Αρχική / Tag Archives: παράνοια

παράνοια

Παράνοια και διαταραχές προσωπικότητας: 4+1 χρήσιμες απαντήσεις από μια ψυχολόγο

Όλοι ανεξαιρέτως έχουμε κάποια στοιχεία προσωπικότητας που μας ξεχωρίζουν και προσδίδουν μια μοναδική νότα στην ύπαρξη μας. Κάποια είναι περισσότερο εμφανή και έντονα από τα άλλα. Για παράδειγμα κάποιος μπορεί να είναι πολύ κοινωνικός και κάποιος άλλος περισσότερο εσωστρεφής. Επίσης, κατά περιόδους το ένα ή το άλλο στοιχείο της προσωπικότητας μας μπορεί να διογκωθεί ή αντίθετα να μειωθεί, λόγω διαφόρων εσωτερικών και εξωτερικών παραγόντων. Πολλοί από εμάς είναι πιθανό να έχουμε περάσει μια αντικοινωνική περίοδο, να αποφεύγαμε τις στενές σχέσεις ή να ακόμη να συμπεριφερόμασταν ναρκισσιστικά και αλαζονικά. Αυτές οι παροδικές διακυμάνσεις είναι φυσιολογικές και δεν θεωρούνται παθολογικές. Όταν όμως ένα στοιχείο της προσωπικότητας μας προεξάρχει υπερβολικά για μεγάλο χρονικό διάστημα, επηρεάζοντας αρνητικά τους περισσότερους τομείς της ζωής μας, τότε ίσως να κρύβεται εκεί μια διαταραχή προσωπικότητας.

Τα χαρακτηριστικά των ατόμων με παρανοϊκή προσωπικότητα

καλή στη δουλειά της, τσακώνεται διαρκώς με τους συναδέλφους και το διευθυντή της. Τα παιδιά τη συμπαθούν, όμως στο σχολείο είναι απομονωμένη, συνήθως δε μιλάει με κανέναν και τον ελεύθερο χρόνο της απλώς καπνίζει απανωτά. Η Άννα ακόμα και στην απλή ‘καλημέρα’ που θα της πει κάποιος συνάδελφος βλέπει ένα κρυμμένο μήνυμα, αναρωτιέται «για ποιο λόγο μου το είπε, μήπως ήθελε να με προσβάλει και γι’ αυτό δε μου είπε κάτι παραπάνω, για να δει πώς θα αντιδράσω και τι θα πω εγώ… εκτός και αν το είπε για ν

Τα είδη της παράνοιας – Υπάρχει αυτή η διαταραχή στους «υγιείς»;

Απαντά ο Λάμπρος Γιώτης, Ψυχίατρος- Ψυχοθεραπευτής, ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Δραματικής Έκφρασης και Θεραπείας «Παλμός» (www.therapy-playback.gr)

-Ποια είναι τα είδη της παράνοιας;

Παρανοϊκές ιδέες μπορεί να διακατέχουν τη σκέψη ενός ατόμου που πάσχει από μια σοβαρή ψυχική διαταραχή, όταν έχει χάσει τον έλεγχο της πραγματικότητας (όπως στη σχιζοφρένεια), όπου όλη η σκέψη του οργανώνεται γύρω από αυτές, για παράδειγμα όταν πιστεύει ότι μια ολόκληρη σπείρα συνωμοτεί εναντίον του. Χρειάζεται τότε συνολική ψυχιατρική αντιμετώπιση, φαρμακευτική και ψυχοκοινωνική.

Υπάρχουν όμως άτομα που διατηρούν τον έλεγχο της πραγματικότητας εκτός από μια ορισμένη περιοχή της ζωής τους όπου εγκαθίσταται μια συγκεκριμένη παρανοϊκή ιδέα. Περιπτώσεις τέτοιες είναι πολύ δύσκολα διαχειρίσιμες και δεν συνεργάζονται εύκολα, διότι οποιοσδήποτε επιχειρεί να αμφισβητήσει το σύστημα ιδεών τους γίνεται εχθρός τους.

Χρειάζεται μια μακρόχρονη ψυχοθεραπευτική σχέση για να μπορέσουν να μεταβιβάσουν συναισθήματα προς τον θεραπευτή και να συνεργαστούν, όπως και για να δεχτούν ενδεχομένως φαρμακευτική βοήθεια σε μικρές δόσεις αλλά για μεγάλο διάστημα. Υπάρχουν ακόμη άτομα με «παρανοειδή» προσωπικότητα, που έχουν ως χαρακτηριστικό της προσωπικότητάς τους την τάση να παρεξηγούν τους άλλους. Τα άτομα αυτά, χωρίς να νοσούν, είναι δύσκολα στη συνεργασία και στις διαπροσωπικές τους σχέσεις.

