ακριβώς υπόψη μας, στο κείμενο αυτό θα αναφερθούμε στην πιο παραμελημένη συνιστώσα της παχυσαρκίας και των περιττών κιλών: τους ψυχολογικούς μηχανισμούς.
Η συζήτησή μας θα αρχίσει με μια περιγραφή των κυριότερων ψυχοκοινωνικών αιτίων που οδηγούν στην αύξηση του βάρους και την παχυσαρκία, με άλλα λόγια, τι φταίει από ψυχολογικής σκοπιάς και δεν μπορούμε να διατηρήσουμε το ενεργειακό ισοζύγιο;

Γράφει ο Π. Σκαπινάκης, PhD, Ψυχίατρος, Επίκουρος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Είναι η τροφή ουσία που μπορεί να προκαλέσει συμπεριφορά εξάρτησης;

'Ολοι μας γνωρίζουμε τι σημαίνει να είναι κάποιος 'εξαρτημένος' από μια ουσία. Τσιγάρο, αλκοόλ και καφές είναι οι πιο διαδεδομένες ουσίες και έπονται φυσικά τα παράνομα 'ναρκωτικά'. Ο καπνιστής μπορεί να παρατήσει τα πάντα και να ψάχνει να βρεί τσιγάρο να καπνίσει αν δεν προνόησε να έχει μαζί του αρκετά για να 'βγάλει' την ημέρα. Πολλοί άνθρωποι δεν μπορούν να ξεκινήσουν την ημέρα τους αν δεν πιούν πρώτα τον καφέ τους ή τους καφέδες τους.

Είναι βέβαια πολύ δύσκολο να φανταστούμε ότι η τροφή, ένα βασικό και απαράιτητο αγαθό για την επιβίωσή μας, μπορεί να προκαλέσει τέτοια συμπεριφορά εξάρτησης. Ωστόσο, η παραπανίσια λήψη τροφής, εκείνη που και εμείς αντιλαμβανόμαστε ότι είναι υπερβολική και εν πάση περιπτώσει δεν εξυπηρετεί καμιά ανάγκη επιβίωσης, φαίνεται ότι σαν συμπεριφορά μοιράζεται κάποια από τα στοιχεία της εξάρτησης από ουσίες και κυρίως την έντονη αναζήτηση και επιθυμία για τη λήψη τροφής και την εξαιρετικά μεγάλη δυσκολία για την άσκηση αυτοελέγχου στη λήψη της.

Αναλυτικότερα, τα κοινά στοιχεία είναι:

α) η μεγάλη επιθυμία για περιορισμό της παραπανίσιας τροφής ή οι ανεπιτυχείς προσπάθειες κατά το παρελθόν για διακοπή της ή τουλάχιστον περιορισμό της (ας αντιπαραβάλλει εδώ κανείς τον πόθο του καπνιστή για διακοπή ή τις επανειλημμένες αποτυχημένες προσπάθειες περιορισμού του καπνίσματος),
β) η ύπαρξη σωματικών συμπτωμάτων όπως σιελόροιας και γενικότερα δυσφορίας όταν δεν μπορεί να ικανοποιηθεί η επιθυμία, στοιχεία που μοιάζουν με τα στερητικά συμπτώματα των εξαρτημένων,
γ) η μεγάλη ενασχόληση σε δραστηριότητες που έχουν σχέση με τη λήψη τροφής, όπως π.χ. αμέτρητο μέτρημα θερμίδων ή ψυχαναγκαστική εμμονή στο super market για την επιλογή 'ελαφρών' τροφών χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά ή ατέλειωτες συζητήσεις με φίλους ή φίλες στο γραφείο και αλλού,
δ) η λήψη της τροφής μπορεί να συνεχίζεται παρά τα αναμφισβήτητα προβλήματα που μπορεί να έχει προκαλέσει ή συνεχίζει να προκαλεί (όπως συμβαίνει π.χ. και με το αλκοόλ ή το τσιγάρο).
Η έντονη αναζήτηση ορισμένων ειδικά τροφών όπως π.χ. η σοκολάτα, αλλά και άλλων που έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες, είναι αρκετά διαδεδομένη στον πληθυσμό και έρευνες έχουν δείξει ότι είναι πιο συχνή στις γυναίκες παρά στους άντρες. Επίσης είναι ιδιαίτερα έντονη όπως όλοι γνωρίζουμε σε ορισμένες περιόδους, όπως πριν από την εμμηνορρυσία ή κατά την εγκυμοσύνη,
Η ορμή της πείνας
Η δυσκολία στην άσκηση ελέγχου, στο πόσο πολύ μπορούμε να φάμε, φαίνεται εν μέρει να σχετίζεται με την ενστικτώδη ορμή της 'πείνας'. Το αίσθημα της πείνας είναι μια πολύ ισχυρή ορμή, η οποία οργανώνει το εξαιρετικά περίπλοκο ρεπερτόριο συμπεριφορών, που αφορούν την αναζήτηση και την κατανάλωση τροφής. Συνεπώς, δεν προξενεί εντύπωση ότι η άσκηση αυτοελέγχου για τη διατήρηση του ενεργειακού ισοζυγίου σε σταθερά επίπεδα για πολλούς ανθρώπους, ανεξάρτητα του βάρους, αποτελεί μια πραγματική ψυχοβιολογική πρόκληση.