-Υπάρχει παράνοια στους "υγιείς";

 Υπάρχει η «παράνοια» των λεγόμενων «υγιών», όταν εγκαθίσταται στη σκέψη μας κάποια ιδέα, που κάποιοι άλλοι «που θέλουν το κακό μας» κάποτε την αμφισβήτησαν… αλλά εμείς την πιστεύουμε ακράδαντα!

 Για την παρανοϊκότητα του υγιούς πληθυσμού έχουν γίνει επιστημονικές έρευνες που έδειξαν ότι φτάνει βαθειά στο DNA μας. Πράγμα που αποδεικνύει ότι υγεία και αρρώστια είναι οι δύο άκρες ενός φάσματος. Θα ’ταν σωστότερο να μιλάμε για περισσότερη η λιγότερη ψυχική υγεία παρά για ψυχική υγεία σε αντιδιαστολή με την ψυχική αρρώστια.

-Που οφείλεται η παράνοια;

Κοινός παρονομαστής σε όλες τις παραπάνω κατηγορίες, είναι ο μηχανισμός της  «προβολής». Η προβολή είναι ένας μηχανισμός άμυνας του «εγώ» του ατόμου που το βοηθάει να προσαρμόζεται σε καταστάσεις που το απειλούν ή του φέρνουν άγχος. Ο μηχανισμός αυτός λειτουργεί ασυνείδητα, δεν τον αντιλαμβανόμαστε, αλλά μας βγάζει από τη δύσκολη θέση. Για παράδειγμα, η ερωτική επιθυμία για κάποιο άτομο που δεν μας δίνει σημασία, προβάλλεται στο άτομο αυτό και πιστεύουμε ότι εκείνο είναι ερωτευμένο μαζί μας. Μέσα από αυτή τη διαστρέβλωση, το «εγώ» μας γλυτώνει το κόστος της απόρριψης.

Όσο πιο συνειδητοί είμαστε στη διαχείριση των συναισθημάτων μας τόσο αντιμετωπίζουμε καλύτερα τον πόνο, που δεχόμαστε καθημερινά μέσα στο πλέγμα των διαπροσωπικών μας σχέσεων και των κοινωνικών μας συνθηκών. Η παράνοια της ζωής μας, λιγότερο ή περισσότερο οδυνηρή, διψάει καθημερινά για αποδοχή. Μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε, έτσι ώστε να μη μας φοβίζει, επιχειρώντας σχέσεις συναισθηματικής αμοιβαιότητας, μέσα από βαθιές φιλίες, μέσα από την ψυχοθεραπεία, τη δημιουργικότητα, την τέχνη. Μέσα από οτιδήποτε μπορεί να μας λυτρώσει από την πληγή της αποξένωσης, ακόμη και μέσα απ’ το χιούμορ κάποιου τραγουδιού, κάποιο δύσκολο βράδυ, που ζητάει για υπέρβαση μια εξαιρετική αφιέρωση: «στον έρωτα παρανοείς και πέρα από την τρέλα φτάνεις…»

Παράνοια και έμμονες ιδέες: Ποια είναι η διαφορά τους;

Γράφει ο  Λάμπρος Γιώτης, Ψυχίατρος – Δραματοθεραπευτής, ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας  Δραματικής Έκφρασης και Θεραπείας «Παλμός».

"Μου γνέφει από μακριά και φεύγει". 