Ένα άλλο στοιχείο που συμβάλλει στις 'εξαρτησιογόνες' ιδιότητες της τροφής είναι και ότι η πρόσληψη καθεαυτή της τροφής αποτελεί μια εμπειρία μεγάλης 'ανταμοιβής' για τον οργανισμό, όχι μόνο γιατί περνά την πείνα, αλλά και λόγω της αισθητηριακής απόλαυσης που προσφέρει το καλό φαγητό. Τέτοιες εμπειρίες 'ανταμοιβής' οι άνθρωποι συνήθως έχουν την τάση να 'μαθαίνουν' να τις επαναλαμβάνουν με έναν αυτόματο τρόπο.
Τα συστατικά των τροφών προκαλούν εθισμό
Διάφοροι ερευνητές ανά τον κόσμο έχουν επίσης ασχοληθεί και με την υπόθεση ότι ιδιαίτερα συστατικά που περιέχονται στις τροφές μπορεί να προκαλούν 'πραγματική' εξάρτηση. Συστατικά που έχουν ενοχοποιηθεί ιδιαίτερα είναι οι υδατάνθρακες. Υπάρχει η άποψη ότι κάποιοι άνθρωποι καταναλώνουν υπερβολικά υδατάνθρακες (π.χ. καραμέλες, γλυκά, ζάχαρη κ.λπ.) διότι τους λείπει από το νευρικό σύστημα η ουσία σεροτονίνη. Η έλλειψη αυτής της ουσίας σχετίζεται με την εκδήλωση κατάθλιψης, και έτσι υποστηρίζεται ότι κάποιοι άνθρωποι υπερκαταναλώνουν υδατάνθρακες για να αντιμετωπίσουν την κατάθλιψή τους, με το τίμημα των περιττών κιλών ή της παχυσαρκίας.
Γιατί η σοκολάτα είναι τόσο εθιστική;
Μια άλλη τροφή που έχει μελετηθεί είναι η σοκολάτα. 'Ολοι ξέρουμε ότι υπάρχουν άνθρωποι που πραγματικά 'πεθαίνουν' για μια σοκολάτα. Πολλές από τις ουσίες που περιέχονται στην σοκολάτα είναι υποψήφιες για την ερμηνεία αυτού του φαινομένου, όπως η καφεϊνη, η θεοβρωμίνη, η τυραμίνη και φαινυλαιθυλαμίνη, αλλά δεν υπάρχει ομοφωνία. Να σημειωθεί ότι τέτοια εξάρτηση δεν παρατηρείται με την άσπρη σοκολάτα.
Ανεξάρτητα από το τι πραγματικά συμβαίνει, ένα είναι το βέβαιο: για πολλούς ανθρώπους, η λήψη τροφής έχει ξεφύγει από την απλή ικανοποίηση κάποιων βιολογικών ορμών και έχει πάρει τα χαρακτηριστικά εξάρτησης. Η γνώση αυτή είναι πολύ σημαντική, διότι μπορεί να μας βοηθήσει στην καλύτερη αντιμετώπιση των προβλημάτων που προκύπτουν από την υπερβολική κατανάλωση και στη διατήρηση ενός σταθερού ενεργειακού ισοζυγίου. Αυτό φανερώνει το πόσο σημαντική είναι η πολύπλευρη αντιμετώπιση των προβλημάτων που σχετίζονται με τα παραπανίσια κιλά και εξηγεί τις συχνές αποτυχίες μονόπλευρων προσπαθειών για αδυνάτισμα. Το βάρος μας είναι κάτι περισσότερο από το αποτέλεσμα μιάς απλής ενεργειακής εξίσωσης.

Σχέση του άγχους και άλλων ψυχολογικών προβλημάτων στη διατήρηση του βάρους

Είναι ευρέως διαδεδομένη η αντίληψη, ιδιαίτερα μεταξύ των μη ειδικών, ότι τα διάφορα ψυχολογικά προβλήματα παίζουν σημαντικό ρόλο στην παχυσαρκία ή γενικότερα στην αύξηση του βάρους. Τι στοιχεία όμως υπάρχουν γι' αυτό; Διάφορες μελέτες έχουν ερευνήσει κατά πόσον υπάρχουν κάποια συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας τα οποία να προδιαθέτουν στην παχυσαρκία. Τα αποτελέσματα αυτών των ερευνών δεν πείθουν ιδιαίτερα. Τα διάφορα ευρήματα, όπως π.χ. η χαμηλή αυτοεκτίμηση, δεν είναι σίγουρο αν αποτελούν αιτίες ή αποτελέσματα της παχυσαρκίας, και οπωσδήποτε δεν αφορούν τους περισσότερους παχύσαρκους, πόσο μάλλον αυτούς τους ανθρώπους με λίγα παραπανίσια κιλά.

'Ενα άλλο στοιχείο που έχει μελετηθεί είναι το άγχος.
Υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι υπάρχει μια σημαντική σχέση μεταξύ άγχους και αύξησης βάρους. Πειράματα επίσης που έχουν γίνει απέδειξαν ότι κάτω από καταστάσεις άγχους οι άνθρωποι έχουν την τάση να προτιμούν την κατανάλωση τροφών υψηλότερης περιεκτικότητας σε λίπος, άρα και θερμιδικής αξίας. Επίσης, η ορμόνη κορτιζόλη που κυκλοφορεί σε υψηλότερα επίπεδα σε αγχώδεις ανθρώπους φαίνεται να ευνοεί την εναπόθεση λίπους στον οργανισμό και να εμποδίζει την καταστροφή του.
Τέλος, το άγχος παίζει πάρα πολύ σημαντικό ρόλο στην υπομονή του ανθρώπου να συνεχίσει ένα πρόγραμμα δίαιτας που έχει αρχίσει και έτσι σχετίζεται με τις υποτροπές και την έλλειψη συνεργασίας. Για τον λόγο αυτό θεωρείται σήμερα επιβεβλημένο στα διάφορα προγράμματα μείωσης του βάρους να συμπεριλαμβάνεται και ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης στη 'διαχείριση' του άγχους, το περίφημο 'stress management' όπως αναφέρεται ο όρος διεθνώς.
Σχετικά με την κατάθλιψη και το βάρος θα πρέπει να αναφερθούν τα ακόλουθα:
Τις περισσότερες φορές η κατάθλιψη προκαλεί μείωση του βάρους, και αυτό άλλωστε είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά της γνωρίσματα. 'Έχει κλείσει το στομάχι μου', λένε οι περισσότεροι άνθρωποι όταν στεναχωριούνται. Ωστόσο, σε μια σημαντική μειοψηφία που μπορεί να ξεπερνά και το 20% η κατάθλιψη έχει το αντίθετο αποτέλεσμα, προκαλεί δηλαδή αύξηση της όρεξης και υπερφαγία. Είναι σαν να προσπαθούν οι άνθρωποι να περάσουν τη στενοχώρια τους με το φαγητό, αν και, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, μπορεί να υπάρχουν και άλλοι λόγοι. Ακόμη και μια μικρή στενοχώρια (χωρίς δηλαδή να πάθουμε κατάθλιψη), π.χ. μετά από έναν χωρισμό, μπορεί να μας δείξει σε ποια από τις δύο κατηγορίες ανήκουμε, αν δηλαδή αντιδρούμε με μείωση ή αύξηση της όρεξης.
Η επεισοδιακή υπερφαγία.
Να σημειωθεί τέλος ότι στην Ψυχιατρική περιγράφεται και μια συγκεκριμένη ασθένεια, που ονομάζεται επεισοδιακή υπερφαγία, η οποία προκαλεί επεισόδια ανεξέλεγκτης και υπερβολικής κατανάλωσης τροφής μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα. Αυτό το πρόβλημα μπορεί να βρίσκεται ακόμη και στο 20% των παχύσαρκων και είναι απαραιτητο να αντιμετωπίζεται. Δεν είναι πάντως γνωστό εάν το πρόβλημα αυτό είναι εντελώς διακριτό ή απλώς αποτελεί την ακραία κατάσταση μιας συμπεριφοράς που λιγότερο ή περισσότερο έχουμε όλοι παρουσιάσει κάποια στιγμή στη ζωή μας.

Συνοπτικά, θα έλεγε κανείς ότι το άγχος αλλά και ειδικές ψυχολογικές διαταραχές φαίνεται να παίζουν καθοριστικό ρόλο στις διακυμάνσεις του βάρους μας και η επιτυχημένη αντιμετώπισή τους συμβάλλει πολύ στη διατήρηση ενός λογικού βάρους.

Ψωνίζω άρα υπάρχω; Ο εθισμός στις αγορές

Διαταραχή Καταναγκαστικών Αγορών
Η διαταραχή καταναγκαστικών αγορών ανήκει στις διαταραχές ελέγχου των παρορμήσεων αν και για πολλούς μοιράζεται πολλά κοινά στοιχεία με τα προβλήματα εθισμού. Χαρακτηρίζεται από επίμονη επιθυμία, σκέψεις και ενασχόληση με την διαδικασία αγορών καθώς και ανεξέλεγκτα επεισόδια αγορών. Στις περιπτώσεις καταναγκαστικών αγορών τα άτομα βιώνουν μια έντονη εσωτερική ένταση/διέγερση για αγορά που κορυφώνεται και τελικώς εκτονώνεται με την επιτέλεση της πράξης αγοράς. Η διαδικασία της αγοράς και της απόκτησης συνοδεύεται από συναισθήματα ευφορίας, χαράς, ικανοποίησης, ανακούφισης και πληρότητας, ενώ σε δεύτερο χρόνο από ενοχές απογοήτευση και λύπη για την αδυναμία αντίστασης σε αυτή την ορμή.
Γράφει η  Ψυχολόγος και Γνωσιακή- Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεύτρια, κυρία Λητώ Καλογεράκη.