Όταν μπήκα στο σπίτι της κας Γιάννας (έτσι θα την ονομάσω για σας), με παραπεμπτικό από την Κοινωνική Υπηρεσία για κατ’ οίκον ψυχιατρική εξέταση, όλα ήταν πεντακάθαρα και συγυρισμένα. Η κα Γιάννα, νοικοκυρά γύρω στα 60, με περίμενε στο σαλόνι, όπου δέσποζε μια μεγάλη τηλεόραση. Στην πρώτη επαφή μαζί της φαινόταν ευγενική και ανοικτή, επέμεινε να πιώ ελληνικό καφέ από τα χέρια της και μου μίλησε για την απόμακρη σχέση που είχε με την πατρική της οικογένεια. Τόσο σ’ αυτή όσο και σε κάποιες επόμενες συναντήσεις μας, απέφευγε να δικαιολογήσει το γιατί κλείστηκε στο σπίτι της τον τελευταίο χρόνο, το γιατί δεν πήγαινε πουθενά παρά μόνο στο ψιλικατζίδικο της γειτονιάς, το γιατί έκοψε τις παρέες από το ΚΑΠΗ και απομακρύνθηκε από τις φίλες της. Όταν τη ρωτούσα πως περνούσε μόνη στο σπίτι έλεγε «εδώ, με την τηλεόραση». Ήταν στωική, με ένα χαμόγελο καρτερικό, ώσπου μια μέρα, που είχε ντυθεί κάπως πιο επίσημα, μου το αποκάλυψε. «Έρχεται συχνά και με βλέπει. Πάντα από την τηλεόραση. Χτες μου αφιέρωσε πάλι τραγούδι. Τραγουδάει υπέροχα. Φαντάζομαι έχετε κι εσείς την ίδια γνώμη, το ξέρει όλη η Ελλάδα. Μερικές φορές μου δίνει υποσχέσεις από την οθόνη. Στο τέλος της συναυλίας. Σήμερα είπε θα περάσει από κάτω με το αυτοκίνητο να με δει. Γι’ αυτό ντύθηκα καλά να βγω στο παράθυρο. Το έχει ξανακάνει. Έχει ξαναέρθει μια φορά. Μου γνέφει από μακριά και φεύγει. Ξέρει ότι είναι δικός μου. Ξέρει ότι μου ανήκει.» Για λόγους απόρρητου, δε θα σας αποκαλύψω το όνομα του διάσημου τραγουδιστή στον οποίο η κα Γιάννα αναφερόταν, μπορεί όμως ο καθένας μας στη θέση του να βάλει το πιο δημοφιλές και αγαπημένο πρόσωπο τραγουδιστή για να καταλάβουμε πόσο συναρπαστική μπορεί να είναι η πεποίθηση ότι το ίνδαλμά μας είναι ερωτευμένο μαζί μας. Χρειάστηκαν πολλές συναντήσεις με την κα Γιάννα για να ξαναβρεί τη σχέση της με τον κόσμο και να αποφορτίσει την επικέντρωση στο συγκεκριμένο πρόσωπο που είχε στο μυαλό της.

-Τι είναι η παράνοια; Ποια η διαφορά της με τις έμμονες ιδέες;

Ο όρος «παράνοια» δηλώνει τα κακώς εννοούμενα, το παρεξηγημένο, την παράλογη δοξασία. Είναι ένας όρος που αναφέρεται συχνά στην καθημερινότητα – βλέπε την έκφραση: «ζω μια παράνοια». Αρχαία λέξη (από το «παρά τον νου») αλλά με διεθνή εμβέλεια (‘paranoia’). Στην ψυχιατρική περιγράφει την κατάσταση εκείνη όπου η σκέψη ενός ατόμου διακατέχεται από μια ή περισσότερες παρανοϊκές ιδέες. Το άτομο αυτό δεν έχει καμιά αμφιβολία ότι είναι αληθινές, όμως αυτές επικυρώνονται μόνο στο δικό του σύστημα σκέψης (όπως ο έρωτας του τραγουδιστή για την κα Γιάννα). Οι ιδέες αυτές διαφέρουν από τις «έμμονες ιδέες» ή «εμμονές», όπου το άτομο γνωρίζει ότι οι σκέψεις του είναι παθολογικές, αλλά δεν μπορεί να απαλλαγεί από αυτές (π.χ. «σκέφτομαι συνέχεια ότι βρωμάω παρότι πλένομαι διαρκώς, δεν ξεκολλάει από το μυαλό μου αυτή η σκέψη»). Στην παράνοια τα πράγματα είναι πιο δύσκολα.

Η 34χρονη Σοφία ρωτά

Μπορεί κανείς να καταλάβει ότι ο διπλανός του έχει παράνοια;

Ο όρος "παράνοια" νομίζω είναι αρκετά παλιός και πλέον δεν υφίσταται ως κλινική ή άλλη διάγνωση παρόλο που μπορεί να δείτε να τον χρησιμοποιούν. Συγκεκριμένα έχω την πληροφορία ότι το τελευταίο βιβλίο διαγνωστικών κριτηρίων ψυχικών νόσων (DSM) που τον περιλαμβάνει είναι το ΙΙΙ-R. Αναφερόταν σε ανθρώπους που έχουν την αίσθηση πως κάτι πολύ ακραίο συμβαίνει υπέρ ή εναντίον τους με αποτέλεσμα να τροποποιού

X

Αγαπητοί αναγνώστες,

Σας ενημερώνουμε ότι το boro.gr προσφέρει καθημερινά (Δευτέρα-Παρασκευή) δωρεάν ψυχολογική υποστήριξη με επαγγελματίες ψυχολόγους.

Κάντε κλίκ εδώ για να συνδεθείτε και να ενημερωθείτε για τις ώρες λειτουργίας.
X