Αποτελεί συνήθως χρόνιο πρότυπο συμπεριφοράς που φαίνεται να χρησιμοποιείται ως ένας ανεπιτυχής τρόπος αυτορρύθμισης του συναισθήματος. Συνήθως τα άτομα που εμφανίζουν καταναγκαστικές αγορές αναφέρουν ότι των επεισοδίων αγοράς προηγούνται αρνητικές συναισθηματικές καταστάσεις όπως λύπη, άγχος, καταθλιπτική διάθεση, θυμός, ανία.
Έτσι καταφεύγουν στις αγορές με στόχο την επιδίωξη της βραχύβιας ευχαρίστησης που προκαλεί η διαδικασία της αγοράς και η απόκτηση. Όμως μακροπρόθεσμα καταλήγουν να εγκλωβίζονται σε έναν φαύλο κύκλο συνεχούς επιδίωξης της ευχαρίστησης και της εκτόνωσης της ορμής καθώς και αποφυγής των δυσάρεστων συναισθημάτων.
Ο τρόπος όμως αυτός αποβαίνει τελικά δυσλειτουργικός και επιβλαβής. Το άτομο καταλήγει να ορίζεται παρά να ορίζει την συμπεριφορά αυτή με αποτέλεσμα ποίκιλες και σοβαρές επιπτώσεις στην κοινωνική, επαγγελματική και προσωπική ζωή. Η ενασχόληση με το θέμα των αγορών (να τις σκέφτεται, να τις προσμένει, να τις σχεδιάζει, να απορροφάται κατά την διαδικασία) τείνει να καταλαμβανει μεγάλο μέρος του χρόνου της καθημερινότητας του ενώ συνήθης είναι και η μεγάλη οικονομική επιβάρυνση (συσσώρευση χρεών σε δάνεια και πιστωτικές κάρτες).
Εδώ πρέπει να αναφερθεί ότι το πρόβλημα των καταναγκαστικών αγορών δεν φαίνεται να σχετίζεται με το εισόδημα. Είναι χαρακτηριστικό ότι και άτομα με χαμηλό εισόδημα δεν αποκλείονται από αυτήν την προβληματική συμπεριφορά. Στις περιπτώσεις αυτές η στόχευση τους έχει να κάνει με αντικείμενα μειωμένης αξίας, αντίστοιχης της δικής τους οικονομικής αγοραστικής δύναμης (π.χ. αγορές από καταστήματα outlet, μαζικές αγορές αγαθών μικρής αξίας ή προσφορών). Επίσης πολλές φορές παρατηρείται ότι η δυσλειτουργική αυτή συμπεριφορά συνεχίζεται ακόμα και σε περιόδους ένδειας και οικονομικής στενότητας με αποτέλεσμα να επιβαρύνουν περαιτέρω την ήδη επιβαρυμένη οικονομική τους κατάσταση.
Όπως φαίνεται από τα παραπάνω η διαταραχή καταναγκαστικών αγορών διαφοροποιείται από τις απλές παρορμητικές αγορές με τις οποίες σε κάποια στιγμή της ζωής μπορεί να έχουμε έρθει αντιμέτωποι. Στην περίπτωση της διαταραχής η μεγαλύτερη συχνότητα και ένταση των συμπτωμάτων (είναι συχνό να αναφέρονται επεισόδια αγορών 2, 3 ή και περισσότερες φορές ανά εβδομάδα), η οικονομική επιβάρυνση (κάποιοι κάνουν λόγο για έξοδα που μπορεί ανά περιόδους να αγγίζουν τα 200 ευρώ και άνω την κάθε φορά)  και ο ανεξέλεγκτος χαρακτήρας της επιθυμίας διαφοροποιούν ποιοτικά και ποσοτικά την συμπεριφορά. Επίσης τα άτομα αυτά δεν φαίνεται να ενδιαφέρονται τόσο για τα αντικείμενα της αγοράς όσο για την διαδικασία της αγοράς.
Για το λόγο αυτό πολλές φορές τα αποκτήματα παραμένουν αχρησιμοποίητα στα κουτιά ή με τις ταμπέλες τους, ξεχασμένα ή καταχωνιασμένα. Δεν πρέπει επίσης να συγχέεται με συμπεριφορές που εκδηλώνονται σε κατά την διάρκεια επεισοδίων μανίας ή υπομανίας. Στην περίπτωση των καταναγκαστικών αγορών έχουμε να κάνουμε με μια σχετικά σταθερά εκφραζόμενη δυσλειτουργική συμπεριφορά και όχι με επεισόδια αλόγιστης σπατάλης λόγω ενός γενικότερου επεισοδίου έντονης ευφορίας και αισθήματος μεγαλείου όπως στην περίπτωση ενός μανιακού επεισοδίου.
Για την θεραπεία της η σχετική έρευνα έχει να επιδείξει υποσχόμενα αποτελέσματα με την εφαρμογή της Γνωσιακής Συμπεριφορικής Θεραπείας. Το πρώτο σημαντικό και αναγκαίο βήμα για την θεραπεία είναι καταρχήν η αναγνώριση του προβλήματος απο το ίδιο το άτομο. Κοινωνικοί παράγοντες όπως η ευόδωση της καταναλωτικής συμπεριφοράς ως γενικότερης τάσης και αξίας πολλές φορές δίνουν στο άτομο την δυνατότητα να εκλογικεύει και να ωραιοποιεί στα μάτια του και στα μάτια των άλλων την κατάστασή του. Εξάλλου είναι χαρακτηριστικό ότι η διαταραχή αυτή συναντάται κυρίως στις αναπτυγμένες χώρες που βασίζονται στην οικονομία της αγοράς.
Αρχικά, σημαντικό κομμάτι στον έλεγχο του προβλήματος είναι η ρύθμιση της πρόσβασης σε χρηματικές πηγές. Είναι συχνά αναγκαίο, αν το πρόβλημα έχει μεγάλες διαστάσεις, το άτομο να απαλλαγεί από πιστωτικές κάρτες ή βιβλιάρια ανάληψης και να έχει περιορισμένη πρόσβαση σε ρευστό. Βασικό θεραπευτικό εργαλείο είναι η σταδιακή έκθεση του ατόμου σε περιβάλλοντα και καταστάσεις που του κινητοποιούν την επιθυμία για αγορά χωρίς όμως τελικά να ενδίδει. Στόχος είναι να μπορέσει να ανέχεται, να εξοικειώνεται και να νικά αυτή την εσωτερική ένταση ώστε τελικά η επαφή με σχετικά ερεθίσματα να μην κινητοποιεί την επιθυμία για αγορά.
Ένας άλλος στόχος είναι μέσα από την θεραπεία να κατανοήσει τις συνθήκες της ζωής του που το κάνουν πιο ευάλωτο στην εκδήλωση τέτοιων επεισοδίων. Όπως προαναφέρθηκε, πολλές φορές, διάφοροι στρεσσογόνοι παράγοντες και δυσφορικά συναισθήματα μπορεί να πυροδοτήσουν τα επεισόδια αγορών. Το να μάθει, λοιπόν, να αναγνωρίζει, να διαχειρίζεται και να επιλύει τα προβλήματα της καθημερινότητας με άλλον τρόπο από την καταφυγή σε αγορές, να μην αποφεύγει τα συναισθήματά του και να μάθει να αντλεί ευχαρίστηση από άλλες πηγές είναι ουσιαστικό στοιχείο ώστε να μπορέσει να καταφέρει και να διατηρήσει το όποιο κέρδος από την θεραπευτική προσπάθεια.

X

Αγαπητοί αναγνώστες,

Σας ενημερώνουμε ότι το boro.gr προσφέρει καθημερινά (Δευτέρα-Παρασκευή) δωρεάν ψυχολογική υποστήριξη με επαγγελματίες ψυχολόγους.

Κάντε κλίκ εδώ για να συνδεθείτε και να ενημερωθείτε για τις ώρες λειτουργίας.
X